Tín hiệu lao động xấu đi: cú cảnh tỉnh cho Fed
Thị trường lao động Mỹ là tổng hòa của số việc làm mới, mức độ tuyển dụng, sa thải và tình trạng tham gia của người lao động, qua đó phản ánh sức khỏe nhu cầu trong nền kinh tế và là đầu mối quan trọng chi phối quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang. Nền kinh tế Mỹ bất ngờ mất 23.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 7, trong khi trước đó giới phân tích dự báo tăng khoảng 83.000 việc làm. Khoảng cách này không chỉ là sai số dự báo, mà là lời cảnh báo rằng tăng trưởng đã yếu đi rõ rệt. Chưa hết, số liệu các tháng 5 và 6 cũng bị hạ mạnh, cho thấy đà hạ nhiệt diễn ra lâu hơn và sâu hơn so với những gì thị trường tưởng tượng. Trong bối cảnh đó, câu hỏi trung tâm không còn là thị trường lao động Mỹ có chững lại hay không, mà là Fed sẽ phản ứng thế nào trước một cú giảm tốc đã hiện hình trên dữ liệu.
Lao động hạ nhiệt nhưng chưa gãy: vì sao Fed vẫn lưỡng lự?
Dù các số liệu việc làm mới gây sốc, bức tranh thị trường lao động Mỹ chưa phải là suy thoái toàn diện. Khảo sát JOLTS cho thấy số vị trí tuyển dụng giảm 178.000 xuống còn 7,35 triệu vào cuối tháng 6, thấp hơn dự báo 7,4 triệu. Nhưng hoạt động tuyển dụng vẫn tăng nhẹ, số lao động bị sa thải gần như không thay đổi và người tự nguyện nghỉ việc còn tăng. Nói cách khác, thị trường lao động Mỹ đang giảm nhiệt nhưng chưa suy yếu, đủ để làm nguội lạm phát tiền lương nhưng chưa đủ yếu để Fed yên tâm rằng áp lực giá đã được dập tắt. Đây là thế khó: nếu Fed hạ lãi suất sớm, họ có nguy cơ kích lại cầu lao động và lạm phát; nếu giữ lãi suất cao quá lâu, họ có thể vô tình đẩy nền kinh tế vào suy giảm việc làm sâu hơn.
Lạm phát Mỹ bị kẹp giữa lao động và làn sóng AI
Fed không chỉ nhìn vào bảng lương, họ còn phải quan sát lạm phát Mỹ dưới nhiều lớp kính: lương, năng lượng, thương mại và đầu tư. Một mặt, thị trường lao động giảm nhiệt đúng kỳ vọng, giúp hạn chế nguy cơ lạm phát tiền lương. Mặt khác, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo tiếp tục thúc đẩy nhập khẩu máy tính, thiết bị viễn thông và hạ tầng AI, giữ thâm hụt thương mại ở mức cao. Xuất khẩu ròng được dự báo sẽ tiếp tục kéo giảm tăng trưởng GDP Mỹ trong vài quý tới. Paradox ở đây là: cùng một làn sóng AI, vừa nâng năng suất kỳ vọng, vừa đẩy nhu cầu nhập khẩu hàng hóa lên, tạo áp lực giá ở các mắt xích khác. Fed vì thế bị kẹt giữa mục tiêu kiềm chế lạm phát và rủi ro bóp nghẹt một chu kỳ đầu tư công nghệ đang định hình lại cấu trúc kinh tế.
Quyết định lãi suất: thị trường kỳ vọng Fed chậm tay
Thực tế, Fed chưa tỏ ra vội vàng. Tuần trước, cơ quan này giữ nguyên lãi suất trong vùng 3,5–3,75%, dù vẫn có ba thành viên FOMC bỏ phiếu ủng hộ tăng thêm 0,25 điểm phần trăm. Sau cú sốc việc làm tháng 7, thị trường tài chính điều chỉnh lại kỳ vọng: theo dữ liệu FedWatch, xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9 đã giảm xuống khoảng 44%, trong khi khả năng tăng vào tháng 10 lại được đặt cao hơn, quanh 58,3%. Nghĩa là nhà đầu tư không tin kịch bản Fed hạ lãi suất nhanh; họ tin nhiều hơn vào một chiến lược “chờ thêm dữ liệu” rồi mới ra tay. Trong ngắn hạn, điều này treo lơ lửng rủi ro: Fed có thể vừa không nới lỏng đủ để hỗ trợ lao động, vừa chưa siết đủ để triệt tiêu nốt các mầm mống lạm phát.
Fed nên ưu tiên điều gì: việc làm hay lạm phát?
Từ các dữ liệu hiện có, bức tranh chính sách không hề rõ ràng. Thị trường lao động Mỹ đã phát đi tín hiệu yếu hơn đáng kể so với các số liệu cũ, nhưng vẫn chưa “gãy” để buộc Fed phải đảo chiều chính sách ngay lập tức. Đồng thời, thâm hụt thương mại vẫn cao do nhập khẩu phục vụ AI, giá năng lượng và căng thẳng địa chính trị tiếp tục đe dọa lạm phát. Trong thế tiến thoái lưỡng nan này, lựa chọn hợp lý nhất với Fed có lẽ là kiên nhẫn: giữ lập trường thận trọng, không cam kết trước về Fed hạ lãi suất, mà bám sát từng đợt dữ liệu mới. Nếu thị trường lao động tiếp tục mất việc làm, áp lực phải ưu tiên mục tiêu việc làm tối đa sẽ tăng lên; ngược lại, nếu lạm phát Mỹ tái bùng lên cùng làn sóng AI, Fed sẽ không còn nhiều lựa chọn ngoài việc siết chặt hơn. Cửa sổ cho một “hạ cánh mềm” đang hẹp lại từng tháng.
