Từ ký kết đến tham vọng tham gia sâu hơn
Hợp tác bán dẫn Việt – Hàn là nỗ lực kết nối doanh nghiệp, hiệp hội và cơ sở đào tạo hai nước để phát triển công nghệ, nhân lực và các mắt xích trong chuỗi cung ứng chip, thay vì chỉ thu hút vốn đầu tư vào sản xuất. Ngày 12/11/2026 tại Hà Nội, Hội nghị AI - Bán dẫn Việt Nam - Hàn Quốc lần thứ nhất, VKAISS 2026, ghi nhận tám biên bản ghi nhớ và thỏa thuận thuộc ba nhóm: kết nối doanh nghiệp và chuỗi cung ứng, phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng số lượng MOU tự nó chưa chứng minh năng lực công nghệ đã được chuyển giao hay doanh nghiệp Việt đã bước lên nấc cao hơn. Ý nghĩa thật sự nằm ở việc biến các kết nối thành hợp đồng, sản phẩm và năng lực có thể duy trì tại Việt Nam.
Bối cảnh khiến hợp tác này có trọng lượng: Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, một nhà máy chế tạo quy mô nhỏ, 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử, doanh thu toàn ngành vượt 25 tỉ USD mỗi năm và 50.000 nhân lực bán dẫn trình độ đại học trở lên. Hàn Quốc có kinh nghiệm và năng lực chế tạo mà Việt Nam cần để thu hẹp khoảng cách về công nghệ lõi lẫn vận hành. Tuy nhiên, tham vọng của Việt Nam không nên dừng ở việc trở thành điểm đến đầu tư. Mục tiêu lớn hơn là tham gia sâu vào chuỗi giá trị vi mạch toàn cầu và từng bước làm chủ công nghệ.
Các thỏa thuận nối doanh nghiệp với công nghệ và thị trường
Nhóm thỏa thuận về doanh nghiệp tập trung vào kết nối thực chất giữa các mắt xích. Hiệp hội AI - Bán dẫn Fabless Hàn Quốc (KAISA) và Hiệp hội Bán dẫn Bắc Ninh hướng tới đưa doanh nghiệp Hàn Quốc đến gần các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn và công nghiệp hỗ trợ địa phương, đồng thời thúc đẩy trao đổi chuyên gia và hợp tác từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói, kiểm thử. Riêng mạng lưới đóng gói và kiểm thử được mở rộng qua hợp tác giữa FPT với HANA Micron, Supergate và edgeAI. Đây là hướng đi hợp lý: Bắc Ninh có thể trở thành điểm kết nối sản xuất, nhưng để giữ lại giá trị cao hơn, doanh nghiệp trong nước cần tham gia vào quy trình và năng lực kỹ thuật, không chỉ cung ứng hỗ trợ.
Ở mảng công nghệ, FPT và SKAIChips dự kiến kết hợp chip, bo mạch tiêu thụ điện năng thấp của đối tác Hàn Quốc với các mô hình AI của FPT để phát triển giải pháp ứng dụng. Những lĩnh vực được quan tâm gồm giám sát thực phẩm, nhãn kệ điện tử, theo dõi tài sản và y tế; các bên cũng hướng tới tìm khách hàng tại Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản và Malaysia. Đây là điểm kết nối gần với đời sống: bán dẫn không chỉ hiện diện trong nhà máy mà còn có thể hỗ trợ dịch vụ và quản lý hàng hóa. Dù vậy, thành công sẽ được đo bằng sản phẩm có người dùng và khả năng thương mại hóa, chứ không phải danh sách lĩnh vực được nêu trong thỏa thuận.
Đào tạo bán dẫn phải gắn với việc làm và nghiên cứu
Hai thỏa thuận giáo dục đưa các cơ sở đào tạo vào cùng một mạng lưới: Cao đẳng FPT Polytechnic hợp tác với Đại học Soongsil và edgeAI, còn Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông làm việc với Viện Kỹ sư Bán dẫn Hàn Quốc (ISE). Các nội dung gồm trao đổi giảng viên, chuyên gia và người học, xây dựng chương trình chuyên sâu, nghiên cứu ứng dụng và tổ chức hội thảo. Đây là phần không thể thiếu của hợp tác bán dẫn: thiết bị và vốn không tự tạo ra đội ngũ biết thiết kế, vận hành hay cải tiến quy trình. Nhưng đào tạo bán dẫn sẽ khó đạt mục tiêu nếu chỉ dừng ở lớp học và hoạt động trao đổi. Chương trình cần gắn với nhu cầu tuyển dụng, phòng thí nghiệm và dự án doanh nghiệp để người học bước vào ngành với kỹ năng có thể sử dụng.
Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ba hướng hợp tác với Hàn Quốc: chuyển từ sản xuất thuần túy sang cùng nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm; lấy đào tạo nhân lực chất lượng cao làm trụ cột dài hạn; xây dựng hệ sinh thái AI - bán dẫn mở, an toàn và tin cậy. Các MOU vì thế có ý nghĩa khi tạo được đường đi giữa trường học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, thay vì để từng bên hoạt động riêng lẻ. Việt Nam cần cơ chế để chuyên gia và doanh nghiệp cùng xác định kỹ năng cần thiết, sau đó điều chỉnh chương trình theo công việc thực tế. Nếu không, mục tiêu nhân lực lớn sẽ khó chuyển thành năng lực cạnh tranh.
Thước đo quyết định là những dự án có lộ trình
Tám MOU đặt nền móng cho kết nối sâu hơn giữa hệ sinh thái AI - bán dẫn hai nước và hướng tới một diễn đàn hợp tác thường xuyên. Bước tiếp theo vì vậy phải là cụ thể hóa từng cam kết thành dự án có lộ trình rõ ràng, điều mà lãnh đạo Bộ đã đề nghị cơ quan quản lý, viện trường và doanh nghiệp sớm thực hiện. Cần theo dõi những kết quả có thể kiểm chứng: doanh nghiệp Việt tham gia khâu nào, công nghệ nào được cùng phát triển, chương trình đào tạo tạo ra kỹ năng gì và sản phẩm có tiếp cận được thị trường hay không. Nếu chỉ dừng ở kết nối và ký kết, chuỗi cung ứng bán dẫn sẽ vẫn do các mắt xích bên ngoài dẫn dắt.
Điểm đáng kỳ vọng của bán dẫn Việt Hàn không nằm ở việc Việt Nam có thêm một đối tác, mà ở cơ hội học hỏi và tham gia vào nhiều công đoạn hơn—từ thiết kế, nghiên cứu ứng dụng đến đóng gói, kiểm thử. Hàn Quốc có thể bổ sung kinh nghiệm và năng lực; Việt Nam cần biến lợi thế đó thành doanh nghiệp nội địa mạnh hơn, nhân lực đáp ứng được việc làm và sản phẩm có giá trị. Tám thỏa thuận là bước mở đầu có hướng đi đúng, nhưng chưa phải bằng chứng Việt Nam đã làm chủ chuỗi cung ứng. Kết luận sẽ do tiến độ thực hiện và mức độ tham gia thực chất của doanh nghiệp trong nước quyết định.
