Từ quà vặt học trò đến bánh tráng trộn viral toàn cầu
Hiện tượng bánh tráng trộn viral và bánh mì chảo New York cho thấy cách ẩm thực Việt toàn cầu được lan truyền mạnh mẽ nhờ street food viral TikTok, nơi những món ăn vỉa hè bình dân bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý của khán giả quốc tế và định nghĩa lại hình ảnh quán ăn Việt nước ngoài trong mắt người trẻ toàn cầu. Video ăn uống trong ô tô của Elliott, một nhà sáng tạo nội dung người Mỹ, là ví dụ rõ ràng: anh ngồi trên xe, hào hứng thưởng thức toàn món ăn vặt bình dân Việt khiến người xem Việt lẫn quốc tế tò mò. Đáng chú ý nhất là video anh ăn bánh tráng trộn, thu hút tới hàng triệu lượt xem và biến một món quà vặt học trò thành hiện tượng toàn cầu. Cách Elliott trộn bánh tráng thành thạo, xuýt xoa vì “nghiện luôn rồi” làm cộng đồng mạng Việt vừa phấn khích vừa tự hào, vì món ăn rất đời thường của mình bỗng xuất hiện ở trung tâm của thuật toán Mỹ.
Cơ chế viral: TikTok không chỉ mê phở, mà mê cả món “ở xóm”
Điều thú vị là Elliott không chọn phở hay bánh mì kẹp – những món đã quá quen trong các video ẩm thực – mà chủ động đi sâu vào thế giới đồ ăn vặt Việt: bánh tráng trộn, chè bột lọc, bánh ram ít, bánh khọt, rau câu, chè bơ, xôi chiên, cơm rượu… những món mà nhiều du khách nước ngoài còn chưa từng nghe tên. Thuật toán TikTok vốn ưu tiên cảm xúc và sự mới lạ, và Elliott đáp ứng đúng hai yếu tố đó: một người Mỹ ăn món cực nội địa, biểu cảm hào hứng, nói tên từng nguyên liệu, từ xoài đến mực khô, rồi trộn như dân bản địa. Khi anh tiếp tục đăng thêm nhiều video thử các loại bánh tráng trộn khác nhau vì quá mê món này, hiện tượng bánh tráng trộn viral càng được củng cố. Câu bình luận “Sống đủ lâu để thấy bánh tráng trộn Việt Nam bùng nổ trên mạng” nói hộ cảm giác của nhiều người Việt: bất ngờ nhưng cũng có chút tiếc nuối vì kho tàng quà vặt quen thuộc giờ không còn là bí mật nội bộ nữa.
Bánh mì chảo New York: Vỉa hè Sài Gòn tái hiện giữa phố Tây
Nếu TikTok đang làm bánh tráng trộn viral trên nền tảng Mỹ, thì ngoài đời thực, bánh mì chảo New York lại kéo người ta xếp hàng dài gần nửa con phố. Một quán nhỏ mang tên Phê được giới thiệu trong chuyên mục ẩm thực của một tờ báo lớn tại thành phố vào ngày 4/6, và từ đó, những hàng dài thực khách dưới trời hè nắng nóng chờ ăn bánh mì chảo trở thành cảnh tượng quen thuộc. Có ngày, khách xếp kín vỉa hè để đợi một suất bánh mì chảo, bất chấp phải chờ hơn một tiếng mới có bàn. Bên trong không gian bàn ghế nhựa thấp, tường gạch, cổng sắt và quầy bếp inox gợi nhớ quán bình dân Việt, chiếc chảo gang nóng hổi với trứng ốp lòng đào, thịt bò, giò lụa, pate, phô mai Con Bò Cười, đồ chua, dưa leo được bưng ra sôi xèo xèo. Người bạn Mỹ đi cùng một vị khách Việt đã phải thốt lên: “Rất đáng để chờ” – một câu nói tóm lại sức hút của món ăn tưởng chỉ là bữa sáng vỉa hè ở quê nhà.
Quán ăn Việt nước ngoài: Giữ hồn đường phố nhưng chơi theo luật quốc tế
Phê không xuất hiện từ hư vô. Nó là dự án mới của cặp vợ chồng đầu bếp Jerald Head và Nhung Đào, chủ một nhà hàng bún đậu mắm tôm khác tại New York từng được xếp trong danh sách 100 nhà hàng ngon nhất thành phố ba năm liên tiếp từ 2023 đến 2026. Họ chọn bánh mì chảo – một món phổ biến ở Việt Nam nhưng là lựa chọn lạ với thực khách New York – rồi làm lại theo chuẩn bài: tự làm bánh mì, pate, chả lụa, nước xốt, nhập tiêu đen Lâm Đồng, mang cả chảo gang lẫn chén đĩa từ Việt Nam sang. Nói cách khác, đây là phiên bản “quán ăn Việt nước ngoài” biết cách chơi theo luật quốc tế: phục vụ món lạ, trình bày đủ gợi nostalgia cho người Việt xa quê, nhưng chi tiết và chất lượng lại đáp ứng trọn kỳ vọng khách Tây. Một vị khách Việt chia sẻ, hình ảnh quán giống hệt Việt Nam đến mức sếp của chị ở New York gửi video quán và nhận xét y như đang ăn trưa ở Hà Nội.
Tự hào nhưng không được ngủ quên trên làn sóng street food viral TikTok
Loạt video của Elliott và hàng dài trước quán Phê cho thấy ẩm thực Việt toàn cầu không chỉ nằm ở phở hay cà phê trứng; sức hút lớn lại đến từ món bình dân nhất. Một vị khách Việt tại New York nói rằng mình hào hứng và trân trọng khi thấy bạn bè quốc tế yêu thích những món “lạ” ngoài phở và bánh mì, bởi đó là dấu hiệu cho thấy bản đồ ẩm thực Việt đang được cập nhật trong trí nhớ tập thể của thế giới. Nhưng sự viral cũng đặt ra câu hỏi: chúng ta sẽ làm gì với làn sóng này? Nếu người như Elliott có thể học trộn bánh tráng tại nhà, và đầu bếp ngoại quốc có thể tự làm chả lụa, thì lý do gì các tiểu thương quán vỉa hè, từ bánh tráng trộn đến chè bột lọc, không tự tin hơn trong việc kể câu chuyện của mình? Tự hào trước sức nóng là cần, nhưng ngủ quên trên hào quang vài clip TikTok hay vài hàng dài ở New York thì là một cách bỏ lỡ cơ hội. Đã đến lúc xem bánh tráng trộn và bánh mì chảo không chỉ là món ăn, mà là tài sản văn hóa cần được xây chiến lược, thay vì để thuật toán quyết định.
