Rượu bia là chất gây ung thư, không còn vô hại trong những buổi cụng ly
Rượu bia ung thư là khái niệm mô tả mối liên hệ đã được chứng minh giữa việc tiêu thụ đồ uống có cồn và nguy cơ ung thư gia tăng ở nhiều cơ quan khác nhau trên cơ thể, từ gan, đại trực tràng, vú cho đến vùng đầu cổ, thực quản, với tỷ lệ tử vong do ung thư liên quan đến rượu ngày càng tăng, bất chấp những tiến bộ chung trong phòng chống ung thư và điều trị. Trong nhiều thập niên, chúng ta được nhắc nhở về tai nạn giao thông, nghiện rượu và sức khỏe gan, nhưng ít ai được nói thẳng rằng rượu là chất gây ung thư. Các buổi happy hour, ly vang cuối ngày hay chén rượu mừng tưởng như vô hại, nhưng khi cộng dồn lại có thể biến thành gánh nặng ung thư khó nhìn thấy bằng mắt thường. Vấn đề ở đây không phải cấm đoán, mà là đối diện với sự thật để lựa chọn có trách nhiệm với sức khỏe của chính mình.
Tỷ lệ tử vong do ung thư liên quan rượu tăng gấp đôi: con số không thể bỏ qua
Điểm nhấn đáng lo nhất của nghiên cứu mới là tỷ lệ tử vong do ung thư liên quan đến rượu đã tăng gấp đôi kể từ năm 1990. Tổng số ca ung thư quy cho rượu mỗi năm tăng từ khoảng 11.400 lên hơn 23.100 trường hợp trong hơn ba thập niên. Theo nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Chinmay Jani dẫn đầu, ở những người trên 20 tuổi tại Mỹ, tỷ lệ tử vong vì ung thư liên quan đến bia rượu tăng hơn 58% trong 33 năm. Câu trích dẫn dễ nhớ từ báo cáo này là: “Trong khi đúng là tỷ lệ tử vong vì ung thư đã giảm trên tổng thể, chúng tôi phát hiện tỷ lệ chết do ung thư có liên quan đến bia rượu lại tăng hơn 58% ở độ tuổi từ 20 trở lên”. Tức là các tiến bộ trong phòng chống ung thư chỉ đang cứu chúng ta khỏi những nguyên nhân khác, còn phần gánh nặng do rượu thì lại phình ra, chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong bức tranh tử vong chung.
Không chỉ gan: bản đồ những cơ quan âm thầm chịu đòn từ rượu bia
Nếu trước đây rượu bia gắn liền trong trí nhớ với sức khỏe gan, thì nghiên cứu mới cho thấy chúng ta đã đánh giá quá hẹp nguy cơ ung thư. Nhìn chung, bia rượu liên quan chặt chẽ đến nguy cơ tử vong do ung thư gan, và ung thư gan do rượu có mức tăng tử vong cao nhất. Nhưng danh sách không dừng ở đó: nguy cơ tử vong tăng lên với ung thư vú, tuyến tiền liệt, đại tràng, trực tràng, dạ dày, tuyến tụy, cũng như ung thư vùng đầu, cổ và thực quản. Nghiên cứu công bố trên một tạp chí y khoa khu vực đã cung cấp dữ liệu chi tiết, cho thấy rượu đóng góp đáng kể vào các ca ung thư đại trực tràng, vú, thực quản, tụy và nhiều vị trí khác. Điều này buộc chúng ta phải từ bỏ suy nghĩ rằng chỉ có sức khỏe gan là bị đe dọa, mà phải nhìn rượu bia như một yếu tố nguy cơ ung thư toàn thân, len lỏi trong nhiều cơ quan.
Cơ chế gây ung thư và sự thật khó chịu: không có mức uống nào an toàn
Ở cấp độ sinh học, ethanol trong rượu được chuyển hóa thành acetaldehyde – một chất gây ung thư có thể làm hỏng DNA, tăng stress oxy hóa và cản trở quá trình sửa chữa DNA. Nó còn thúc đẩy viêm mạn tính và tác động lên các đường hormone, trong đó có estrogen, làm tăng nguy cơ ung thư vú ở phụ nữ. Các mô ở miệng, họng, thực quản bị phơi nhiễm trực tiếp với rượu và acetaldehyde, giải thích vì sao những vùng này nằm trong danh sách ung thư liên quan rượu. Về nguy cơ ung thư, thông điệp thẳng thắn là: không có mức uống nào hoàn toàn an toàn cho phòng chống ung thư. Nguy cơ ung thư tăng theo lượng tiêu thụ, nhưng với một số loại, đặc biệt là ung thư vú, ngay cả mức uống thấp cũng đã thấy nguy cơ cao hơn. Thậm chí, như tiến sĩ Jani cảnh báo, cái chết có thể đến từ thói quen mỗi ngày chỉ uống một đơn vị đồ uống tiêu chuẩn.
Ý nghĩa với người tiêu dùng: nhìn lại thói quen cụng ly để chủ động phòng chống ung thư
Nghiên cứu này không nhằm dựng lên một xã hội cấm rượu, mà đặt lên bàn những dữ liệu đủ mạnh để người tiêu dùng tự đánh giá rủi ro. Các hành vi rất đời thường như cụng ly sau giờ làm, ly champagne chúc mừng hay ly vang trước khi ngủ đều cộng dồn vào nguy cơ ung thư theo thời gian. Đáng nói là nhiều ca tử vong hiện nay phản ánh thói quen uống kéo dài hàng chục năm trước đó, trong bối cảnh dân số già đi và ung thư có độ trễ rất dài. Tin tốt là vẫn chưa muộn để thay đổi. Dù bạn ở độ tuổi 50, 60 hay 70, giảm số lần uống, giảm lượng mỗi lần vẫn giúp cắt giảm nguy cơ từ hôm nay về sau. Với phòng chống ung thư, việc hạn chế hoặc từ bỏ rượu bia có lẽ là một trong những quyết định chủ động, rẻ nhất và hiệu quả nhất mà mỗi người có thể tự đưa ra cho mình.
