Từ sân chơi robot đến bệ phóng tương lai cho học sinh
ROBOCUS 2026 và các đội VEX Robotics của Trường Đinh Thiện Lý cho thấy cuộc thi robot không chỉ là sân chơi công nghệ cho học sinh, mà là mô hình giáo dục STEM thực tiễn giúp phát triển tư duy kỹ sư, kỹ năng hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và mở ra cơ hội chinh phục những đấu trường quốc tế trong lĩnh vực robot, lập trình và sáng tạo.
Điểm cốt lõi ở đây là: nếu giáo dục STEM chỉ dừng ở lý thuyết trên lớp, học sinh sẽ khó cạnh tranh với bạn bè quốc tế; còn khi các em được chạm tay vào robot, lập trình, thi đấu và thất bại rồi làm lại, năng lực bứt phá xuất hiện. ROBOCUS 2026 với chủ đề “Build the Future” quy tụ 26 đội thi cùng 53 học sinh thi đấu trực tiếp, khơi dậy mạnh mẽ đam mê robot, lập trình học sinh và sáng tạo cho lứa tuổi phổ thông. Ở một hướng khác, đội VEX Robotics Trường Đinh Thiện Lý đã chứng minh học sinh Việt hoàn toàn có thể nhận các giải thưởng hàng đầu ở VEX Worlds nếu được dẫn dắt đúng cách.
ROBOCUS 2026: ‘Build the Future’ bằng trải nghiệm STEM thực chiến
ROBOCUS 2026 diễn ra tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM, là mùa giải thứ tư của Giải pháp Sáng tạo Robot, với 26 đội tuyển cùng 53 học sinh tham gia thi đấu trực tiếp, thu hút thêm đông đảo phụ huynh và giáo viên đến cổ vũ. Đây không còn là một cuộc thi robot theo nghĩa hẹp, mà là minh chứng rõ ràng cho cách giáo dục STEM có thể sống động đến mức biến mỗi vòng đấu thành một bài học lớn.
Thông qua quá trình thiết kế, lập trình và điều khiển robot vượt qua các nhiệm vụ mô phỏng tình huống thực tế, học sinh buộc phải vận dụng tư duy logic, thử nghiệm các phương án rồi chấp nhận thất bại để tìm lời giải tối ưu. Ở ROBOCUS, giáo dục STEM không nằm trong slide bài giảng, mà trong từng giờ vặn ốc, sửa code, tranh luận chiến thuật. TS. Cao Xuân Nam nhấn mạnh mục tiêu không phải tạo ra “nhà vô địch cuộc thi”, mà là nuôi dưỡng niềm yêu thích khoa học, công nghệ và tinh thần sáng tạo để học sinh tự tin trước tương lai. Đây là quan điểm đáng được nhân rộng nếu chúng ta nghiêm túc muốn nâng tầm năng lực công nghệ của thế hệ trẻ.
VEX Robotics Đinh Thiện Lý: từ phòng lab đến giải Design Award tại VEX Worlds
Trong khi ROBOCUS lan tỏa giáo dục STEM nội địa, VEX Robotics tại Trường THCS & THPT Đinh Thiện Lý lại chứng minh đẳng cấp hội nhập quốc tế. Mùa hè năm nay, phòng Robotics của trường hoạt động dày đặc với chương trình bồi dưỡng đội tuyển VEX Robotics giai đoạn 1, kéo dài từ 17/6 đến 25/9 với khoảng 80 tiết học theo định hướng học thông qua trải nghiệm thực tiễn. Học sinh tự nghiên cứu luật, xây dựng chiến thuật, dựng mô hình CAD, chế tạo cơ khí và lập trình tích hợp cảm biến thông minh để tối ưu hiệu suất thi đấu.
Thành quả là team 27908V-LSTS Singularity của trường đã giành Design Award tại bảng Math, giải thưởng danh giá thứ hai của bảng đấu tại VEX Worlds 2026. Điều đó gửi đi một thông điệp rõ ràng: khi được trao quyền chủ động, học sinh Việt Nam có thể thiết kế và bảo vệ giải pháp kỹ thuật của mình trước những giám khảo quốc tế khó tính. Quan trọng hơn, hàng chục, thậm chí hàng trăm lần thử nghiệm, thiết kế lại, chỉnh sửa thuật toán đã rèn cho các em tư duy kỹ sư, tính kiên trì, khả năng hợp tác và bản lĩnh trước áp lực cạnh tranh toàn cầu.
Giá trị cốt lõi: tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và “vòng tuần hoàn tri thức”
Điểm chung đáng chú ý giữa ROBOCUS và VEX Robotics LSTS là cả hai đều tạo ra một hệ sinh thái, chứ không dừng ở một mùa giải rồi thôi. ROBOCUS sau bốn mùa đã vượt khỏi khuôn khổ một cuộc thi robot, trở thành nơi kết nối nhà trường, sinh viên, cựu thành viên và học sinh trong hành trình lan tỏa giáo dục STEM. Những học sinh được anh chị đi trước hướng dẫn hôm nay lại quay về trong vai trò huấn luyện viên, giám khảo, cố vấn. Đây là “vòng tròn sẻ chia” mà nếu được duy trì lâu dài, sẽ tạo ra lực đẩy bền vững cho cộng đồng công nghệ trẻ.
Tại LSTS, mô hình này thể hiện rất rõ khi các cựu thành viên như Minh Khang và Xuân Phú quay lại trợ giảng, chuyển giao kinh nghiệm về thiết kế CAD, cơ khí, kiểm thử cho đàn em. Nhà trường cũng xác định mục tiêu không chỉ là săn huy chương, mà là xây dựng cộng đồng Robotics bền vững, nơi học sinh được nuôi dưỡng đam mê khoa học – công nghệ và phát triển năng lực đổi mới sáng tạo để sẵn sàng hội nhập với sân chơi công nghệ hàng đầu thế giới. Đây chính là “lãi kép” của giáo dục STEM: vừa đào tạo kỹ năng cứng, vừa hình thành văn hóa học tập liên thế hệ.
Từ cuộc thi robot đến nghề nghiệp công nghệ: tại sao phải bắt đầu ngay từ phổ thông?
Điều đáng nói nhất ở ROBOCUS 2026 và VEX Robotics LSTS là chúng trả lời câu hỏi “học STEM để làm gì” bằng những kết quả cụ thể. Học sinh không chỉ biết lắp robot cho một trận đấu; các em đang bước những bước đầu tiên vào hành trình nghề nghiệp công nghệ. ROBOCUS hướng tới xây dựng một thế hệ trẻ có tư duy sáng tạo, tinh thần hợp tác và khát vọng cống hiến thông qua chủ đề “Build the Future”. Mỗi mùa giải khép lại, thay vì kết thúc, lại mở ra hành trình mới, nơi học sinh tiếp tục nuôi dưỡng đam mê và trưởng thành từ trải nghiệm của chính mình.
Ở phía VEX Robotics, việc đội 27908V-LSTS Singularity đạt Design Award tại VEX Worlds cùng 5 đội tuyển của trường khẳng định năng lực ở Giải Vô địch Quốc gia VEX Robotics là minh chứng rõ ràng rằng giáo dục STEM qua robotics có thể đưa học sinh Việt lên các đấu trường quốc tế. Sau giai đoạn huấn luyện, nhà trường tiếp tục tuyển chọn 5 đội chính thức tranh tài ở mùa giải VEX V5 Robotics Competition 2026–2027, với tầm nhìn dài hạn là hình thành thế hệ học sinh có năng lực công nghệ, sẵn sàng bước tiếp vào các ngành kỹ thuật, nghiên cứu hay khởi nghiệp trong tương lai. Nếu các trường phổ thông không nhanh chóng đầu tư cho các mô hình tương tự, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội quan trọng để chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế số.
