Một dự án cải tạo Hồ Tây thay đổi cách người Hà Nội tiếp cận mặt nước
Dự án cải tạo Hồ Tây là chương trình đầu tư hạ tầng và không gian công cộng quy mô lớn, tập trung vào tuyến đường ven hồ, hệ thống cầu đi bộ, bến thuyền và hành lang xanh nhằm biến khu vực này từ một cảnh quan tĩnh sang không gian hoạt động đa chức năng cho cư dân và du khách.
Ngày 28/8/2026, UBND TP Hà Nội tổ chức lễ khởi công dự án đầu tư, cải tạo, phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ. Đây là một trong những dự án hạ tầng Hà Nội đáng chú ý nhất hiện nay, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 30.151 tỷ đồng theo phương thức PPP, hợp đồng BT, do Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời (Sun Group) thực hiện. Tham vọng rất rõ ràng: giữ nguyên khoảng 520,90 ha mặt nước nhưng tổ chức lại toàn bộ 46,85 ha đất ven hồ để tạo ra một trải nghiệm đô thị mới.
Nói cách khác, cải tạo Hồ Tây không chỉ là lát lại vỉa hè hay trồng thêm cây, mà là tái định nghĩa quan hệ giữa người dân với mặt nước: thay vì “nhìn hồ từ xa”, người Hà Nội sẽ có thêm hàng loạt cách “bước ra hồ” một cách có tổ chức, an toàn và được quản lý.
Bến thuyền Hồ Tây: Từ ký ức du thuyền đến hệ thống 6 bến mới
Trọng tâm đầu tiên của dự án là hệ thống bến thuyền Hồ Tây – một cấu phần từng gây tranh cãi và bị dừng hoạt động gần một thập kỷ trước. Theo Đề án bảo tồn và phát huy giá trị khu vực Hồ Tây, thành phố xác định 6 bến thuyền gồm 3 bến chính và 3 bến phụ trợ. Tuy nhiên, Hà Nội chủ động đi theo lộ trình thận trọng: chỉ 3 bến chính được làm trước, gồm khu vực Nhà hát Ngọc Trai, đôi rồng gốm Hồ Tây và vườn hoa đường Nguyễn Đình Thi.
Khác với thời kỳ nhà hàng nổi, mỗi bến thuyền tương lai không chỉ là điểm neo tàu mà còn có sàn cập tàu, cầu nối, nhà chờ, không gian xanh và hạng mục phụ trợ trên một phần mặt nước. Quy chế quản lý mới cho phép kinh doanh vận chuyển khách du lịch bằng thuyền, cano, mô tô nước, xe đạp nước, cùng các hoạt động thể thao như bơi thuyền, lướt ván, đua thuyền… nhưng không lưu trú qua đêm. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Hồ Tây được xác định hệ thống 6 bến thuyền, gồm 3 bến chính và 3 bến phụ trợ”.
Nếu được vận hành đúng, đây sẽ là cú “hồi sinh có kỷ luật” cho du lịch đường thủy, mở ra khả năng người dân và du khách trải nghiệm Hồ Tây từ mặt nước thay vì chỉ đi bộ, đạp xe hoặc lái xe vòng quanh bờ. Vấn đề còn bỏ ngỏ là thiết kế chi tiết, công suất và cách tổ chức tuyến tàu – những yếu tố sẽ quyết định bến thuyền trở thành điểm nhấn hay lặp lại bài học cũ.
Cầu đi bộ Hồ Tây: Lối đi vươn ra mặt nước theo cảm hứng quốc tế
Điểm nhấn thứ hai – và có lẽ dễ chinh phục du khách nhất – là hệ thống cầu đi bộ vươn ra mặt hồ. Thay vì chỉ đi sát mép nước, người dân sẽ có những lối đi được đẩy ra phía mặt hồ, tạo ra các điểm dừng chân, ngắm cảnh và chụp ảnh hoàn toàn mới. Phương án thiết kế sử dụng cầu cạn kết hợp sàn cảnh quan và cầu đi bộ để mở rộng không gian giao thông mà vẫn hạn chế xâm lấn vào khu dân cư hiện hữu.
Ý tưởng này không xuất hiện trong khoảng trống mà được học hỏi từ các công trình nước ngoài. Nhiều thành phố đã biến lối đi trên mặt nước thành điểm đến: ở Geneva, du khách có thể đi bộ trên một cầu đi bộ di động để tiếp cận cầu tàu Jet d’Eau trên hồ; ở Italy, dự án The Floating Piers từng tạo nên lối đi nổi rộng khoảng 16 m cho phép “đi bộ trên mặt nước” trên hồ Iseo. Hồ Tây không sao chép, nhưng rõ ràng đang đứng trong dòng chảy thiết kế quốc tế, nơi cầu đi bộ không chỉ là hạ tầng giao thông mà là sản phẩm du lịch.
Nếu vận hành tốt, cầu đi bộ Hồ Tây có thể trở thành biểu tượng mới: nơi người dân chạy bộ vào sáng sớm, du khách chụp hoàng hôn, và thành phố tổ chức các sự kiện nghệ thuật, trình diễn ánh sáng vào những dịp đặc biệt. Tuy nhiên, để tránh biến cầu thành “phông nền check-in” đơn thuần, Hà Nội cần gắn nó với câu chuyện văn hóa, lịch sử, và cả những quy chuẩn an toàn, bảo vệ môi trường nghiêm ngặt.
Tuyến đường cảnh quan, hành lang xanh và trải nghiệm du lịch mới quanh hồ
Trục xương sống của toàn bộ dự án hạ tầng Hà Nội này là tuyến đường cảnh quan ven hồ dài khoảng 13,5 km, kết nối liên tục Nguyễn Đình Thi, Trích Sài, Vệ Hồ, Nhật Chiêu và một phần Quảng Bá, Quảng Khánh, Quảng An. Nhưng điều đáng nói không phải chiều dài con đường, mà là cách nó được “bọc” trong một hệ sinh thái không gian công cộng mới: Greenway – hành lang xanh kết nối quảng trường, cầu cảnh quan, công viên, di tích, làng cổ và các công trình lớn quanh Hồ Tây.
Trong phương án sơ bộ đầu năm 2026, khu vực quanh hồ còn được nghiên cứu bố trí tới 27 sàn ngắm cảnh, 2 quảng trường nổi tại Văn Cao và bến Kim Ngưu, 2 cầu cảnh quan Nhật Chiêu và Sâm Cầm cùng 6 bến thuyền. Nếu triển khai đúng định hướng, người dân sẽ có thêm nơi đi bộ, chạy bộ, dừng nghỉ, ngắm bình minh hay hoàng hôn; còn khách du lịch có thêm điểm tham quan, chụp ảnh mới ngay trong nội đô. Nói thẳng, tuyến đường ven hồ lần này không chỉ là đường giao thông mà là “sản phẩm trải nghiệm” – nơi hạ tầng, cảnh quan và dịch vụ du lịch được thiết kế đồng bộ.
Thách thức sẽ nằm ở việc cân bằng giữa lưu thông xe cộ và không gian cho người đi bộ, giữa phát triển dịch vụ và giữ nguyên 520,90 ha mặt nước. Nếu chỉ tối ưu cho ô tô, dự án sẽ thất bại với chính mục tiêu “Re-hug the Lake”; ngược lại, nếu quản lý tốt, tuyến đường cảnh quan này có thể định nghĩa lại cách Hà Nội tổ chức không gian đô thị quanh các mặt nước lớn.
Kết luận: Hồ Tây từ biểu tượng cảnh quan thành phòng thí nghiệm đô thị
Dự án cải tạo Hồ Tây với tổng vốn dự kiến 30.151 tỷ đồng không chỉ là một công trình đơn lẻ, mà là phép thử cho cách Hà Nội làm hạ tầng thế kỷ 21. Từ bến thuyền Hồ Tây được quy hoạch 6 bến theo lộ trình, đến hệ thống cầu đi bộ và tuyến đường cảnh quan dài 13,5 km, mọi cấu phần đều hướng tới một mục tiêu: đưa người dân tiến gần hơn tới mặt nước theo cách an toàn, trật tự và giàu trải nghiệm.
Lợi ích tiềm năng rất rõ ràng: thêm không gian đi bộ, thêm điểm đến du lịch, thêm sinh khí cho bờ hồ vốn đã quen thuộc. Nhưng rủi ro cũng không nhỏ: quá tải thương mại, ô nhiễm, xung đột với cộng đồng dân cư ven hồ. Bài học từ thời kỳ du thuyền và nhà hàng nổi cho thấy, nếu thiếu chuẩn mực quản lý, mọi cải tạo dễ quay lại vòng lặp cũ. Lựa chọn lúc này nằm ở cách thành phố xây dựng quy chế, lắng nghe cư dân và giữ Hồ Tây trong đúng vai trò: một thử nghiệm đô thị lấy người đi bộ và không gian công cộng làm trung tâm, chứ không phải một “trung tâm thương mại trên mặt nước”.
