Thị trường lao động Mỹ bật mạnh trở lại và thông điệp đầu tiên gửi tới Fed
Thị trường lao động Mỹ tháng 8 là cụm dữ liệu việc làm, bao gồm bảng lương phi nông nghiệp, số việc làm mới, tỷ lệ thất nghiệp và tăng thu nhập, được dùng để đánh giá sức khỏe kinh tế và định hướng chính sách tiền tệ của Fed trong bối cảnh lạm phát còn cao và tăng trưởng hạ nhiệt.
Nền kinh tế Mỹ đã tạo thêm 162.000 việc làm trong tháng 8, gần gấp ba lần mức dự báo 55.000 việc làm của các nhà kinh tế, cho thấy sự phục hồi sau nhiều tháng số liệu việc làm ảm đạm. Đây là cú bật mạnh nếu đặt cạnh bức tranh ảm đạm trước đó: bảng lương phi nông nghiệp từng bất ngờ giảm 23.000 việc làm trong tháng 7, còn số liệu tháng 5 và 6 bị điều chỉnh giảm tổng cộng 103.000 việc làm, phản ánh mức độ yếu hơn so với báo cáo ban đầu. Trên giấy tờ, tiêu đề “162.000 việc làm mới” tạo cảm giác thị trường lao động Mỹ đã trở lại quỹ đạo tăng trưởng mạnh, nhưng kết luận như vậy là vội vàng. Khi nhìn sâu hơn vào xu hướng tuyển dụng chậm lại và áp lực giá Mỹ vẫn cao, bức tranh chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn nhiều.
Dữ liệu hỗn hợp: Tuyển dụng chậm, áp lực giá cao và bảng lương phi nông nghiệp
Nếu chỉ nhìn con số 162.000 việc làm mới, dễ nghĩ rằng thị trường lao động Mỹ đang “bùng nổ”. Thực tế, các lớp dữ liệu khác cho thấy sự hỗn hợp đáng lo: tốc độ tuyển dụng chậm lại trong khi áp lực giá vẫn chưa hạ đủ để Fed yên tâm. Một cuộc khảo sát trước đó dự báo bảng lương phi nông nghiệp tháng 8 chỉ tăng khoảng 56.000 việc làm, với tỷ lệ thất nghiệp giữ ở 4,1%, phản ánh kỳ vọng về đà mở rộng rất chậm của thị trường lao động Mỹ. Số liệu thực tế cao hơn nhiều dự báo, nhưng nó không xóa đi xu hướng hạ nhiệt kéo dài nhiều tháng.
Báo cáo ADP cho thấy khu vực tư nhân chỉ tăng 38.000 việc làm trong tháng 8, thấp hơn kỳ vọng 48.000 và cả mức 46.000 đã điều chỉnh của tháng 7, là tốc độ tăng thấp nhất từ tháng 1. Trong khi giáo dục và dịch vụ y tế tăng 45.000 việc làm, thì chế tạo mất 17.000 và dịch vụ chuyên nghiệp – kinh doanh giảm 16.000. Nói cách khác, bảng lương phi nông nghiệp mạnh có phần “che” đi bức tranh nền: doanh nghiệp vẫn rất thận trọng với tuyển dụng. Đáng chú ý, tại hội nghị Jackson Hole, ông Warsh cảnh báo rằng nếu Fed chưa thể chắc chắn lạm phát cơ bản quay về 2% đủ nhanh, chính sách tiền tệ vẫn cần thêm hành động. Kết hợp lạm phát cao với thị trường lao động chưa suy yếu rõ ràng, Fed bị kẹt trong tình thế khó xử.
Áp lực chính trị: Trump muốn hạ lãi suất, thị trường lại chờ Fed tăng
Dữ liệu việc làm mạnh khiến khả năng Fed tăng lãi suất vào cuối tháng 9 trở nên cao hơn. Sau bài phát biểu của ông Warsh ở Jackson Hole, thị trường lãi suất đã phản ánh khoảng 60% khả năng Fed nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong cuộc họp tháng 9. Lãi suất Fed vì thế bị kéo căng giữa hai lực: dữ liệu kinh tế và kỳ vọng thị trường một bên, áp lực chính trị từ Nhà Trắng một bên.
Nền kinh tế tạo thêm 162.000 việc làm khiến thị trường lao động Mỹ được nhìn nhận là đủ “dẻo” để chịu thêm thắt chặt, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump lập tức cảnh báo Fed không nên tăng lãi suất. Ông thậm chí đe dọa trên mạng xã hội rằng nếu ngân hàng trung ương không hạ lãi suất, ông sẽ ngừng hoàn toàn giao thương với một số quốc gia. Đây là áp lực chính trị trực diện lên một cơ quan vốn được thiết kế độc lập. Sự can thiệp kiểu này làm mờ ranh giới giữa chính sách tiền tệ và mục tiêu chính trị, đồng thời khiến kỳ vọng lãi suất Fed thêm biến động. Câu hỏi đặt ra không phải Fed có nghe Trump hay không, mà là những phát biểu đó sẽ làm thị trường hiểu sai hay “đọc quá” khả năng nới lỏng trong tương lai.
Lãi suất Fed phía trước: Kịch bản nào cho thị trường tài chính?
Do đó, việc bảng lương phi nông nghiệp tháng 8 có chứng minh được độ bền của thị trường lao động hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới dư địa tăng lãi suất trong tháng 9. Nếu nhìn đơn giản, số việc làm vượt 100.000, tỷ lệ thất nghiệp giữ khoảng 4,1% trong khi lạm phát vẫn cao là nền tảng để Fed tiếp tục cứng rắn. “Sức bền của thị trường lao động kết hợp với lạm phát cao sẽ càng làm tăng khả năng tăng lãi suất vào tháng 9”. Ngược lại, nếu các tháng tới bảng lương tiến gần mức tăng trưởng bằng không, tỷ lệ thất nghiệp nhích lên 4,2% hoặc cao hơn, ngưỡng chịu đựng của Fed với việc tăng lãi suất sẽ tăng đáng kể.
Bản thân kết quả tháng 8, dù mạnh, vẫn không đủ để cố định đường đi lãi suất Fed. Cơ quan này sẽ phải đối chiếu thêm với dữ liệu PPI và CPI tháng 8 trước khi chốt chính sách tiền tệ cho cuộc họp tới. Đối với thị trường tài chính, kịch bản khả dĩ nhất là một con đường zigzag: mỗi đợt công bố dữ liệu việc làm hoặc lạm phát lại làm lệch kỳ vọng tăng hoặc giảm lãi suất. Trong môi trường mà tuyển dụng chậm lại nhưng áp lực giá Mỹ còn cao, khả năng Fed chuyển nhanh sang chu kỳ cắt giảm lãi suất là rất thấp. Các nhà đầu tư kỳ vọng “xoay trục mềm” có lẽ phải làm quen với một hiện thực khó chịu hơn: Fed sẽ giữ lãi suất cao lâu hơn, trừ khi thị trường lao động bất ngờ lao dốc – điều chưa hề thấy trong dữ liệu hiện tại.
Kết luận: Dữ liệu đẹp nhưng bức tranh chưa sáng cho kỳ vọng hạ lãi suất
Từ góc nhìn thị trường, tháng 8 đánh dấu một cú “lật kèo”: thay vì mở đường cho hạ lãi suất Fed, số liệu việc làm mạnh lại củng cố luận điểm phải duy trì – thậm chí tăng – lãi suất thêm một thời gian. Thị trường lao động Mỹ không còn nóng như vài năm trước, nhưng mức 162.000 việc làm mới vẫn là con số quá cao để Fed cảm thấy thoải mái trước áp lực giá Mỹ. Sự kết hợp giữa tuyển dụng chậm lại, nhưng chưa suy yếu, và lạm phát cao khiến xu hướng lãi suất tương lai mờ nhòe và dễ bị giật cục theo từng bộ dữ liệu mới.
Trong bối cảnh này, niềm tin rằng Fed sớm hạ lãi suất có lẽ mang nhiều màu sắc “mong muốn” hơn là phân tích. Chính sách tiền tệ hiện đứng trước ba ràng buộc: dữ liệu lạm phát, sức chịu đựng của thị trường lao động, và áp lực chính trị ngày càng lộ liễu từ Nhà Trắng. Chừng nào cả ba yếu tố này chưa cùng chuyển hướng, kỳ vọng về một chu kỳ giảm lãi suất Fed mạnh mẽ vẫn chỉ là ảo ảnh. Nhà đầu tư, doanh nghiệp và cả các chính trị gia sẽ phải làm quen với thực tế: dữ liệu đẹp trong một tháng không đủ để ép Fed xoay trục, đặc biệt khi cái giá của việc nới lỏng quá sớm có thể là một vòng lạm phát mới khó kiểm soát hơn.
