Một dấu mốc ngoại giao cần được đo bằng kết quả
Quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam–Ba Lan là khuôn khổ hợp tác dài hạn nhằm củng cố tin cậy chính trị và mở rộng phối hợp trên các lĩnh vực cùng có lợi. Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Donald Tusk từ ngày 24 đến 26/10 đã đưa quan hệ hai nước lên tầm này, sau 76 năm gắn bó ngoại giao và 16 năm ông Tusk mới trở lại Việt Nam. Đây là bước tiến có ý nghĩa, nhưng giá trị của nó sẽ phụ thuộc vào việc các cam kết có chuyển thành dự án và cơ hội cụ thể hay không. Ngày 26/10, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội kiến Thủ tướng Tusk, nhấn mạnh việc triển khai Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030. Hai bên cũng thông qua tuyên bố chung thiết lập Đối tác Chiến lược và kế hoạch hành động tương ứng.
Thủy sản và đầu tư: Ba Lan có thể mở thêm cửa tại EU
Cam kết của Ba Lan thúc đẩy Ủy ban châu Âu xem xét gỡ thẻ vàng IUU cho Việt Nam là một trong những kết quả có khả năng tạo tác động rõ rệt đến xuất khẩu thủy sản. Đây chưa phải quyết định gỡ thẻ, nhưng sự ủng hộ của một đối tác trong EU có thể giúp Việt Nam tiếp tục đưa vấn đề ra thảo luận ở cấp liên minh. Hiệu quả cuối cùng vẫn đòi hỏi Việt Nam duy trì việc chống khai thác bất hợp pháp và đáp ứng các yêu cầu quản lý. Về đầu tư, Quốc hội Ba Lan đã phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam–EU (EVIPA); Thủ tướng Tusk khẳng định sẽ phối hợp thúc đẩy các nước EU còn lại phê chuẩn để hiệp định sớm có hiệu lực. Cùng với EVFTA, bước tiến này có thể góp phần làm môi trường đầu tư và thương mại EU dễ dự đoán hơn cho doanh nghiệp hai nước.
Năng lượng, hạ tầng và thương mại cần dự án dẫn đường
Khuôn khổ mới nêu các hướng hợp tác có tiềm năng bổ trợ: Ba Lan có thế mạnh công nghiệp, khoa học, công nghệ và kinh tế biển; Việt Nam có năng lực sản xuất, thị trường và vị trí kết nối ASEAN. Hai bên xác định năng lượng tái tạo, công nghệ cao, công nghệ sinh học và chuyển đổi số là những lĩnh vực cần thúc đẩy. Hợp tác năng lượng sẽ thuyết phục hơn nếu gắn với nhu cầu triển khai thực tế, chuyển giao công nghệ và năng lực của doanh nghiệp trong nước, thay vì dừng ở tuyên bố ưu tiên. Hạ tầng giao thông, logistics và kinh tế biển cũng được xem là nền tảng để tăng kết nối giữa hai nước và với khu vực. Hai bên đặt mục tiêu mở rộng thương mại song phương đến năm 2030, đồng thời tận dụng EVFTA để giảm rào cản và giúp hàng hóa tiếp cận thị trường của nhau thuận lợi hơn.
Kế hoạch hành động phải chạm tới doanh nghiệp và người dân
Việc nâng cấp quan hệ chỉ có sức nặng khi kế hoạch 2026-2030 được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, chương trình và dự án. Việc nối lại Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế và duy trì tham vấn chính trị cấp thứ trưởng có thể giúp xử lý vướng mắc thường xuyên, thay vì chờ các chuyến thăm cấp cao. Doanh nghiệp cần cơ chế hỗ trợ, môi trường đầu tư minh bạch và kết nối chuỗi cung ứng để biến cơ hội thành hợp đồng, việc làm và chuyển giao kỹ năng. Lợi ích cũng có thể hiện ra trong đời sống: hai bên hoan nghênh LOT mở lại đường bay thẳng, tạo thuận lợi cho du lịch, kinh doanh và giao lưu nhân dân; đồng thời nhất trí tạo điều kiện cho công dân hai nước cư trú, làm việc và học tập. Kết luận, Ba Lan Việt Nam quan hệ đã có khuôn khổ mới; thước đo tiếp theo là tiến độ thực hiện và lợi ích người dân nhận được.
