Bước ngoặt chiến lược: Đăk Peur trở thành cửa ngõ quốc tế
Nâng cấp cửa khẩu Đăk Peur thành cửa khẩu quốc tế là chủ trương biến một cửa khẩu chính trên biên giới Việt Campuchia thành điểm thông quan, xuất nhập cảnh và giao thương quốc tế với hạ tầng đồng bộ, hệ thống logistics hiện đại và cơ chế quản lý biên giới sâu rộng, nhằm gắn kết phát triển kinh tế vùng Tây nguyên với khu vực đông bắc Campuchia và tăng cường thương mại, du lịch biên giới trong dài hạn. Điểm mấu chốt của kế hoạch này không nằm ở một tấm biển "quốc tế" gắn thêm trên cổng cửa khẩu, mà ở việc Lâm Đồng xem Đăk Peur như cửa ngõ mới của liên kết khu vực. Ngày 30.9, Thường trực Tỉnh ủy đã thống nhất chủ trương và yêu cầu UBND tỉnh xây dựng kế hoạch nâng cấp cửa khẩu Đăk Peur (còn gọi Đăk Pơ, Đăk Per) thành cửa khẩu quốc tế trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo kế hoạch, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thiện toàn bộ điều kiện để Đăk Peur đạt chuẩn cửa khẩu quốc tế vào năm 2030. Đây là quyết định mang tính chủ động, khi địa phương không chờ nhu cầu phát sinh rồi mới mở rộng, mà đi trước một bước để tự tạo động lực phát triển biên giới phía tây.
Thương mại biên giới Việt Campuchia: Đăk Peur thành trục mới của dòng hàng
Nếu chỉ nâng cấp hạ tầng mà không thay đổi dòng hàng thì dự án Đăk Peur sẽ mất ý nghĩa. Nhưng chính quyền Lâm Đồng đang nhắm tới một vai trò khác: biến cửa khẩu Đăk Peur thành trục mới của thương mại biên giới Việt Campuchia. Theo UBND tỉnh, cửa khẩu này đã giữ vai trò nhất định trong giao lưu kinh tế, thương mại, đầu tư với Campuchia, đồng thời kết nối hành lang kinh tế Tây nguyên với vùng đông bắc nước bạn. Khi được nâng cấp lên cửa khẩu quốc tế, khả năng thông quan hàng hóa, xuất nhập khẩu sẽ không còn bị giới hạn bởi cơ chế cửa khẩu chính. Hạ tầng đồng bộ hướng tới đáp ứng nhu cầu thông quan, xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu và giao thương quốc tế giúp doanh nghiệp hai bên biên giới có thêm lựa chọn thông suốt, giảm phụ thuộc vào một vài điểm cửa khẩu hiện hữu. Đáng chú ý, Lâm Đồng định hướng phát triển khu kinh tế cửa khẩu với logistics, kho bãi, thương mại – dịch vụ và cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh. Quan điểm ở đây khá rõ: không chỉ mở đường cho xe hàng đi qua, mà xây cả hệ sinh thái thương mại bao quanh Đăk Peur, để biên giới trở thành nơi tạo giá trị, chứ không chỉ là vạch phân chia lãnh thổ.
Logistics và hạ tầng kết nối: từ Quốc lộ 14 ra biên giới
Nâng cấp cửa khẩu mà không giải bài toán đường đi thì chỉ mới làm đẹp khu vực trạm kiểm soát. Lâm Đồng cho thấy họ hiểu điều này khi đặt hạ tầng giao thông và logistics vào trung tâm kế hoạch nâng cấp Đăk Peur. Tỉnh dự kiến đầu tư tuyến giao thông kết nối từ quốc lộ 14 đến cửa khẩu, xây dựng nhà kiểm soát liên hợp và bãi kiểm hóa để đáp ứng lưu lượng phương tiện và hàng hóa tăng cao trong tương lai. Theo kế hoạch chi tiết, giai đoạn 2026 – 2027 sẽ tập trung rà soát, điều chỉnh các quy hoạch liên quan, hoàn thiện pháp lý, quy hoạch chi tiết và cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng; đồng thời xây dựng phương án nâng cấp cửa khẩu trình cấp có thẩm quyền. Giai đoạn 2027 – 2028, tỉnh sẽ xây nhà kiểm soát liên hợp, cổng quốc gia, đầu tư điện, nước, viễn thông, hệ thống camera giám sát và hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh, hải quan điện tử. Khu logistics, kho bãi, bãi kiểm hóa, vùng thương mại – dịch vụ biên giới được triển khai dần trong các năm 2027 – 2029, cùng cửa khẩu số và hệ thống hải quan điện tử dự kiến vận hành từ 2028 – 2029. Đây không chỉ là nâng cấp một trạm cửa khẩu, mà là xây một mắt xích full-package trong chuỗi logistics khu vực.
Du lịch biên giới và ngoại giao nhân dân: biên giới không chỉ là hàng rào
Trong các tài liệu quy hoạch, du lịch biên giới thường bị xếp sau thương mại. Nhưng với cửa khẩu Đăk Peur, nếu bỏ qua du lịch và ngoại giao nhân dân, chúng ta sẽ bỏ mất một nửa tiềm năng. UBND tỉnh Lâm Đồng xác định cửa khẩu này có vai trò trong giao lưu du lịch và đối ngoại với Campuchia, đồng thời góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Nói cách khác, nâng cấp Đăk Peur không chỉ để xe hàng qua lại nhanh hơn, mà còn để người dân hai bên biên giới đi lại, giao lưu dễ dàng hơn trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng và hạ tầng kiểm soát hiện đại. Khi hạ tầng xuất nhập cảnh, kiểm soát biên giới được đầu tư bài bản, kịch bản tự nhiên là hình thành các tour du lịch biên giới, tuyến caravan từ Tây nguyên sang đông bắc Campuchia, kết nối những điểm đến còn ít người biết. Nếu tỉnh biết cách quy hoạch không gian du lịch gắn với cửa khẩu – từ khu dịch vụ, chợ biên giới đến các sản phẩm trải nghiệm văn hóa – Đăk Peur có thể trở thành điểm đến, chứ không chỉ là điểm đi qua. Đồng thời, việc phối hợp với tỉnh Mondulkiri trong kết nối hạ tầng, quản lý xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu cũng là nền tảng cho hợp tác mềm giữa hai bên, trong đó du lịch và giao lưu văn hóa thường là chất xúc tác hiệu quả nhất.
An ninh, quản trị biên giới và ý nghĩa dài hạn đối với Lâm Đồng
Một cửa khẩu quốc tế không chỉ mở ra cơ hội, mà còn đặt ra nghĩa vụ lớn về quản trị biên giới. Kế hoạch nâng cấp cửa khẩu Đăk Peur vì vậy không bỏ qua các yêu cầu quốc phòng, an ninh, kiểm soát biên giới và phòng, chống tội phạm xuyên biên giới, buôn lậu, gian lận thương mại. Đây là cách tiếp cận có trách nhiệm: biên giới mở hơn phải đi cùng năng lực quản lý mạnh hơn, từ pháp lý, công nghệ đến nhân lực. Lâm Đồng cũng dự kiến tăng cường phối hợp với tỉnh Mondulkiri trong quản lý xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu và kết nối hạ tầng, bảo đảm lợi ích chung của cả hai phía, hạn chế tối đa các rủi ro phát sinh khi dòng người và hàng hóa gia tăng. Nhìn dài hạn, Đăk Peur là phép thử cho cách Lâm Đồng định hình không gian phát triển mới: dịch chuyển từ nội địa ra biên giới. Khi cửa khẩu này trở thành động lực phát triển kinh tế khu vực biên giới phía tây tỉnh và tăng cường liên kết Tây nguyên với Campuchia, địa phương sẽ sở hữu một "cửa ngõ" để bước vào mạng lưới thương mại, logistics và du lịch biên giới rộng lớn hơn. Câu hỏi không còn là có nên nâng cấp Đăk Peur hay không, mà là Lâm Đồng sẽ tận dụng cửa khẩu quốc tế này đến đâu để biến đường biên giới thành trục phát triển mới cho cả tỉnh.
