Tầm soát không nên dừng ở đường huyết
Tầm soát đái tháo đường và các biến chứng là quá trình kiểm tra sức khỏe có hệ thống nhằm nhận diện sớm nguy cơ, đánh giá tình trạng tim mạch, thận và chuyển hóa, từ đó giúp người bệnh được theo dõi và chăm sóc phù hợp. Đây không nên là việc chỉ làm khi xuất hiện triệu chứng: tổn thương thận hay nguy cơ tim mạch có thể tiến triển âm thầm, trong khi phát hiện muộn khiến việc quản lý bệnh thêm khó khăn. Ngày 24/10, chương trình “Hành trình sức khỏe - Bảo vệ Tim mạch, Thận, Chuyển hóa cho người đái tháo đường” được triển khai tại phường Chánh Phú Hòa, TP.HCM, với sự phối hợp của Long Châu, Boehringer Ingelheim và các đơn vị y tế. Hơn 1.200 người dân được khám tổng quát, đánh giá nguy cơ, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng ý nghĩa lớn hơn là đưa chăm sóc chủ động đến gần cộng đồng.
Tim, thận và chuyển hóa có liên hệ chặt chẽ
Ở người mắc đái tháo đường, kiểm soát đường huyết là thiết yếu nhưng chưa đủ. Bệnh tim mạch, suy tim và bệnh thận mạn có thể cùng hiện diện, vì vậy đánh giá riêng từng chỉ số mà bỏ qua các nguy cơ còn lại sẽ tạo ra khoảng trống trong chăm sóc người bệnh. Đường huyết, huyết áp, chức năng thận và nguy cơ tim mạch cần được nhìn trong một bức tranh tổng thể. Theo Hiệp hội Đái tháo đường Thế giới, năm 2024 có khoảng 589 triệu người mắc bệnh trên toàn cầu; trong số này, 20–40% có thể phát triển biến chứng thận, bao gồm bệnh thận mạn có nguy cơ tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối. Tại Việt Nam, hơn 8,7 triệu người mắc bệnh thận mạn, tương đương khoảng 12,8% dân số, trong khi tỷ lệ phát hiện sớm còn thấp. Những con số này cho thấy vì sao bệnh thận do tiểu đường và biến chứng tim mạch cần được xem xét đồng thời, thay vì chờ triệu chứng xuất hiện.
Giá trị của phát hiện sớm nằm ở theo dõi tiếp nối
Một buổi khám miễn phí có thể giúp người dân biết mình cần chú ý điều gì, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc theo dõi sau đó. Phát hiện nguy cơ sớm tạo cơ hội để bác sĩ tư vấn, phân tầng nguy cơ và kết nối người bệnh với hướng chăm sóc thích hợp; việc kiểm tra định kỳ giúp nhận ra thay đổi sức khỏe để điều chỉnh kế hoạch quản lý kịp thời. Tầm soát không thay thế chẩn đoán hay điều trị, nhưng có thể là bước mở đầu quan trọng. Chương trình mở rộng cơ hội kiểm tra miễn phí cho người dân, không chỉ riêng nhóm mắc đái tháo đường nguy cơ cao, đồng thời cung cấp tư vấn và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Ngành y tế TP.HCM cũng nhấn mạnh hướng chuyển từ khám chữa bệnh đơn thuần sang chủ động phát hiện nguy cơ, quản lý liên tục và can thiệp sớm tại cộng đồng. Đây là thay đổi đáng ủng hộ: chăm sóc định kỳ cần trở thành thói quen, không phải phản ứng muộn khi biến chứng đã ảnh hưởng rõ đến sức khỏe.
Từ một chương trình cộng đồng đến thói quen bền vững
Long Châu và Boehringer Ingelheim kỳ vọng phối hợp chuyên môn và mạng lưới để phát hiện nguy cơ, kết nối người bệnh với hành trình chăm sóc phù hợp. Long Châu có gần 3.000 nhà thuốc và hơn 22.000 chuyên viên y tế, tạo khả năng đưa thông tin sức khỏe đến gần người dân hơn. Tuy vậy, mạng lưới rộng chỉ phát huy ý nghĩa khi người được tầm soát tiếp tục nhận tư vấn đáng tin cậy và được hướng dẫn đến cơ sở y tế khi cần. Đơn vị tổ chức cho biết sẽ tiếp tục nhân rộng chương trình tại nhiều địa phương, nhằm tăng cơ hội chẩn đoán kịp thời, dự phòng sớm và hình thành thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ. Kết luận cần rút ra không chỉ là hơn 1.200 lượt kiểm tra trong một ngày, mà là nhu cầu duy trì chăm sóc liên tục. Với người mắc đái tháo đường, chủ động theo dõi tim, thận và chuyển hóa là phần không thể tách rời của kiểm soát bệnh.
