Tín hiệu đỏ từ thị trường lao động Mỹ: cú sốc buộc Fed phải suy nghĩ lại
Thị trường lao động Mỹ là tập hợp mọi quan hệ tuyển dụng, sa thải, tiền lương và tỷ lệ tham gia lực lượng lao động, phản ánh sức khỏe thực sự của nền kinh tế thông qua số việc làm được tạo ra hoặc mất đi trong mỗi tháng. Nền kinh tế Mỹ bất ngờ mất 23.000 việc làm trong tháng 7, trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng sẽ tạo thêm việc làm, trong khi tốc độ tăng lương cũng chậm lại, qua đó làm giảm kỳ vọng Fed sẽ sớm tăng lãi suất. Đây không chỉ là một con số xấu hơn dự báo; nó là cú tát vào niềm tin rằng tăng trưởng việc làm vẫn đủ mạnh để Fed thoải mái tiếp tục lộ trình thắt chặt. Khi bảng lương phi nông nghiệp giảm 23.000 việc làm và số liệu tháng 6 bị điều chỉnh xuống còn 20.000 việc làm, lập luận “thị trường lao động vẫn nóng” gần như mất sức thuyết phục. Fed giờ phải đối diện thực tế: mỗi lần tăng lãi suất nữa đều mang rủi ro đẩy một thị trường lao động đang yếu đi vào vùng nguy hiểm.
Dữ liệu bị điều chỉnh và tín hiệu suy yếu sâu hơn của thị trường lao động
Điều đáng lo nhất không phải chỉ là mất việc làm tháng 7, mà là toàn bộ chuỗi dữ liệu bị điều chỉnh theo hướng xấu đi. Số liệu tháng 6 được sửa xuống còn 20.000 việc làm, trong khi tháng 5 bị điều chỉnh giảm mạnh xuống 63.000 việc làm, thấp hơn 66.000 việc làm so với ước tính trước đó. Sau các điều chỉnh này, mức tăng việc làm bình quân trong 12 tháng qua chỉ còn 34.000 việc làm mỗi tháng – một con số quá nhỏ với một nền kinh tế quy mô lớn. Song song, tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ xuống 4,1% nhưng chủ yếu vì tỷ lệ tham gia lực lượng lao động rơi xuống 61,4%, mức thấp nhất hơn 5 năm, cho thấy nhiều người rời khỏi thị trường lao động thay vì tìm việc. Theo một phân tích, từ đầu năm đến nay số người có việc làm thực tế đã giảm hơn 800.000 người. Nói cách khác, bề mặt có thể vẫn ổn, nhưng nền móng việc làm đang rỗng dần – và đó là kiểu suy yếu mà Fed không thể bỏ qua nếu còn coi ổn định việc làm là một nửa nhiệm vụ của mình.
Fed lãi suất tháng 9: từ tự tin thắt chặt đến thế khó lưỡng nan
Ngay trước cú sốc việc làm tháng 7, Fed đã giữ nguyên lãi suất ở vùng 3,5–3,75% trong cuộc họp cuối tháng 7, và nhiều quan chức vẫn công khai để ngỏ khả năng tăng lãi suất nếu lạm phát không hạ nhiệt. Nhưng cục diện đảo chiều rất nhanh sau báo cáo việc làm. Các nhà giao dịch lãi suất hạ xác suất Fed tăng lãi suất tháng 9 xuống còn 55%, từ mức 80% hồi tháng 7, còn công cụ FedWatch ghi nhận xác suất tăng lãi suất tháng 9 tụt xuống 44%, trong khi tháng 10 ở mức 58,3%. Đây là minh chứng rõ ràng rằng Phố Wall đang định giá lại toàn bộ kịch bản Fed lãi suất tháng 9. Làn sóng dự báo Fed có thể nới lỏng chính sách tiền tệ lan rộng, với lập luận rằng một thị trường lao động đã suy yếu, cộng tốc độ tăng lương chỉ 3,2% trong 12 tháng – thấp hơn kỳ vọng 3,5% – không đủ “chịu đựng” thêm cú siết lãi suất mới. Fed bị đẩy vào thế lưỡng nan: ưu tiên chống lạm phát đến cùng hay chấp nhận xoay trục sớm để tránh bóp nghẹt việc làm.
Chiến lược “ít nói” của Fed và cú xoay trục mà Phố Wall đang đặt cược
Áp lực lên Fed càng lớn khi thị trường phải dự đoán trong bối cảnh tân Chủ tịch Kevin Warsh theo đuổi chiến lược truyền thông “kín tiếng”, hạn chế tối đa định hướng tương lai. Việc Fed thu hẹp phát tín hiệu khiến giới đầu tư phải tự dò dẫm đường đi của chính sách tiền tệ, và điều này được phản ánh ngay trong biến động lợi suất trái phiếu và chênh lệch giữa kỳ hạn dài – ngắn. Một số tổ chức phân tích cho rằng sức khỏe thị trường lao động Mỹ yếu hơn đáng kể so với các con số tiêu đề, củng cố lập luận “Fed có thể sẽ phải thực hiện các đợt cắt giảm lãi suất sớm hơn và mạnh tay hơn để bảo vệ nền kinh tế”. Nói cách khác, Phố Wall không còn xem kịch bản Fed tiếp tục thắt chặt là mặc định, mà đang định giá cao hơn khả năng Fed chuyển hướng chính sách sớm hơn dự kiến. Trong bối cảnh các thành viên FOMC vẫn chia rẽ về hướng đi chính sách tiền tệ, sự im lặng của Fed lại càng khiến mỗi bản báo cáo việc làm tiếp theo trở thành “trận chiến dữ liệu” mang tính quyết định cho đường cong lợi suất và giá tài sản.
Kết luận: Fed khó còn “đất” để mạo hiểm với việc làm
Bức tranh hiện tại rất rõ: thị trường lao động Mỹ yếu đi, dữ liệu việc làm tháng 5 và tháng 6 bị điều chỉnh giảm mạnh, và tháng 7 thậm chí chứng kiến nền kinh tế mất 23.000 việc làm. Trong hoàn cảnh đó, một cú tăng lãi suất cứng rắn vào tháng 9 sẽ giống như ép ga khi động cơ đã bắt đầu hụt hơi. Làn sóng dự báo Fed nới lỏng chính sách tiền tệ, thậm chí cắt giảm lãi suất sớm và mạnh hơn, không phải là sự hưng phấn vô cớ của Phố Wall mà là phản ứng logic trước rủi ro suy yếu việc làm. Fed có thể vẫn muốn giữ hình ảnh “cứng rắn với lạm phát”, nhưng nhiệm vụ kép của họ không cho phép phớt lờ một thị trường lao động đang mất dần sức sống. Lựa chọn hợp lý nhất lúc này là tạm dừng, quan sát thêm dữ liệu, và chấp nhận rằng thời kỳ tăng lãi suất dễ dàng đã qua. Nếu Fed cố chấp đẩy thêm một lần tăng nữa, họ sẽ không chỉ đánh cược với lạm phát mà còn với chính niềm tin của thị trường vào khả năng điều hành thận trọng của mình.
