Từ “vượt sông” đến khẳng định vị thế: vì sao ba cây cầu này đặc biệt
Ba công trình cầu dây văng Việt Nam gồm cầu Bạch Đằng, cầu Bình Khánh và cầu Phước Khánh là những công trình cầu kỷ lục về nhịp chính, số nhịp dây văng và độ tĩnh không thông thuyền, đồng thời thể hiện bước trưởng thành của kỹ thuật xây dựng cầu do kỹ sư trong nước làm chủ, góp phần định hình lại mạng lưới giao thông chiến lược và vị thế kỹ thuật của Việt Nam trên bản đồ cầu dây văng thế giới.
Điểm chung quan trọng nhất của ba cây cầu dây văng Việt Nam này không phải chỉ là những con số ấn tượng, mà là thông điệp: chúng ta đã tự thiết kế, tự thi công và dám đặt mục tiêu ở tầm thế giới. Cầu Bạch Đằng trên tuyến cao tốc Hải Phòng – Hạ Long với 4 nhịp dây văng liên tục, đứng thứ 3 trong 7 cầu dây văng nhiều nhịp nhất thế giới, là minh chứng rõ ràng nhất cho tham vọng đó. Song song, cặp cầu Bình Khánh – Phước Khánh trên cao tốc Bến Lức – Long Thành giữ kỷ lục tĩnh không thông thuyền lớn nhất Việt Nam hiện nay, cho thấy bài toán kỹ thuật khó đã được giải ngay trên những tuyến huyết mạch.
Cầu Bạch Đằng: 800 tấn cáp và 4 nhịp dây văng đưa kỹ sư Việt lên bản đồ thế giới
Trong ba công trình cầu kỷ lục, cầu Bạch Đằng là “tấm danh thiếp” rõ nhất về năng lực kỹ thuật nội địa. Cầu dài hơn 3 km, rộng 28 m, sử dụng kết cấu bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực, với tĩnh không thông thuyền rộng 250 m, cao khoảng 48,8 m. Ba trụ tháp (trụ giữa cao khoảng 99,7 m, hai trụ bên 94,5 m) tạo thành hệ 4 nhịp dây văng liên tục, đưa công trình trở thành cầu dây văng nhiều nhịp lớn thứ 3 trong 7 cầu cùng loại trên thế giới và lớn nhất Việt Nam tại thời điểm hoàn thành.
Đằng sau kỷ lục là bài toán kỹ thuật không dễ: chiều cao trụ tháp bị khống chế khiến góc nghiêng dây văng nhỏ hơn nhiều công trình tương tự, đòi hỏi độ chính xác rất cao trong tính toán kết cấu, kiểm soát lực căng và lắp đặt cáp. Cầu sử dụng hơn 800 tấn cáp dây văng với 144 bó, mỗi bó 31–85 sợi; móng là cọc khoan nhồi đường kính lớn, có cọc sâu tới khoảng 70 m, thi công trong khoảng 38 tháng. Quan trọng hơn, đây là công trình cầu dây văng quy mô lớn được thiết kế, thi công chủ yếu bởi các đơn vị kỹ sư trong nước – một câu trả lời thuyết phục cho hoài nghi về khả năng tự làm chủ kỹ thuật xây dựng cầu.
Tác động với người dân là rất cụ thể: tuyến cao tốc Hải Phòng – Hạ Long đã rút ngắn quãng đường từ Hà Nội đến Quảng Ninh từ 180 km còn 130 km (khoảng 1,5 giờ di chuyển), và từ Hạ Long đến Hải Phòng từ 75 km xuống còn 25 km, giảm phụ thuộc vào Quốc lộ 18, kết nối ba trung tâm kinh tế lớn phía Bắc là Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Trong bối cảnh thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số tỉnh Quảng Ninh cũ, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với không gian phát triển gồm đô thị, biển đảo, biên giới, công nghiệp và logistics, cầu Bạch Đằng không chỉ là công trình giao thông mà là hạ tầng nền tảng cho chiến lược phát triển mới.
Bình Khánh – Phước Khánh: cặp cầu tĩnh không lớn nhất và bài kiểm tra kỹ năng lái xe
Nếu Bạch Đằng là kỷ lục về số nhịp dây văng, thì cặp cầu Bình Khánh – Phước Khánh trên cao tốc Bến Lức – Long Thành lại giữ kỷ lục về tĩnh không thông thuyền. Đây là hai công trình cầu dây văng trọng điểm có độ tĩnh không thông thuyền lớn nhất Việt Nam hiện nay, bắc qua sông Soài Rạp và sông Lòng Tàu để nối TP.HCM với Đồng Nai. Cầu Bình Khánh dài 3,75 km, trong đó phần cầu chính dây văng dài 865 m, rộng 21,75 m với 4 làn xe cơ giới và 2 làn dừng khẩn cấp; tháp cầu cao 155 m, tĩnh không thông thuyền 55 m, cho phép tàu biển đến 50.000 tấn ra vào hệ thống cảng phía Bắc TP.HCM an toàn.
Cầu Phước Khánh bắc qua sông Lòng Tàu, nối xã Bình Khánh (TP.HCM) với xã Đại Phước (Đồng Nai), chiều dài toàn tuyến hơn 3,1 km, phần cầu chính dây văng dài 765 m, mặt cầu rộng gần 22 m cho 4 làn xe. Trụ tháp cao tới 135 m, tĩnh không thông thuyền đồng bộ 55 m, bảo đảm luồng hàng hải quốc tế trên sông Lòng Tàu luôn thông suốt. Theo thông tin cập nhật, cầu Phước Khánh có tổng chiều dài 3,2 km, rộng gần 22 m, quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100 km/h. Với tĩnh không cao 55 m, cả hai cầu thường xuyên chịu tác động của gió ngang mạnh, nhất là mùa mưa bão hoặc giao mùa – đây là thách thức không nhỏ cho cả thiết kế lẫn vận hành.
Với người lái xe, hai cây cầu dây văng Việt Nam này là một bài kiểm tra kỹ năng thực thụ. Đoạn đường dẫn và thân cầu Bình Khánh – Phước Khánh hiện chưa có trạm dừng nghỉ chính thức, các điểm tiếp nhiên liệu tập trung ở nút giao hai đầu cầu, nên tài xế phải chủ động nhiên liệu trước khi lên dốc. Xe tải trên 7,5 tấn và xe khách trên 29 chỗ đến tháng 10/2026 được yêu cầu lưu thông ở làn số 2, sát làn dừng khẩn cấp. Nếu gió từ cấp 9 trở lên hoặc có lệnh đóng cầu, phương tiện buộc phải chấp hành điều tiết, không tiếp tục đi lên cầu. Nói cách khác, kỷ lục kỹ thuật đi kèm với yêu cầu vận hành nghiêm ngặt, buộc cả hệ thống – từ thiết kế, quản lý đến người sử dụng – phải nâng chuẩn an toàn.
Phước Khánh và nhịp chính 300 m: bước nhảy vọt về tĩnh không thông thuyền
Điểm đáng chú ý nhất trong ba công trình cầu kỷ lục là việc Việt Nam sở hữu một cây cầu dây văng có nhịp chính 300 m, với tĩnh không thông thuyền cao chưa từng có trong lịch sử và sắp đưa vào sử dụng. Từ các thông số đã công bố, cầu Phước Khánh không chỉ là mắt xích giao thông của cao tốc Bến Lức – Long Thành mà còn là bước nhảy vọt về thiết kế nhịp chính và tĩnh không. Cầu có tổng chiều dài 3,2 km, rộng gần 22 m, quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100 km/h – những con số cho thấy nó được định vị như một tuyến cao tốc đúng nghĩa, chứ không chỉ là cầu vượt sông.
Tĩnh không thông thuyền cao chưa từng có đồng nghĩa với yêu cầu khắt khe về ổn định khí động, kiểm soát dao động và an toàn khai thác. Khi đặt cạnh các công trình cầu dây văng nổi tiếng trong khu vực, việc một cây cầu dây văng Việt Nam đạt nhịp chính 300 m cho thấy chúng ta đã bước vào “sân chơi” của những quốc gia có truyền thống lâu năm về kỹ thuật xây dựng cầu. Đây không còn là câu chuyện thuê tư vấn nước ngoài, mà là quá trình tích lũy kinh nghiệm từ các dự án trước, rồi dám nâng cấp lên một chuẩn mới. Ở góc độ chiến lược, nhịp chính 300 m và tĩnh không kỷ lục mở ra khả năng tiếp nhận tàu lớn hơn, luồng hàng hải sâu hơn, từ đó nâng tầm vai trò logistics của khu vực TP.HCM – Đồng Nai trên bản đồ khu vực.
Từ ba cây cầu kỷ lục đến tham vọng chuỗi công trình “made in Vietnam”
Điểm quan trọng nhất không nằm ở từng kỷ lục riêng lẻ, mà ở xu hướng: các công trình cầu dây văng quy mô lớn ngày càng được thiết kế, thi công chủ yếu bởi kỹ sư trong nước. Khi cầu Bạch Đằng với 800 tấn cáp dây văng, 3 trụ tháp và 4 nhịp dây văng liên tục được hoàn thành, nó gửi đi một thông điệp rõ ràng: Việt Nam không còn chỉ là “khách hàng” mua giải pháp kỹ thuật, mà đang trở thành người tạo ra giải pháp. Cặp cầu Bình Khánh – Phước Khánh với tĩnh không 55 m – lớn nhất cả nước hiện nay – tiếp tục củng cố thông điệp đó bằng những bài toán phức tạp về hàng hải, gió mạnh và vận hành cao tốc.
Tác động với người dân và doanh nghiệp đã thấy rõ: quãng đường, thời gian di chuyển rút ngắn; luồng tàu lớn ra vào cảng an toàn hơn; các cực tăng trưởng như Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh hay TP.HCM – Đồng Nai được kết nối bằng hạ tầng tương xứng với tham vọng phát triển. Câu hỏi tiếp theo không phải là “chúng ta có làm được không”, mà là “chúng ta sẽ dùng năng lực này như thế nào”. Nếu ba công trình cầu kỷ lục hiện nay được xem như những “bài tốt nghiệp” của thế hệ kỹ sư cầu Việt Nam, thì bước đi hợp lý tiếp theo phải là một chiến lược dài hạn: chuẩn hóa quy trình thiết kế – thi công – vận hành, đầu tư cho nghiên cứu khí động, vật liệu mới, và quan trọng nhất là tiếp tục giao cho kỹ sư Việt những dự án đủ khó để họ trưởng thành. Khi đó, mỗi cây cầu dây văng Việt Nam mới không chỉ nối đôi bờ sông, mà còn nối Việt Nam với những chuẩn mực kỹ thuật cao hơn của thế giới.
