Một bước ngoặt mang tính biểu tượng trong 50 năm quan hệ Việt Nam - Thái Lan
Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Thái Lan là khuôn khổ hợp tác cao nhất giữa hai nước, gắn kết từ chính trị, kinh tế, văn hóa đến phối hợp khu vực ASEAN, được xây dựng trên nền tảng láng giềng gần gũi, tin cậy và lợi ích chung lâu dài của nhân dân hai nước. Trong bức tranh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước của Nhà Vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu tới Hà Nội trong các ngày 14–16/9, với hội đàm cấp cao diễn ra sáng 15/9, không chỉ là nghi lễ ngoại giao mà là một bước ngoặt mang tính biểu tượng cho 50 năm quan hệ ngoại giao song phương. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây là chuyến thăm đầu tiên của một Nhà Vua Thái Lan tới Việt Nam trong 50 năm kể từ 1976, thông điệp gửi ra là rõ ràng: hai bên muốn biến "hữu nghị truyền thống" thành hợp tác mới, thực chất và sâu rộng hơn.
Từ nâng cấp Đối tác chiến lược toàn diện đến Chương trình Hành động 2026–2031
Việt Nam – Thái Lan hợp tác không khởi đầu từ hôm nay, nhưng chất lượng quan hệ đã thay đổi rõ rệt. Từ láng giềng hữu nghị, hai nước thiết lập Đối tác chiến lược năm 2013 và chỉ sau hơn một thập kỷ, nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2025. Đây không phải nâng cấp mang tính hình thức; nó đi kèm một Chương trình Hành động giai đoạn 2026–2031 mà hai bên vừa ký tháng 5/2026, được Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu phải triển khai hiệu quả, không để "đẹp trên giấy". Đáng chú ý, Thủ tướng khẳng định Thái Lan là "nước láng giềng gần gũi, đối tác quan trọng và người bạn đồng hành của Việt Nam trong khu vực" – một câu nói thể hiện rõ định vị chiến lược: quan hệ Việt Nam Thái Lan hợp tác không chỉ để tăng thương mại, mà để cùng định hình trật tự khu vực trong bối cảnh cạnh tranh và dịch chuyển chuỗi cung ứng.
Kinh tế, đầu tư, khoa học – trụ cột mới của hợp tác thực chất
Nếu trước đây hợp tác Việt Nam – Thái Lan thường được nhắc tới qua thương mại và du lịch, thì sau chuyến thăm cấp Nhà nước, các trụ cột mới đã được nêu rõ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Nhà Vua Thái Lan nhất trí triển khai hiệu quả hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư theo hướng gắn kết, hiệu quả, đồng thời tăng cường kết nối giao thông và hợp tác giữa các địa phương. Thủ tướng Lê Minh Hưng đi xa hơn, kêu gọi thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác bộ, ngành, doanh nghiệp, tạo chuyển biến trong kết nối hai nền kinh tế. Cả hai bên đều nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như những lĩnh vực "có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng phát triển" của mỗi nước. Với tính bổ trợ của hai nền kinh tế – Việt Nam mạnh về sản xuất, Thái Lan giàu kinh nghiệm du lịch và dịch vụ – nếu Chương trình Hành động được thực thi nghiêm túc, doanh nghiệp và người lao động hai nước sẽ là những người hưởng lợi trực tiếp.
Giao lưu nhân dân, văn hóa, giáo dục: nền tảng bền vững của liên kết khu vực
Điểm đáng chú ý trong chuyến thăm này là vai trò của Hoàng gia Thái Lan không chỉ dừng ở biểu tượng. Nhà Vua nhấn mạnh Hoàng gia "luôn hết sức quan tâm, ủng hộ thắt chặt tình cảm giữa hai nước, nhân dân hai nước" và muốn mở rộng giao lưu nhân dân, hợp tác văn hóa, giáo dục, du lịch, kết nối địa phương. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ sự tương đồng văn hóa, truyền thống, coi sự gắn bó giữa nhân dân hai nước là nền tảng đặc biệt quan trọng cho quan hệ lâu bền. Thủ tướng Lê Minh Hưng thì cảm ơn và mong tiếp tục sự quan tâm của Hoàng gia để cộng đồng người Việt tại Thái Lan được sinh sống ổn định, đóng góp tích cực cho phát triển địa phương. Đây là điểm mấu chốt: nếu quan hệ chỉ dừng ở các tuyên bố cấp cao mà thiếu kết nối xã hội, giáo dục và du lịch, Đối tác chiến lược toàn diện sẽ khó bền vững. Ngược lại, khi người dân di chuyển, học tập, làm ăn qua biên giới dễ dàng và an toàn hơn, hợp tác sẽ có "rễ" chứ không chỉ "cành".
Phối hợp trong ASEAN: từ song phương đến trách nhiệm khu vực
Quan hệ ngoại giao ASEAN đang đứng trước nhiều thách thức: cạnh tranh nước lớn, biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống. Trong bối cảnh đó, Việt Nam và Thái Lan không giấu tham vọng biến Đối tác chiến lược toàn diện thành đóng góp thực tế cho khu vực. Hai lãnh đạo cấp cao đánh giá cao sự phối hợp tại các diễn đàn đa phương và cơ chế tiểu vùng, nhất trí tiếp tục đóng góp vào củng cố đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai nước phối hợp chặt chẽ trong ASEAN và các cơ chế Mekong, nhất là thúc đẩy kết nối, thu hẹp khoảng cách phát triển và tăng khả năng thích ứng trước thách thức mới. Nói cách khác, Việt Nam Thái Lan hợp tác không chỉ để bảo vệ lợi ích riêng, mà để tránh việc ASEAN bị chia rẽ hoặc bị đẩy vào thế phải chọn bên. Kết luận hợp lý từ chuyến thăm là: nếu hai nền kinh tế lớn trong khu vực Đông Nam Á này phối hợp ổn định, ASEAN sẽ có thêm điểm tựa để giữ vai trò trung tâm trong một khu vực ngày càng cạnh tranh.
