Hội nhập tài chính ASEAN: Cuộc chơi của năng lực, không chỉ của ý chí
Hội nhập tài chính ASEAN là quá trình các nước thành viên phối hợp tự do hóa tài khoản vốn, phát triển thị trường vốn, kết nối hệ thống thanh toán, tự do hóa dịch vụ tài chính, hội nhập ngân hàng và thúc đẩy tài chính toàn diện để hình thành một không gian tài chính chung hiệu quả, an toàn và bao trùm cho khu vực. Khi ASEAN nói về hội nhập tài chính, trung tâm của câu chuyện không phải là khẩu hiệu, mà là năng lực tài chính khu vực – từ thể chế, con người đến hạ tầng kỹ thuật. Hội nghị SLC lần thứ 32 diễn ra ngày 15/9 tại Hạ Long, Quảng Ninh chính là phép thử cho mức độ sẵn sàng đó, khi khu vực chuẩn bị chuyển sang khuôn khổ hợp tác mới từ năm 2027. Nếu ASEAN muốn cạnh tranh trên trường quốc tế, việc xây dựng một khung tài chính chung thông qua tăng cường năng lực không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn.
SLC lần thứ 32: Bước ngoặt trước khi bước vào khuôn khổ hợp tác mới
Hội nghị Ủy ban cấp cao về hội nhập tài chính ASEAN (SLC) lần thứ 32 do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức tại Hạ Long, Quảng Ninh ngày 15/9 là một cột mốc mang tính chuyển tiếp. SLC, được thành lập từ năm 2011, không chỉ là nơi “báo cáo – ghi nhận”, mà là bộ não hoạch định cho các sáng kiến lớn trong tiến trình hội nhập tài chính – ngân hàng ASEAN, đồng thời là diễn đàn đối thoại chính sách của lãnh đạo ngân hàng trung ương trong khu vực. Tại phiên họp này, các đại biểu thảo luận từ rủi ro kinh tế vĩ mô, áp lực lạm phát, thách thức AI đến sức ép tài khóa. Quan trọng hơn, họ phải trả lời câu hỏi: ASEAN sẽ tổ chức lại cơ chế phối hợp như thế nào để vừa tinh gọn, vừa tăng sức bật cho hội nhập tài chính ASEAN giai đoạn 2027 trở đi.
SCCB và ADB: Xây khung năng lực cho hội nhập từ nền móng
Đằng sau hội nghị SLC lần 32 là cả một hệ sinh thái các hoạt động tăng cường năng lực, trong đó nổi bật là cuộc họp Ủy ban Tăng cường năng lực hỗ trợ hội nhập tài chính ASEAN (SCCB) do Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Trung tâm SEACEN đồng chủ trì sáng 14/9 tại Hạ Long. SCCB đóng vai trò “bộ điều phối năng lực”, kết nối nhu cầu của các nước với các chương trình đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm của ngân hàng trung ương ASEAN và các đối tác. Đây không phải là những khóa học mang tính hình thức; cách tiếp cận dựa trên nhu cầu thực tế, tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi như tự do hóa tài khoản vốn, phát triển thị trường vốn, hệ thống thanh toán, tài chính toàn diện. Về bản chất, SCCB đang giúp ASEAN thiết kế một khung năng lực chung, nơi các ngân hàng trung ương CLV và các nước khác cùng nâng trình để đáp ứng yêu cầu hội nhập tài chính ASEAN.
Tăng cường năng lực tài chính khu vực: Lợi ích thực tế cho người dân và doanh nghiệp
Nếu chỉ nhìn hội nghị SLC như một sự kiện kỹ thuật, chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa đối với đời sống kinh tế. Khi Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh mục tiêu thúc đẩy tính kết nối, bền vững, bao trùm và hội nhập sâu rộng hơn của hệ thống tài chính – ngân hàng, ông đồng thời khẳng định rằng hợp tác khu vực phải mang lại lợi ích cụ thể cho nền kinh tế và người dân. Điều này có nghĩa: doanh nghiệp ASEAN cần tiếp cận vốn dễ hơn, chi phí giao dịch xuyên biên giới thấp hơn; người dân cần có dịch vụ thanh toán an toàn, nhanh và rẻ hơn; còn hệ thống ngân hàng phải tăng khả năng chống chịu trước cú sốc mới. Khi năng lực tài chính khu vực được củng cố, dư địa chính sách cho các ngân hàng trung ương cũng rộng hơn, giúp họ ứng phó tốt hơn với khủng hoảng tương lai. Hội nhập tài chính ASEAN, nếu làm đúng, sẽ không dừng ở khẩu hiệu mà chuyển thành tiện ích hàng ngày.
Project Revive và thông điệp: Cạnh tranh quốc tế bắt đầu từ cải tổ bên trong
Một trong những tín hiệu cho thấy ASEAN nghiêm túc với hội nhập tài chính là việc đưa Project Revive – dự án cải tổ cơ chế hợp tác tài chính ASEAN – vào trọng tâm nghị sự SLC lần thứ 32. Dự án này hướng tới tinh gọn cấu trúc quản trị, giảm chồng chéo giữa các cơ chế, nhóm công tác, đồng thời tăng hiệu quả phối hợp và tập trung nguồn lực vào các ưu tiên then chốt. Các khuyến nghị đã được Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN thông qua và dự kiến triển khai từ năm 2027. Điều đáng nói là, song song với cải tổ cấu trúc, các đại biểu SCCB cũng cập nhật lộ trình học tập, rà soát các chương trình tăng cường năng lực và chuẩn bị báo cáo trình SLC. Thông điệp ở đây khá rõ: muốn cạnh tranh trên trường quốc tế, ASEAN phải vừa dọn lại “nhà nội bộ”, vừa đầu tư dài hạn cho năng lực tài chính khu vực.
