Sân bay 'im lặng' sắp bùng nổ: Từ đường bay đơn lẻ tới cửa ngõ quốc tế

Từ sân bay chỉ một đường bay đến tham vọng cửa ngõ quốc tế

Nâng cấp sân bay Việt Nam tại các địa phương từng ít chuyến bay, đặc biệt những sân bay chỉ khai thác một đường bay nội địa bằng máy bay cỡ nhỏ, đang mở ra bước ngoặt cho kết nối quốc tế hàng không, khi đường băng mới đủ đón tàu bay lớn như Airbus A321 và quy hoạch công suất hàng triệu hành khách mỗi năm, biến chúng thành cửa ngõ giao thương, du lịch và đầu tư của cả vùng. Câu chuyện Cảng hàng không Cà Mau là ví dụ rõ nhất. Sân bay này nhiều năm chỉ duy trì một đường bay thường lệ Cà Mau – TP.HCM với tần suất một chuyến mỗi ngày bằng ATR72 hoặc ATR42. Việc hành khách từ Hà Nội, Đà Nẵng muốn tới cực Nam tổ quốc phải nối chuyến qua TP.HCM cho thấy dư địa bị bỏ ngỏ trong hệ sinh thái phát triển sân bay khu vực. Và chính khoảng trống này đang được lấp đầy bằng một dự án nâng cấp hạ tầng quy mô lớn.

Cà Mau: đường băng Airbus A321 cho điểm cuối bản đồ thành điểm xuất phát

Quyết định rót 2.400 tỷ đồng để nâng cấp Cảng hàng không Cà Mau không phải là một dự án kỹ thuật thuần túy mà là lựa chọn chiến lược nhằm lật ngược thế “sân bay im lặng” thành “cửa ngõ mới” ở cực Nam. Đường cất hạ cánh mới dài 2.400m, rộng 45m, dài hơn đường băng cũ khoảng 900m và được thiết kế để khai thác Airbus A320, A321 và tương đương. Năng lực này đưa Cà Mau bước ra khỏi “vùng máy bay nhỏ”, sẵn sàng đón các đường bay dài, thậm chí quốc tế. Theo quy hoạch giai đoạn 2021-2030, sân bay được định hướng đạt cấp 4C với công suất khoảng 1 triệu hành khách và 1.000 tấn hàng hóa mỗi năm, phục vụ các máy bay Code C như A320, A321. Khi Vietnam Airlines dự kiến khai thác đường bay Cà Mau – TP.HCM bằng Airbus A321 sau khi sân bay mở lại, thông điệp rất rõ: Cà Mau không chấp nhận vị thế điểm cuối hành trình, mà muốn trở thành điểm xuất phát cho những đường bay kết nối quốc tế hàng không trong tương lai.

Liên Khương: nâng cấp đường băng để “mở cửa” mạng bay quốc tế

Nếu Cà Mau là hình ảnh của một sân bay nội địa đang lớn lên, Liên Khương cho thấy bước tiếp theo của phát triển sân bay khu vực: dùng nâng cấp hạ tầng để mở rộng mạng bay quốc tế. Sau hơn 5 tháng tạm dừng để sửa chữa, nâng cấp đường cất hạ cánh và đường lăn, sân bay quốc tế này đã chính thức khai thác trở lại từ ngày 19/8 và đứng trước cơ hội mở rộng các đường bay quốc tế. Công trình nâng cấp có tổng mức đầu tư hơn 1.530 tỷ đồng và hoàn thành sớm hơn kế hoạch, cho thấy ý chí đẩy nhanh kết nối. Theo quy hoạch, Liên Khương được định hướng đạt cấp sân bay 4E với công suất khoảng 5 triệu hành khách/năm giai đoạn 2021-2030 và 7 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Định hướng khai thác sau nâng cấp không dừng ở các đường bay trục nội địa mà chú trọng duy trì tuyến Kuala Lumpur, ưu tiên khôi phục Incheon và Bangkok. Đây không chỉ là chuyện đưa thêm du khách đến Đà Lạt, mà là bước kéo Lâm Đồng sâu hơn vào mạng lưới kết nối quốc tế hàng không khu vực.

Tác động thực tế: hành khách được lợi, địa phương được không gian kinh tế mới

Tác động rõ nhất của hai dự án nâng cấp sân bay Việt Nam là lên trải nghiệm hành khách. Trước đây, việc Cà Mau chỉ có một tuyến bay thường lệ khiến người từ Hà Nội, Đà Nẵng phải nối chuyến qua TP.HCM nếu đi đường hàng không. Khi hạ tầng được mở rộng, đường băng Airbus A321 cùng sân đỗ mới đủ bố trí ba vị trí đỗ A320/A321 sẽ cho phép mở thêm đường bay, giảm phụ thuộc vào một trục nối và cắt bớt thời gian di chuyển. Theo kế hoạch tiến độ mới, bay hiệu chuẩn dự kiến tháng 10 và sân bay đưa vào khai thác trong tháng 11, mở cửa cho diện mạo mới của cửa ngõ vùng cực Nam. Ở Liên Khương, nhu cầu kết nối nội địa lẫn quốc tế đã bộc lộ ngay sau nâng cấp. Sân bay được dự kiến đạt bình quân 36–40 chuyến bay mỗi ngày, phục vụ khoảng 6.800 hành khách/ngày. Chỉ chưa đầy nửa tháng sau khi mở lại, chuyến bay AirAsia từ Kuala Lumpur đã đưa khách quốc tế đầu tiên trở lại Lâm Đồng. Câu chuyện ở đây rất rõ: hạ tầng đủ tốt thì các hãng sẵn sàng khai thác, và khách sẵn sàng bay.

Kết luận: đừng để sân bay khu vực tiếp tục “im lặng”

Nhìn từ Cà Mau và Liên Khương, thông điệp chính sách nên được nhấn mạnh: phát triển sân bay khu vực không phải là cuộc chơi xa xỉ, mà là nền tảng cho không gian kinh tế mới. Khi đường băng được kéo dài, mặt đường chuyển sang vật liệu chịu tải tốt và tiêu chuẩn công suất nâng lên, địa phương nhận về hơn cả chiếc vé máy bay thuận tiện – đó là cơ hội thiết kế lại bản đồ giao thương, du lịch và đầu tư của mình. Hạ tầng được nâng cấp đang tạo dư địa để các sân bay “im lặng” khôi phục kết nối quốc tế, mở rộng cửa ngõ hàng không của địa phương với khu vực. Nếu các đường bay Kuala Lumpur, Incheon, Bangkok được khôi phục ổn định và xuất hiện thêm chặng bay mới, Liên Khương có thể chuyển từ vai trò chủ yếu nội địa sang đầu mối kết nối quốc tế quan trọng của phía Nam Tây Nguyên. Điều tương tự hoàn toàn có thể xảy ra với Cà Mau khi đường băng Airbus A321 đi vào khai thác đầy đủ. Câu hỏi không còn là “có nên nâng cấp” nữa, mà là “địa phương nào đủ nhanh để biến sân bay của mình thành cửa ngõ mới trước khi cơ hội trôi qua”.