Hai siêu dự án 77.000 tỷ đồng của Phạm Nhật Vượng: tham vọng tái định nghĩa đô thị và sinh thái ven biển

Từ hai siêu dự án đến tham vọng hạ tầng khu vực

Hai siêu dự án Vinhomes SaiGon Park – Khu đô thị Đại học Quốc tế 1.080 ha tại TP.HCM và Vinhomes Global Gate Hạ Long 6.200 ha ven biển Quảng Ninh đang định hình một tầm nhìn mới về kết hợp đô thị – giáo dục – sinh thái – giải trí quy mô lớn, đặt mục tiêu biến Việt Nam thành điểm sáng trong cuộc đua hạ tầng đô thị Đông Nam Á thông qua mật độ cây xanh, hệ sinh thái học tập và cấu trúc "all-in-one" hiếm thấy trong khu vực. Điểm nhấn lớn nhất ở đây không chỉ là kích thước khổng lồ, mà là cách Phạm Nhật Vượng dùng hạ tầng để kể câu chuyện tham vọng quốc gia. Vinhomes SaiGon Park được quy hoạch cho 135.000 cư dân, trong đó khoảng 60.000 sinh viên – một con số cho thấy chủ đầu tư xem giáo dục là động cơ trung tâm của phát triển đô thị. Ngược ra phía Bắc, Vinhomes Global Gate Hạ Long lại lựa chọn rừng ngập mặn và mặt nước làm lõi bản sắc, thay vì chỉ là những tòa tháp kính vô hồn. Điều đáng nói: cả hai được triển khai gần như đồng thời, chứ không phải những dự án rời rạc. Sau gần 20 năm đình trệ, dự án đô thị đại học được kích hoạt trở lại khi Vinhomes xác lập quyền chi phối tại doanh nghiệp thực hiện dự án; còn siêu đô thị biển Hạ Long đã được khởi công với quy mô 6.200 ha, cho thấy một chiến lược bài bản thay vì quyết định nhất thời.

Đô thị Đại học Quốc tế 1.080 ha: khu campus mở cho cả thành phố

Khu đô thị Đại học Quốc tế – Vinhomes SaiGon Park tại xã Xuân Thới Sơn được quy hoạch 1.080 ha với tổng vốn đầu tư gần 59.000 tỷ đồng, hướng đến mô hình đô thị đại học hàng đầu châu Á cho 60.000 sinh viên và 135.000 cư dân, trong đó trường, viện, trung tâm nghiên cứu trở thành lõi phát triển của cả khu đô thị. Khác với nhiều khu đại học bị cô lập, dự án này được đặt ngay gần Quốc lộ 22, Vành đai 3 TP.HCM và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài. Tức là sinh viên không bị tách khỏi nền kinh tế mà được kết nối trực tiếp với các cực tăng trưởng và chuỗi cung ứng vùng. Quan điểm phát triển ở đây khá rõ: đào tạo phải gắn với dòng chảy thương mại và dịch vụ, chứ không nằm trong “ốc đảo” học thuật. Theo quy hoạch, hơn 150 ha được dành cho quần thể đại học, trung tâm đào tạo và nghiên cứu chất lượng cao. Quỹ đất còn lại phân bổ cho khoảng 436 ha đất ở, 150 ha dịch vụ – giáo dục – nghiên cứu, 117 ha cây xanh và mặt nước cùng hệ thống trường học, y tế, tiện ích khác. Cấu trúc này biến Vinhomes SaiGon Park thành một campus mở quy mô thành phố hơn là một khuôn viên khép kín, tạo nền cho các mô hình đô thị Đại học Quốc tế kiểu mới của Việt Nam.

Dự án từng được biết đến với tên Khu đô thị Đại học Quốc tế Berjaya, được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2008 và điều chỉnh chủ trương đầu tư vào tháng 1/2025. Việc gần 20 năm đình trệ rồi bất ngờ được tái kích hoạt sau khi Vinhomes xác lập quyền chi phối cho thấy một điều: với những siêu dự án giáo dục – đô thị, năng lực tái cấu trúc pháp lý và tài chính quan trọng không kém thiết kế quy hoạch. Năm khu chức năng – Công viên Thiền, Công viên Biển Xanh, Công viên Tri thức, Công viên Quốc tế và Công viên Thiên đường Golf – không chỉ là các “tiện ích phong cách” mà còn là công cụ phân lớp trải nghiệm: từ khu lấy cảm hứng Karuizawa của giới tinh hoa Nhật Bản đến khu mang phong cách vịnh biển năng động, từ thành phố đại học đến thủ phủ kinh doanh – giải trí 24/7, sân golf đẳng cấp quốc tế. Về bản chất, Phạm Nhật Vượng đang thử nghiệm một hệ sinh thái giáo dục – giải trí – kinh doanh tương tác, thay vì để khu đại học đứng bên lề đời sống đô thị.

Vinhomes Global Gate Hạ Long: cấu trúc "nước – rừng – đô thị" hiếm thấy

Nếu Vinhomes SaiGon Park là thí nghiệm về đô thị đại học, thì Vinhomes Global Gate Hạ Long là tuyên ngôn về khả năng Việt Nam chơi ở sân lớn của đô thị biển. Dự án được khởi công tại hai phường Tuần Châu và Hà An, với tổng diện tích quy hoạch khoảng 6.200 ha, định vị là "Thành phố kỳ quan kết nối toàn cầu bên vịnh di sản quốc tế" tích hợp an cư, làm việc, nghỉ dưỡng, thương mại và giải trí. Ở trung tâm của cấu trúc này là Wonder Mangrove – công viên câu cá rừng ngập mặn rộng khoảng 800 ha, phát triển trên cơ sở bảo tồn và nâng cấp hệ sinh thái rừng ngập mặn tự nhiên hiện hữu bên bờ vịnh Hạ Long. Theo giới thiệu, với quy mô khoảng 800 ha, Wonder Mangrove nằm trong nhóm các khu rừng ngập mặn gắn với đô thị có diện tích rất lớn trên thế giới, đặc biệt nếu xét trong phạm vi công viên, khu bảo tồn nằm gắn với một khu đô thị. Trong bối cảnh nhiều thành phố biển Đông Nam Á đang đánh đổi rừng ngập mặn lấy bất động sản, lựa chọn coi rừng là lợi thế chứ không phải trở ngại là một tuyên bố không nhỏ.

Cấu trúc "nước – rừng – đô thị" được nhấn mạnh thêm bằng hệ thống biển hồ Lagoon rộng khoảng 680 ha và Công viên Tri thức toàn cầu 692 ha, cùng với hơn 2.500 ha cây xanh, mặt nước và rừng ngập mặn được giới thiệu tại dự án. Điều này cho thấy một cách tiếp cận khá khác biệt: thay vì nhồi mật độ xây dựng, chủ đầu tư đẩy tỷ trọng không gian tự nhiên lên cao, dùng cảnh quan làm hạ tầng mềm cho phát triển lâu dài. Không thể bỏ qua lớp hạ tầng giao thông: dự án nằm tại điểm cuối tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh, với ga depot ngay trong nội khu, tuyến có tốc độ thiết kế 350 km/h và dự kiến vận hành từ năm 2028, rút ngắn thời gian từ Hà Nội đến đây xuống khoảng 23 phút. Theo kế hoạch công bố, các hạng mục đầu tiên của Vinhomes Global Gate Hạ Long cũng dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2028. Khi siêu đô thị biển kết nối trực tiếp với đường sắt tốc độ cao, nó không còn là một khu nghỉ dưỡng xa xôi, mà trở thành phần mở rộng tự nhiên của vùng thủ đô.

Ý nghĩa khu vực: Việt Nam bước vào cuộc đua đô thị hạ tầng lớn

Nhìn từ Đông Nam Á, điều gây chú ý không chỉ là kích cỡ của hai siêu dự án Việt Nam, mà là cách Phạm Nhật Vượng chọn những “đề bài khó”: đô thị Đại học Quốc tế quy mô 60.000 sinh viên và đô thị biển gắn rừng ngập mặn 800 ha. Đây không phải những dự án nhà ở – thương mại thông thường, mà là những mảnh ghép hạ tầng có khả năng định hình lại bản đồ kinh tế – giáo dục – du lịch vùng. Một câu nói đáng trích dẫn ở giai đoạn này là: "Dự án Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh (Vinhomes Global Gate Hạ Long) được định vị là Thành phố kỳ quan kết nối toàn cầu bên vịnh di sản quốc tế". Nếu hoàn thành theo đúng định vị, Việt Nam sẽ sở hữu một đô thị biển có cấu trúc không gian và hệ sinh thái tiện ích sánh ngang các điểm đến hàng đầu châu Á, tạo đối trọng với những trung tâm mới nổi ở khu vực.

Tuy nhiên, ý nghĩa khu vực chỉ trở thành hiện thực nếu ba điều kiện được đáp ứng: tiến độ hạ tầng, chất lượng vận hành và khả năng gắn kết với nền kinh tế số của khu vực. Việc tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh dự kiến vận hành năm 2028, trùng với mốc các hạng mục đầu tiên của Vinhomes Global Gate đi vào hoạt động, tạo ra cơ hội hiếm có để đồng bộ hóa hạ tầng cứng và hạ tầng đô thị. Ở phía Nam, Khu đô thị Đại học Quốc tế chỉ thực sự trở thành "đô thị Đại học Quốc tế" đúng nghĩa nếu quần thể đại học 150 ha thu hút được mạng lưới trường – viện – doanh nghiệp châu Á. Nếu thành công, hai siêu dự án sẽ gửi một thông điệp rõ ràng: Việt Nam không chỉ chạy theo làn sóng đô thị hóa, mà đang muốn chủ động đặt ra chuẩn mực mới cho đô thị sinh thái – giáo dục – biển của Đông Nam Á. Kết luận giản dị nhưng đáng suy nghĩ: hai dự án khổng lồ này là bài kiểm tra xem Việt Nam có dám dùng hạ tầng để bước lên một thang bậc mới trong khu vực, hay vẫn tiếp tục hài lòng với những đô thị trung bình an toàn.