Cột mốc nghìn tỷ USD phản ánh sức bật xuất khẩu
Kim ngạch xuất nhập khẩu là tổng giá trị hàng hóa được mua bán qua biên giới trong một khoảng thời gian, gồm cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu; quy mô này cho thấy mức độ gắn kết của nền kinh tế với thương mại quốc tế. Trong 10 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là cột mốc về quy mô: xuất khẩu đạt 499 tỷ USD, tăng 27,4%, qua đó trở thành lực đẩy đáng kể cho kết quả chung. Riêng tháng 10, tổng giao dịch thương mại hàng hóa ước tính đạt 122,2 tỷ USD, tăng 47,6% so với cùng kỳ năm trước. Tốc độ tăng xuất khẩu cao hơn mục tiêu 15–16% đặt ra cho cả năm, tạo cơ sở để kỳ vọng hoàn thành, thậm chí vượt kế hoạch. Tuy nhiên, tăng nhanh về kim ngạch không tự động đồng nghĩa với giá trị gia tăng cao hơn; chất lượng tăng trưởng mới là thước đo quyết định.
Nhiều thị trường lớn cùng đóng góp
Đà tăng không dựa vào một điểm đến duy nhất. Xuất khẩu Việt Nam ghi nhận diễn biến tích cực tại Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Hàn Quốc và ASEAN. Việc cùng duy trì sức bán tại các thị trường lớn là tín hiệu đáng chú ý: nó cho thấy hàng hóa Việt Nam còn dư địa mở rộng, đồng thời giúp tăng trưởng không bị gói trong một khu vực riêng lẻ. Dù vậy, danh sách thị trường tăng trưởng chưa đủ để kết luận mức độ phân tán rủi ro; điều quan trọng là doanh nghiệp có thể củng cố hiện diện và đáp ứng yêu cầu khác nhau của từng đối tác hay không. Trong cơ cấu hàng hóa, công nghiệp chế biến chiếm 87,4% kim ngạch xuất khẩu. Đây là nền tảng sản xuất chủ lực, nhưng cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng hàm lượng công nghệ, tăng giá trị giữ lại trong nước và mở rộng vai trò của doanh nghiệp nội địa trong chuỗi cung ứng.
Quy mô lớn chưa xóa bài toán cán cân
Cột mốc thương mại đi cùng một nghịch lý cần được nhìn thẳng: tháng 10 ước xuất siêu 6,8 tỷ USD, là tháng thứ hai liên tiếp đạt thặng dư, nhưng lũy kế 10 tháng vẫn nhập siêu khoảng 12,7 tỷ USD. Vì thế, một tháng khởi sắc chưa đủ để khẳng định cán cân đã chuyển bền vững. Kết quả tích cực ở cả khu vực trong nước lẫn khu vực có vốn đầu tư nước ngoài cho thấy đà xuất khẩu có nền đóng góp rộng hơn, song sức bật của doanh nghiệp Việt vẫn cần được củng cố. Nâng năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng tỷ lệ nội địa hóa là hướng đi thiết thực để giảm lệ thuộc vào đầu vào nhập khẩu. Nếu chỉ chăm chăm lập kỷ lục kim ngạch, thương mại Việt Nam có thể lớn hơn mà phần giá trị tạo ra trong nước chưa tăng tương xứng.
Ưu tiên tiếp theo: tăng trưởng có chiều sâu
Bối cảnh của cột mốc này là yêu cầu phát triển giai đoạn mới, khi Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Trong quý IV/2026, Bộ xác định tập trung đẩy mạnh xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng năng lực tuân thủ; đây là những việc cần thiết khi rào cản thương mại quốc tế đòi hỏi doanh nghiệp thích ứng liên tục. Dự thảo đặt mục tiêu xuất khẩu tăng bình quân 15–16% mỗi năm giai đoạn 2026–2030, nhập khẩu tăng 12–13%; xa hơn, Việt Nam hướng tới nhóm 10 quốc gia có quy mô xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa lớn nhất vào năm 2045. Mục tiêu đó chỉ có sức nặng nếu đi cùng chuyển dịch cơ cấu: nâng tỷ trọng doanh nghiệp trong nước, chế biến sâu và sản phẩm công nghệ cao. Vượt mốc nghìn tỷ là thành quả đáng kể; bước tiếp theo phải là biến quy mô thành năng lực cạnh tranh và thặng dư bền vững.
