SLC lần thứ 32: Điểm hẹn tái định hình hội nhập tài chính ASEAN
Hội nghị Ủy ban cấp cao về Hội nhập tài chính ASEAN (SLC) lần thứ 32 là cuộc họp cấp cao giữa các ngân hàng trung ương ASEAN nhằm định hướng lộ trình hội nhập tài chính – ngân hàng khu vực, tăng cường hợp tác ngân hàng ASEAN và đặt nền tảng cho tài chính bền vững khu vực trong giai đoạn hợp tác mới. Ngày 15/9/2026, tại Hạ Long, Quảng Ninh, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức Hội nghị SLC lần thứ 32, do Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh và Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Indonesia Filianingsih Hendarta đồng chủ trì. Trong 2 ngày 14-15/9, hai bên cũng đồng tổ chức các sự kiện liên quan tại phường Bãi Cháy, với sự tham dự của các Phó Thống đốc ngân hàng trung ương ASEAN, Ban Thư ký ASEAN và các tổ chức quốc tế như BIS, AMRO.
Điểm đáng nói là SLC không còn là một cuộc họp mang tính thủ tục. Sau hơn một thập kỷ hoạt động, SLC đã trở thành diễn đàn hợp tác chuyên sâu về hội nhập tài chính ASEAN, nơi các Phó Thống đốc định hình cách khu vực phản ứng trước lạm phát, rủi ro tài chính và cả “cơn sóng” trí tuệ nhân tạo. Thay vì chỉ rà soát tiến độ, Hội nghị lần này thể hiện rõ một thông điệp: hoặc ASEAN chủ động viết tiếp câu chuyện hội nhập tài chính, hoặc sẽ bị động chạy theo những cú sốc toàn cầu.
Lộ trình hội nhập tài chính ASEAN: Cơ hội và điều kiện đi kèm
Hội nghị SLC lần thứ 32 diễn ra đúng thời điểm tiến trình hợp tác tài chính ASEAN chuẩn bị bước sang khuôn khổ mới từ năm 2027. Đây không chỉ là sự chuyển giao kỹ thuật; đó là lúc các nước phải trả lời câu hỏi khó: ASEAN muốn một mức hội nhập tài chính đến đâu, và sẵn sàng đánh đổi gì cho mục tiêu đó. SLC được thành lập từ năm 2011 với sứ mệnh định hướng, chỉ đạo và điều phối các sáng kiến quan trọng về hội nhập tài chính – ngân hàng trong khu vực. Chính vì vậy, mọi điều chỉnh cấu trúc đều có tác động trực tiếp đến định hình thị trường tài chính chung trong dài hạn.
Theo đánh giá tại Hội nghị, mục tiêu chung là tăng kết nối, bền vững và bao trùm trong toàn hệ thống tài chính – ngân hàng, song hợp tác khu vực phải tạo ra kết quả cụ thể cho nền kinh tế và người dân. Đây là yêu cầu rất thực tế: hội nhập tài chính ASEAN sẽ bị hoài nghi nếu các sáng kiến chỉ nằm trên giấy hoặc chỉ phục vụ nhóm quốc gia tiên tiến. Khi BIS và AMRO cập nhật bức tranh kinh tế vĩ mô với áp lực lạm phát, rủi ro tài chính, sức ép tài khóa, thông điệp ngầm là rõ ràng: lộ trình hội nhập chỉ có ý nghĩa nếu giúp từng nước nâng sức chống chịu trước các cú sốc này.
Tài chính bền vững khu vực: Từ khẩu hiệu xanh tới khung hành động chung
Nếu hội nhập tài chính ASEAN là “xương sống”, thì tài chính bền vững khu vực chính là “lá phổi” mới của hệ thống. Phiên họp lần thứ 11 của Nhóm đặc trách SLC về Tài chính bền vững (SLC-TF) diễn ra song song, tập trung đánh giá tiến độ các sáng kiến tài chính bền vững của ASEAN và bàn phương án chuyển tiếp nội dung hợp tác trong khuôn khổ Project Revive – dự án cải tổ cơ chế hợp tác tài chính ASEAN. Đây là bước thử quan trọng xem ASEAN có thực sự coi tài chính xanh và thích ứng khí hậu là trụ cột, hay chỉ là phụ lục của agenda hội nhập.
Một trong những nội dung then chốt là Khung chung về kiểm tra sức chịu đựng đối với rủi ro khí hậu trong ASEAN (CRST). Khung này đặt ra cách tiếp cận chung để các nước đánh giá tác động rủi ro khí hậu lên hệ thống tài chính. Cùng với đó, Bộ phân loại ASEAN về Tài chính bền vững (ASEAN Taxonomy for Sustainable Finance) tiếp tục là sáng kiến trọng tâm trong chương trình nghị sự tài chính bền vững của khu vực. Điểm tích cực là SLC-TF không chỉ điểm danh sáng kiến, mà còn rà soát để tránh một “rừng chuẩn mực” khó áp dụng. Ngược lại, nếu chuyển tiếp thiếu khéo léo khi cơ cấu hợp tác mới vận hành, toàn bộ nỗ lực xây dựng chuẩn mực chung sẽ đứng trước nguy cơ bị pha loãng.
Tăng cường năng lực: Điều kiện tiên quyết để hội nhập không bị lệch pha
Trước thềm Hội nghị SLC, Ủy ban Tăng cường năng lực hỗ trợ hội nhập tài chính ASEAN (SCCB) đã họp ngày 14/9 để cập nhật tiến độ triển khai các dự án khu vực. Điểm này thường ít được chú ý, nhưng lại là “lớp nền” quyết định hội nhập tài chính ASEAN có bao trùm hay không. Nếu không nâng năng lực thể chế, nhân sự và hạ tầng ở các nước thành viên, những sáng kiến thiết kế rất đẹp ở cấp khu vực sẽ khó đi vào thực tế. SLC vốn được thiết kế với cơ chế đồng chủ trì luân phiên giữa một ngân hàng trung ương thuộc nhóm ASEAN-5 và một ngân hàng trung ương thuộc nhóm BCLMV, nhiệm kỳ hai năm. Cách bố trí này chỉ phát huy tác dụng khi các nước yếu hơn được hỗ trợ đủ để không tụt lại phía sau.
Từ góc nhìn này, SCCB không nên bị xem như “phụ trợ kỹ thuật”, mà là công cụ phân phối lại lợi ích hội nhập. Những nước có nền tảng hạ tầng tài chính số, quản lý rủi ro tốt sẽ được hưởng lợi nhanh hơn từ hội nhập. Nếu SCCB không chủ động kéo các nước còn hạn chế lên cùng mặt bằng tối thiểu, hội nhập tài chính ASEAN sẽ lệch pha: vài trung tâm tài chính mạnh và một vùng ngoại biên yếu. Khi đó, mọi diễn đàn đối thoại chính sách tại SLC dễ trở thành câu chuyện của số ít, đi ngược tinh thần bao trùm mà khu vực đang tuyên bố theo đuổi.
Vai trò của Việt Nam và Indonesia: Đồng chủ trì nhưng không đồng nghĩa chia đôi trách nhiệm
Giai đoạn 2024-2026 đánh dấu nhiệm kỳ đồng chủ trì SLC của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Trung ương Indonesia. Đây là sự kết hợp đáng chú ý: một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh với quá trình hội nhập tài chính sâu dần, và một nền kinh tế đầu tàu trong ASEAN. Không phải ngẫu nhiên mà nhiệm kỳ đồng chủ trì này trùng với giai đoạn chuyển đổi cơ chế hợp tác tài chính ASEAN trong khuôn khổ Project Revive. Điều đó đặt Việt Nam và Indonesia vào vị trí phải “giữ nhịp” cho toàn bộ tiến trình, từ lộ trình hội nhập tài chính ASEAN đến việc duy trì động lực tài chính bền vững khu vực.
Theo đánh giá tại Hội nghị, thông qua SLC, đối thoại và trao đổi chính sách giữa các ngân hàng trung ương thành viên được tăng cường, đồng thời mở rộng kết nối với các tổ chức tài chính quốc tế, góp phần thúc đẩy hợp tác ngân hàng ASEAN. Đây là cơ hội để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẳng định vai trò điều phối, không chỉ trong những chủ đề truyền thống, mà cả trong các nội dung mới như AI, rủi ro khí hậu và tài khóa. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm trách nhiệm: nếu Việt Nam và Indonesia không chứng minh được khả năng dẫn dắt cân bằng lợi ích giữa các nhóm nước, tiến trình hội nhập có thể rơi vào tâm lý “chờ nhiệm kỳ sau”.
