Tài chính bền vững ASEAN là gì và vì sao Việt Nam – Indonesia đang dẫn dắt?
Tài chính bền vững ASEAN là cách các ngân hàng trung ương, cơ quan quản lý và thị trường vốn trong khối thiết kế, điều chỉnh và phối hợp các dòng vốn để vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa giảm rủi ro khí hậu và môi trường, đồng thời củng cố ổn định tài chính dài hạn trong bối cảnh hội nhập tài chính ASEAN ngày càng sâu rộng. Trong bức tranh đó, vai trò dẫn dắt đang rõ ràng nghiêng về trục Việt Nam – Indonesia. Phiên họp lần thứ 11 của Nhóm đặc trách SLC về Tài chính bền vững (SLC-TF) chiều 14/9 tại Hạ Long, Quảng Ninh, do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Trung ương Indonesia đồng chủ trì, cho thấy hai nước không còn chỉ là “người tham gia”, mà là bộ đôi kiến trúc sư của chương trình tài chính bền vững ASEAN.
Hạ Long: nơi Việt Nam và Indonesia thử thiết kế lại cấu trúc tài chính khu vực
Phiên họp SLC-TF lần thứ 11 không phải sự kiện lẻ, mà là mảnh ghép quan trọng trong chuỗi hoạt động của Hội nghị Ủy ban cấp cao về hội nhập tài chính ASEAN (SLC) lần thứ 32, diễn ra trong hai ngày 14–15/9 tại Quảng Ninh. Điều đáng nói là: chính tại Hạ Long, hai ngân hàng trung ương Việt Nam – Indonesia cùng đứng ở vị trí đồng chủ trì SLC-TF và đồng tổ chức toàn bộ khuôn khổ SLC, cho thấy mức độ tin cậy và kỳ vọng khu vực dành cho “cặp đôi” này trong hợp tác ngân hàng khu vực. Đây không chỉ là chuyện luân phiên chủ trì thủ tục, mà là ví dụ hiếm hoi về lãnh đạo chung trong một lĩnh vực vốn nhiều khác biệt lợi ích. Ai dẫn dắt cấu trúc tài chính bền vững ASEAN hôm nay, người đó có tiếng nói rất lớn trong định hình trật tự tài chính mới của khu vực ngày mai.
Project Revive: cải tổ hợp tác tài chính – ngân hàng ASEAN qua lăng kính bền vững
Thời điểm của phiên họp SLC-TF lần thứ 11 không ngẫu nhiên: nhóm đặc trách này đang chuẩn bị chuyển sang giai đoạn mới trong khuôn khổ Project Revive – Dự án cải tổ cơ chế hợp tác tài chính ASEAN. Theo định hướng được báo cáo tại SLC, cơ cấu mới phải “tinh gọn và nâng cao hiệu quả của các cơ chế hợp tác tài chính – ngân hàng ASEAN, hạn chế sự chồng chéo, tăng cường phối hợp và tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực ưu tiên”. Nói cách khác, Project Revive dùng tài chính bền vững như phép thử xem ASEAN có đủ kỷ luật và tầm nhìn để dồn nguồn lực vào những chủ đề mang tính dài hạn, thay vì rải mỏng vào các diễn đàn rời rạc. Việc Việt Nam và Indonesia đồng chủ trì giai đoạn chuyển tiếp cho thấy hai nước đang nắm vai trò “nhạc trưởng” trong tái thiết hợp tác ngân hàng khu vực quanh trục tài chính bền vững ASEAN.
CRST và Bộ phân loại ASEAN: công cụ kỹ thuật hay đòn bẩy quyền lực mềm?
Trọng tâm của SLC-TF lần này là hai sáng kiến kỹ thuật tưởng như khô khan nhưng mang hàm ý chính trị rõ rệt: Khung chung về kiểm tra sức chịu đựng đối với rủi ro khí hậu (CRST) và Bộ phân loại ASEAN về Tài chính bền vững. CRST cho phép các ngân hàng trung ương ASEAN có cùng ngôn ngữ khi đánh giá tác động rủi ro khí hậu lên hệ thống tài chính, thay vì mỗi nước một bộ chỉ số. Bộ phân loại lại đặt nền tảng cho việc xác định thế nào là hoạt động “xanh” hay “bền vững” trên toàn khu vực. Câu hỏi then chốt là: ai ngồi vào bàn thiết kế những tiêu chí này sẽ có lợi thế định hình chuẩn mực, qua đó ảnh hưởng đến dòng vốn và ưu tiên chính sách. Việt Nam và Indonesia, với vai trò đồng chủ trì Nhóm đặc trách SLC-TF nhiệm kỳ 2024–2026, rõ ràng đang bước lên vị trí đó.
Giữ nhịp liên tục cho tài chính bền vững sau khi SLC-TF “hoàn thành sứ mệnh”
Điểm nhạy cảm nhất hiện nay không phải là thiếu sáng kiến, mà là nguy cơ đứt gãy khi SLC-TF kết thúc hoạt động theo cơ cấu hiện hành. Phiên họp tại Hạ Long dành nhiều thời gian để bàn về báo cáo tiến độ trình lên Hội nghị SLC lần thứ 32 và cách bảo đảm các sáng kiến tài chính bền vững tiếp tục được triển khai trong cơ chế mới. Các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu “bảo đảm tính liên tục, duy trì các kết quả đã đạt được và không làm gián đoạn chương trình nghị sự tài chính bền vững của ASEAN trong quá trình chuyển đổi cơ cấu”. Theo kế hoạch, Hội nghị SLC ngày 15/9 sẽ thảo luận sâu hơn về tiến độ Project Revive, tình hình kinh tế – tài chính vĩ mô và các ưu tiên hội nhập tài chính ASEAN trong giai đoạn tới. Nếu Việt Nam và Indonesia tiếp tục giữ được vai trò chủ động, bộ đôi này nhiều khả năng sẽ trở thành hạt nhân điều phối tài chính bền vững ngay cả khi cấu trúc SLC-TF thay đổi.
