Cơ hội hợp tác chỉ có ý nghĩa khi tạo ra tăng trưởng
Hợp tác kinh tế toàn cầu là quá trình các quốc gia, doanh nghiệp và tổ chức cùng kết nối nguồn lực, công nghệ và thị trường để tạo giá trị phát triển vượt ra ngoài năng lực riêng lẻ của mỗi bên. Với Việt Nam, thước đo của hợp tác không nên dừng ở số cuộc gặp hay cam kết, mà phải là năng suất, năng lực doanh nghiệp và chất lượng việc làm được cải thiện. Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 26 đến 29-10, đặt đúng câu hỏi chiến lược: làm sao biến cơ hội hợp tác quốc tế thành động lực tăng trưởng thực chất. Câu hỏi ấy cấp thiết vì dòng vốn đang tìm điểm đến mới, công nghệ đổi thay, còn phương thức sản xuất và chuỗi cung ứng được tổ chức lại. Những chuyển dịch này có thể mở cửa vào chuỗi giá trị toàn cầu, nhưng cũng khiến cạnh tranh về công nghệ, nhân lực và khả năng kết nối gay gắt hơn. Thành phố Hồ Chí Minh đóng góp khoảng 23,4% GDP cả nước; lợi thế chỉ phát huy hết khi các ngành và nguồn lực được liên kết thành mạng lưới sản xuất hiệu quả.
Từ đối thoại Việt Nam–WEF đến những việc có thể triển khai
Đối thoại Việt Nam WEF cần được nhìn như một kênh để xác định vai trò của Việt Nam trong nền kinh tế tương lai, chứ không phải mục tiêu tự thân. Hai ngày chính của Diễn đàn Kinh tế Mùa thu được tổ chức đồng thương hiệu cùng Diễn đàn Kinh tế Thế giới, tạo cơ hội kết nối với chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp quốc tế. Trọng tâm vì thế phải là chuyển tiếp xúc thành hợp tác cụ thể: cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị có sức cạnh tranh. Sáng 28-10 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự phiên toàn thể lãnh đạo cấp cao của AEF cùng lãnh đạo các bộ, ngành và hơn 1.500 đại biểu trong, ngoài nước. Ông đề xuất thiết lập quan hệ đối tác cùng sáng tạo giữa tập đoàn quốc tế, địa phương và doanh nghiệp Việt Nam; đồng thời kêu gọi hợp tác đào tạo nhân lực số và khoa học công nghệ mũi nhọn. Đây là hướng đi đáng chú ý: thay vì chỉ mời gọi đầu tư, Việt Nam cần tạo điều kiện để tri thức và năng lực công nghệ được chia sẻ, tiếp nhận và làm chủ.
Thích ứng biến động phải đi cùng tự chủ
Thông điệp tại AEF không coi hợp tác và năng lực tự chủ là hai lựa chọn đối lập. Trong bối cảnh địa chính trị bất định, chuỗi cung ứng thay đổi và công nghệ phát triển nhanh, các nền kinh tế phải phối hợp để thích ứng kinh tế toàn cầu, vượt thách thức và cùng tạo động lực phát triển mới. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh rằng tự chủ và hợp tác quốc tế gắn bó chặt chẽ, bởi không quốc gia nào có thể phát triển nhanh, bền vững nếu đứng riêng lẻ. Với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% mỗi năm trở lên trong giai đoạn 2026–2030, Việt Nam cần nâng chất lượng tăng trưởng chứ không chỉ chạy theo tốc độ. Đổi mới thể chế, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển khu vực tư nhân phải giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các khâu giá trị cao. AEF nêu chủ đề “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới”, nhưng thông điệp chỉ có sức nặng khi hợp tác dẫn tới năng lực sản xuất mới, chứ không dừng ở lời kêu gọi chung.
Đưa công nghệ và cam kết vào đời sống
Kết quả cuối cùng cần được cảm nhận ngoài phòng hội nghị: doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn, người lao động có việc làm chất lượng hơn và dịch vụ đến với người dân hiệu quả hơn. Công nghệ chỉ có giá trị khi biến thành năng suất cao và cải thiện đời sống, thay vì nằm trong các dự án thí điểm kéo dài. Vì vậy, đề xuất xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo và năng lượng mới đáng được theo đuổi, miễn là đi kèm quy tắc an toàn và lộ trình ứng dụng rõ ràng. Việc tiếp theo là chuyển các đề xuất chính sách thành cơ hội đầu tư có đối tác, đồng thời đưa sáng kiến công nghệ vào thực tiễn. Thành phố Hồ Chí Minh có thể đóng vai trò đầu mối kết nối công nghiệp, tài chính, công nghệ cao, logistics và cảng biển; nhưng kết nối phải đi cùng năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước. Kết luận quan trọng từ WEF đến AEF là hợp tác quốc tế không tự động tạo tăng trưởng. Việt Nam phải chủ động chọn lĩnh vực, nâng năng lực con người và doanh nghiệp, rồi biến nguồn lực bên ngoài thành giá trị do nền kinh tế trong nước tạo ra.
