Truyền dịch tại nhà là gì và vì sao đang thành “mốt” trước chuyến bay?
Truyền dịch tại nhà là việc đưa dung dịch thuốc, nước, điện giải, vitamin trực tiếp vào tĩnh mạch ngay tại nơi ở, do nhân viên y tế hoặc người không có chuyên môn thực hiện, mà không có đầy đủ hệ thống theo dõi, thiết bị cấp cứu và kiểm soát vô khuẩn như trong bệnh viện. Hình thức này được nhiều người coi là cách “bồi bổ nhanh”, giúp cơ thể đỡ mệt, đỡ khô trước chuyến bay dài hoặc sự kiện quan trọng. Ở Hà Nội và các thành phố lớn, chuyện gọi người đến truyền dịch tại nhà trước khi bay chặng dài ra nước ngoài cho “đỡ khô” đã trở nên khá quen thuộc. Nhưng đằng sau sự tiện lợi ấy là hàng loạt rủi ro sức khỏe không thể xem nhẹ.
Ba nhóm người hay truyền dịch tại nhà: Ai cần, ai nên dừng ngay?
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng có thể chia những người lựa chọn truyền dịch tại nhà thành ba nhóm. Nhóm thứ nhất là người có chỉ định rõ ràng: bệnh mạn tính, người già yếu khó đi lại, người sốt, nôn, tiêu chảy… nhưng gia đình không muốn nhập viện. Đây là nhóm tưởng “xứng đáng” nhất, song lại dễ gặp biến chứng vì cơ thể vốn đã yếu, dễ phản ứng với dị nguyên. Nhóm thứ hai là người khỏe nhưng nghĩ mình “yếu, cần bồi bổ”, hoặc vừa uống rượu bia, lịch làm việc dày đặc nên đặt các gói “truyền thải độc gan”, “truyền vitamin C tăng đề kháng”, “truyền đạm cho khỏe”. Nhóm thứ ba là phụ nữ truyền trắng da, vitamin C, glutathione, collagen tại nhà, tại spa – nhóm được đánh giá là cực kỳ rủi ro vì liều cao, thuốc xách tay, pha trộn nhiều loại dễ gây sốc phản vệ và sốc nhiễm trùng.
Những biến chứng truyền dịch nguy hiểm rình rập ngay trong phòng khách
Truyền dịch tại nhà là một thủ thuật xâm lấn, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Nhiễm trùng, sốc nhiễm trùng là nguy cơ hàng đầu: thao tác không vô khuẩn khiến vi khuẩn đi thẳng vào máu, gây sưng đỏ, đau, mưng mủ tại chỗ tiêm, sốt cao, rét run. Sốc phản vệ có thể xảy ra ngay cả với nước muối sinh lý hay vitamin nếu truyền nhanh, khiến người bệnh nổi mề đay, khó thở, tụt huyết áp và có thể tử vong trong vài phút nếu không được cấp cứu kịp thời, trong khi tại nhà thường thiếu monitor, oxy, thuốc cấp cứu. Một sai sót nhỏ như không đuổi hết khí trong dây truyền có thể gây tắc mạch do khí, tắc mạch phổi đe dọa tính mạng. Thêm vào đó là quá tải tuần hoàn, phù phổi khi truyền quá nhiều, quá nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ, người bệnh tim mạch hoặc suy thận, cùng với viêm tắc tĩnh mạch hoặc thoát mạch gây đau, sưng, hoại tử mô quanh chỗ truyền.
An toàn truyền dịch: Khi nào được phép và điều kiện bắt buộc
Điều quan trọng không phải là “có nên truyền dịch tại nhà hay không” mà là “ai được truyền và trong điều kiện nào”. PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu khuyến cáo người dân chỉ tiến hành truyền dịch, thuốc tại nhà khi có đơn và chỉ định rõ ràng của bác sĩ về loại dịch, liều lượng, tốc độ giọt/phút. Người thực hiện phải là điều dưỡng hoặc bác sĩ có chứng chỉ hành nghề, mang theo hộp thuốc chống sốc. Túi dịch phải được kiểm tra kỹ tên, hạn dùng, đảm bảo còn nguyên vẹn, không đục, không tủa; quy trình sát trùng, chọc kim phải vô khuẩn tuyệt đối. Trong suốt quá trình truyền dịch tại nhà phải có người nhà theo dõi, kể cả khi người bệnh đang ngủ. “PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhấn mạnh chỉ nên truyền dịch khi đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn và có chỉ định của bác sĩ”.
Đừng đánh cược sức khỏe vì vài tiếng bay “khỏi khô”
Xu hướng gọi truyền dịch tại nhà để chuẩn bị cho chuyến bay dài, một buổi chụp hình, hay lịch làm việc dày đặc đang được nhiều người ở đô thị lớn coi là bí kíp “tăng lực” nhanh. Nhưng phần lớn các gói “thải độc gan”, “tăng đề kháng”, “truyền đạm cho khỏe” thực chất chỉ là nước muối, đường, vitamin liều cao và không giúp gan đào thải rượu nhanh hơn; cái cảm giác “tỉnh táo” chủ yếu là hiệu ứng tâm lý. Đổi lại, bạn phải chấp nhận nguy cơ sốc phản vệ, nhiễm trùng, tắc mạch, phù phổi – những biến chứng không thể xử lý trọn vẹn trong một căn hộ. Lựa chọn khôn ngoan không phải là truyền thêm một chai dịch để “đỡ khô”, mà là ngủ đủ, uống nước, ăn uống lành mạnh và chỉ truyền dịch khi bác sĩ chỉ định, trong điều kiện an toàn. Sức khỏe không phải trò đỏ đen để đánh cược chỉ vì một chuyến bay.
