Lời mời ngoại giao chưa phải cam kết
Đối thoại ba bên Mỹ-Nga-Trung là cuộc gặp cấp lãnh đạo nhằm đưa ba cường quốc sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất vào cùng một bàn thảo luận về giải trừ hạt nhân và các điểm nóng quốc tế. Ngày 19/10, Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẵn sàng gặp Vladimir Putin và Tập Cận Bình tại Trung Quốc vào tháng tới. Tuy vậy, ông chưa chấp thuận tham gia và chỉ để ngỏ khả năng nếu các bên thể hiện thiện chí thực sự. Đây là một tín hiệu đáng chú ý, nhưng chưa đủ để gọi là đột phá: lời mời mới đặt ra cơ hội, chưa xác lập được cuộc gặp hay chương trình nghị sự. Nếu được tổ chức, thượng đỉnh ba bên APEC có thể diễn ra bên lề hội nghị tại Thâm Quyến ngày 18-19/11.
Khoảng trống kiểm soát hạt nhân khiến thời điểm thêm cấp bách
Trump muốn đưa kiểm soát vũ khí hạt nhân và phi hạt nhân hóa lên đầu chương trình nghị sự, một lựa chọn có cơ sở khi cơ chế ràng buộc giữa Washington và Moskva vừa mất đi. Hiệp ước New START hết hiệu lực ngày 5/2/2026, khiến hai nước lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ không còn hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân chiến lược có tính pháp lý. Trump nói Mỹ có kho vũ khí lớn nhất, Nga đứng thứ hai, còn Trung Quốc đứng thứ ba nhưng đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách. Dẫu vậy, Bắc Kinh nhiều lần phản đối đàm phán ba bên, cho rằng kho vũ khí của mình nhỏ hơn đáng kể so với hai nước kia. Vì thế, mời Trung Quốc tham gia có ý nghĩa dài hạn, nhưng không thể thay thế việc thuyết phục Bắc Kinh chấp nhận một khuôn khổ phù hợp.
Ukraine là phép thử cho thiện chí của ba bên
Không thể tách bàn thảo luận hạt nhân khỏi hòa bình Ukraine. Trump tuyên bố sẽ làm mọi điều có thể để chấm dứt xung đột, còn Putin đã nêu ý tưởng về cuộc gặp ba bên trong cuộc điện đàm ngày 9/10 và cho rằng khi đó có thể bàn cách kết thúc chiến sự. Nhưng động cơ của Moskva cũng cần được nhìn nhận tỉnh táo: thông tin về đề xuất cho biết Nga muốn tìm giải pháp theo những điều kiện có lợi cho mình. Điện Kremlin xác nhận khả năng gặp đã được đề cập, song chưa có đề xuất cụ thể hay thỏa thuận về chương trình nghị sự; phía Trung Quốc cũng nói chưa có thông tin về cuộc gặp. Bởi vậy, lời kêu gọi thiện chí của Trump phải được chứng minh bằng sự sẵn sàng thương lượng thực chất. Nếu không, APEC chỉ là địa điểm tiềm năng, không phải con đường đã mở tới hòa bình.
