Hiến tạng cứu sống: một định nghĩa gắn với trách nhiệm cộng đồng
Hiến tạng cứu sống là việc một người sau khi qua đời hoặc chết não đồng ý trao tặng mô, tạng của mình cho các bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối, giúp họ có cơ hội được ghép tạng thành công, thoát khỏi cảnh bệnh nặng kéo dài, tiếp tục sống, làm việc và ở bên gia đình, qua đó biến mất mát cá nhân thành nguồn hy vọng cho nhiều người cùng lúc. Hiến tạng vì thế không thể nhìn như một hành động tự phát, mà là lựa chọn có ý thức, gắn với trách nhiệm cộng đồng và niềm tin rằng sự sống có thể được nối dài theo một cách khác. Tối 17/9, tại một bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, một nghĩa cử hiến tạng đã mang đến cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân đang chờ đợi trong tuyệt vọng. Những năm gần đây, nhận thức cộng đồng về ghép tạng và hiến mô, tạng được nâng lên, chứng minh rằng khi xã hội đối diện cái chết bằng sự nhân ái, kết quả không chỉ là nỗi đau mà còn là những hành trình sự sống được nối dài.
Từ tai nạn giao thông đến phép màu cho người suy thận
Điều gây xúc động trong các ca hiến tạng cứu sống là điểm khởi đầu thường là một tai nạn giao thông bất ngờ, nhưng điểm kết thúc lại là những lần hồi sinh. Bệnh nhân B.C.T., 45 tuổi tại Quảng Ninh, được đưa vào cấp cứu trong tình trạng hôn mê sâu sau tai nạn giao thông, sốc đa chấn thương, chấn thương sọ não và ngực kín. Sau hội chẩn với tuyến trung ương, anh được xác định đủ điều kiện hiến tạng sau chết não, và gia đình đã chọn biến khoảnh khắc mất mát thành quyết định nhân ái: đồng thuận hiến tạng để cứu người đang chờ ghép. Hai quả thận được lấy từ người hiến chết não, trong đó một quả được ghép cho bệnh nhân H.Q.Đ., 33 tuổi, suy thận mạn phải lọc máu chu kỳ suốt 2 năm. Ca ghép tạng thành công mở ra khả năng trở lại cuộc sống bình thường, thoát khỏi phụ thuộc máy chạy thận, minh chứng rằng đằng sau mỗi tờ giấy đồng ý hiến tạng là một cuộc đời khác được cứu.
Một người ra đi, nhiều sự sống ở lại: sức nặng của quyết định gia đình
Hiến tạng không chỉ là nghĩa cử của người ra đi, mà trên thực tế là quyết định đầy trách nhiệm của cả gia đình họ. Trường hợp cô gái 19 tuổi mang quốc tịch Anh, O.S.W., đến Việt Nam du lịch và mất vì tai nạn, cho thấy lựa chọn ấy khó khăn nhưng mang sức nặng nhân văn đặc biệt. Dù các bác sĩ nỗ lực, tổn thương quá nặng nề khiến cô không thể qua khỏi; một phần sự sống của cô đã được trao lại cho ba người: lá gan cho người đàn ông 53 tuổi suy gan cấp trên nền viêm gan B, xơ gan nặng; hai quả thận cho một người đàn ông 35 tuổi và một phụ nữ 41 tuổi đã nhiều năm sống phụ thuộc máy chạy thận. Quyết định của gia đình không khép lại cuộc đời cô, mà cho phép những cơ quan trong cơ thể tiếp tục hiện diện trong những người khác. Như nhận định "Một người ra đi. Nhiều sự sống ở lại" của Giám đốc một bệnh viện tuyến trung ương, giá trị cao nhất của hiến mô, tạng là biến nỗi đau của một gia đình thành hy vọng cho nhiều gia đình khác.
Khi kỹ thuật y học gặp lòng nhân ái: ghép tạng thành công và kéo dài sự sống
Những ca ghép tạng thành công không chỉ nhờ kỹ thuật y học, mà bắt đầu từ kho tạng hiến đủ để các bác sĩ có cơ hội can thiệp. Hiến tạng cứu sống người suy tim, suy gan, suy thận, suy phổi, bệnh lý giác mạc và nhiều dạng suy mô, tạng khác, giúp họ hồi sinh và kéo dài sự sống. Theo Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, số ca hiến mô, tạng từ người chết não tại Việt Nam liên tục tăng trong ba năm gần đây, phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức cộng đồng. Điều này cho thấy thông điệp về hiến tặng mô, tạng đã bước ra khỏi phạm vi chuyên môn, trở thành chủ đề đối thoại xã hội. Một quả thận, một lá gan hay cặp giác mạc không còn là những con số vô cảm trong thống kê y khoa, mà là công cụ để người bệnh "trở về với gia đình", nhìn thấy cuộc đời thêm một lần nữa hoặc thoát khỏi chờ đợi mòn mỏi trên danh sách chạy thận và điều trị hồi sức kéo dài.
Kết luận: Hiến tạng là lựa chọn chủ động để sự sống không dừng lại
Từ những ca tai nạn giao thông bất ngờ ở Quảng Ninh đến câu chuyện cô gái trẻ O.S.W., điểm chung không nằm ở bi kịch, mà ở lựa chọn mà gia đình nạn nhân đã đưa ra: hiến tạng cứu sống người khác. Mỗi quả thận ghép thành công cho bệnh nhân suy thận mạn, mỗi lá gan giúp người suy gan cấp vượt qua cửa tử, là bằng chứng cụ thể rằng đăng ký hiến tạng không phải hành động tượng trưng, mà là cam kết thực tế với sự sống. Những năm gần đây, khi nhận thức cộng đồng về hiến tạng được nâng lên, thêm nhiều hành trình sự sống được nối dài. Câu hỏi đặt ra không còn là "có nên hiến tạng hay không", mà là "chúng ta chấp nhận để sự sống dừng lại ở cái chết, hay cho phép nó tiếp tục theo một hình thức mới". Trong bối cảnh y học Việt Nam ngày càng làm chủ nhiều kỹ thuật ghép tạng thành công, quyết định nằm ở mỗi người: ký vào thẻ hiến tạng để, khi không thể tự cứu mình, ta vẫn có thể cứu người khác.
