Từ cam kết cấp cao đến mạng lưới thỏa thuận
Hợp tác Việt Nhật là mạng lưới phối hợp giữa hai nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, công nghệ và giao lưu xã hội, được thúc đẩy qua các cam kết cấp cao lẫn thỏa thuận cụ thể. Chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy quan hệ song phương đang bước sang giai đoạn đặt trọng tâm vào cùng kiến tạo tăng trưởng, thay vì chỉ duy trì những khuôn khổ hợp tác sẵn có. Hai bên ký 11 thỏa thuận giữa các bộ, ngành và địa phương, cùng khoảng 60 thỏa thuận hợp tác giữa doanh nghiệp; quy mô ấy đáng chú ý, nhưng số văn kiện chỉ là điểm xuất phát. Giá trị thực sẽ nằm ở dự án, nguồn lực và trách nhiệm triển khai. Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết bối cảnh hai nước bước vào giai đoạn phát triển mới, giữa lúc tình hình khu vực và quốc tế biến động nhanh, khiến việc cụ thể hóa cam kết càng cấp thiết.
Tuyên bố Tầm nhìn chung xác định định hướng đối tác đồng hành, đồng kiến tạo, cùng có lợi, gắn với tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và tự cường. Đây là bước chuyển có ý nghĩa: hợp tác không chỉ được đo bằng số cuộc gặp hay văn bản ký kết, mà còn bằng khả năng bổ sung năng lực cho hai nền kinh tế. Các khuôn khổ về tài chính, đầu tư, năng lượng, chuyển đổi số và bán dẫn được nêu như những lĩnh vực cần cụ thể hóa. Vì vậy, câu hỏi quan trọng sau chuyến thăm không phải liệu có đủ thỏa thuận hay chưa, mà là các bên sẽ chọn ưu tiên nào, lập lộ trình ra sao và ai chịu trách nhiệm đưa chúng vào thực tế.

Đầu tư và công nghệ cần đi cùng năng lực trong nước
Các cuộc tiếp xúc với doanh nghiệp Nhật Bản cho thấy hai bên muốn mở rộng quan hệ từ giao dịch riêng lẻ sang kết nối vốn, doanh nghiệp và công nghệ. Khi tiếp Chủ tịch MUFG Hironori Kamezawa ngày 11/11 tại Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tập đoàn mở rộng đầu tư, tham gia huy động vốn dài hạn cho hạ tầng chiến lược và dẫn dắt dòng vốn Nhật Bản vào các ngành công nghệ cao. Đề nghị này phản ánh một nhu cầu rõ ràng: đầu tư Nhật Bản cần góp phần nâng năng lực sản xuất và hạ tầng, chứ không dừng ở cung cấp dịch vụ tài chính. MUFG cho biết muốn hỗ trợ huy động nguồn vốn và kết nối kinh doanh; Việt Nam cam kết đồng hành, tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài hoạt động hiệu quả. Muốn biến định hướng ấy thành lợi ích rộng hơn, việc kết nối với doanh nghiệp và định chế trong nước cần được đặt ngang hàng với việc thu hút vốn.
Công nghệ bán dẫn, công nghệ cao và chuyển đổi xanh nổi lên trong trao đổi với tỉnh Kanagawa. Trong chuyến thăm ngày 10/11, lãnh đạo Việt Nam đề nghị tỉnh mở rộng hợp tác với các địa phương Việt Nam ở những lĩnh vực này, đồng thời thúc đẩy hợp tác y tế và chăm sóc sức khỏe. Kanagawa ủng hộ doanh nghiệp của tỉnh tăng cường hợp tác kinh tế và đầu tư với Việt Nam, dựa trên thế mạnh địa phương. Đây là cách tiếp cận có triển vọng vì công nghệ và chuyển đổi xanh cần quan hệ dài hạn, đào tạo nhân lực và liên kết chuỗi cung ứng, không thể đạt kết quả chỉ bằng một bản ghi nhớ. Hợp tác chăm sóc sức khỏe cũng cho thấy tác động có thể vượt khỏi nhà máy và phòng thí nghiệm: mô hình ME-BYO được nhắc đến với mục tiêu góp phần nâng chất lượng sống của người cao tuổi.

Kênh chính trị và địa phương quyết định bước tiếp theo
Một điểm đáng chú ý là hợp tác được mở rộng qua nhiều tầng, từ lãnh đạo chính trị đến nghị viện, địa phương và giao lưu nhân dân. Ngày 11/11 tại Tokyo, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc tiếp Quyền Tổng Thư ký Đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản Hagiuda Koichi và chứng kiến lễ ký bản ghi nhớ giữa Đảng Cộng sản Việt Nam với LDP. Hai bên nhất trí tăng cường quan hệ giữa hai đảng và nghị viện, thúc đẩy giao lưu nhân dân và kết nối thanh niên. Những kênh này có thể giúp duy trì trao đổi chính sách, tạo sự tin cậy và tháo gỡ vướng mắc khi triển khai hợp tác kinh tế. Bản ghi nhớ dự kiến được nối tiếp bằng cuộc trao đổi chính sách đầu tiên giữa các ban chuyên môn trong tháng 11/2026, cho thấy đối thoại chính trị được gắn với một bước tiếp theo cụ thể.
Kênh địa phương cũng có ý nghĩa thực chất, bởi nhiều dự án về lao động, y tế, thương mại và công nghệ được triển khai gần doanh nghiệp và cộng đồng. Hai bên xác định hợp tác địa phương là phương thức cụ thể hóa thỏa thuận cấp cao; tại Kanagawa, kế hoạch thành lập Văn phòng Kinh tế - Thương mại Hà Nội - Kanagawa trong năm 2026 có thể hỗ trợ kết nối thường xuyên hơn. Chuyến thăm còn ghi nhận các kế hoạch đào tạo, trong đó có chương trình thạc sĩ một năm dự kiến triển khai năm 2027. Tuy nhiên, kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp thống nhất mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm rõ ràng. Hơn 70 thỏa thuận tạo đà cho hợp tác Việt Nhật; chỉ quá trình thực hiện mới chứng minh được đà ấy có chuyển thành tăng trưởng và lợi ích bền vững hay không.







