Hợp tác năng lượng Việt Hàn: bước chuyển từ thương mại sang chiến lược dài hạn
Hợp tác năng lượng Việt Hàn là việc hai nước coi năng lượng – từ nguồn điện, LNG, năng lượng tái tạo đến dự trữ dầu chiến lược và điện hạt nhân – như trụ cột mới của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và cùng bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn. Quan hệ kinh tế song phương đã tăng tốc và buộc hai bên phải dịch chuyển từ mở rộng thương mại sang liên kết những lĩnh vực mang tính sống còn. Khi kim ngạch thương mại 7 tháng đầu năm đạt gần 70 tỷ USD, tăng 41% so với cùng kỳ, câu hỏi không còn là “có hợp tác hay không” mà là “hợp tác sâu đến mức nào” trong năng lượng. Quan điểm hợp lý lúc này là: nếu Việt Nam muốn chuyển dịch năng lượng có kiểm soát và ít rủi ro, Hàn Quốc là một trong số ít đối tác vừa có quy mô, vừa có kinh nghiệm để đồng hành.
Từ cuộc họp cấp bộ trưởng tới bản đồ mới của nguồn điện và lưới điện
Điểm nhấn của hợp tác năng lượng Việt Hàn không nằm trên giấy, mà bắt đầu từ những cuộc làm việc cụ thể. Ngày 26/8/2026 tại Seoul, Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Lê Mạnh Hùng và Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Tài nguyên Hàn Quốc Jung-Kwan Kim đồng chủ trì kỳ họp Ủy ban hỗn hợp về Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng. Họ thống nhất rằng đây là thời điểm phải tăng hợp tác trong các lĩnh vực định hướng tương lai như chuyển đổi năng lượng và phát triển nguồn nhân lực, thay vì chỉ tăng quy mô thương mại. Ở góc độ năng lượng, mục tiêu rõ ràng: xây dựng các nguồn điện mới, hiện đại hóa hạ tầng lưới điện, mở rộng hợp tác LNG Hàn Quốc Việt Nam, và phát triển năng lượng tái tạo như một trụ cột của chuyển dịch xanh. Nếu Việt Nam không tranh thủ giai đoạn này để cải tổ cấu trúc hệ thống điện với sự hỗ trợ của các tập đoàn Hàn Quốc, cơ hội sẽ bị chia sẻ cho những đối tác khác trong khu vực.
LNG, năng lượng tái tạo và điện hạt nhân Hàn Quốc: bộ ba định hình an ninh năng lượng
Trong bức tranh hợp tác năng lượng Việt Hàn, LNG, năng lượng tái tạo và điện hạt nhân Hàn Quốc đang nổi lên như bộ ba định hướng chiến lược. Là nhà đầu tư lớn trong các dự án phát điện ở nước ngoài với tổng công suất hơn 28.000 MW, KEPCO đã có mặt tại các dự án điện Nghi Sơn và Vũng Áng ở Việt Nam. Việc mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp có năng lực về nguồn điện, lưới điện, LNG, năng lượng sạch và điện hạt nhân không chỉ mở rộng cơ hội thu hút vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý, mà còn góp phần nâng cao năng lực của ngành năng lượng Việt Nam. Đây không phải câu chuyện “đem tiền vào xây nhà máy”, mà là cơ hội tái thiết kế hệ thống năng lượng hướng tới phát thải thấp, đi từng bước nhưng có sự hỗ trợ công nghệ và tiêu chuẩn an toàn từ một quốc gia đã vận hành điện hạt nhân nhiều thập kỷ. Nếu Việt Nam chậm quyết định, nguy cơ là phải mua công nghệ muộn hơn với chi phí chính sách cao hơn.
Dự trữ dầu chiến lược và công nghệ kho ngầm: bài học Hàn Quốc cho Việt Nam
Một mảnh ghép ít được chú ý nhưng mang ý nghĩa an ninh quốc gia là dự trữ dầu chiến lược. Trong chuyến công tác tại Seoul, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã thăm Kho dự trữ sản phẩm hóa dầu (diesel) cơ sở Guri do Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Hàn Quốc quản lý. Ông đánh giá cao kinh nghiệm Hàn Quốc trong xây dựng, vận hành hệ thống dự trữ dầu quốc gia từ năm 1981, từ quản lý an toàn, tổ chức xuất – nhập và luân chuyển hàng tới khả năng huy động dự trữ khi thị trường gián đoạn. Việt Nam đang hoàn thiện hệ thống dự trữ dầu thô và sản phẩm dầu theo hướng hiện đại, an toàn và hiệu quả, trong đó nhu cầu học hỏi công nghệ kho chứa ngầm, quản lý vận hành và ứng phó rủi ro được coi là thiết thực. Việc đề nghị Hàn Quốc chia sẻ kinh nghiệm quy hoạch, thiết kế, xây dựng và vận hành kho chứa ngầm, đồng thời đào tạo cán bộ Việt Nam, cho thấy chúng ta đã nhìn an ninh năng lượng theo nghĩa “toàn hệ thống”, không chỉ qua các nhà máy điện.
Chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực: điều kiện để hợp tác không chỉ là vốn
Điểm khác biệt của hợp tác năng lượng Việt Hàn là trọng tâm không nằm ở vốn đầu tư, mà ở chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực. Hai bên nhất trí thúc đẩy liên kết doanh nghiệp thông qua nâng cấp công nghệ trong chuỗi cung ứng, và phía Hàn Quốc muốn chuyển giao các công nghệ chưa được khai thác cho nhà cung cấp Việt Nam. Việt Nam cũng yêu cầu tăng cường đánh giá năng lực nội địa hóa trong ngành công nghiệp và hợp tác về quản lý chất lượng, tiêu chuẩn hóa. Ở phía năng lượng, các lĩnh vực như lưu trữ năng lượng, năng lượng sạch, nghiên cứu – phát triển, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực được xác định là hướng hợp tác tiềm năng. Cách tiếp cận này thừa nhận một thực tế: không có chuyển dịch năng lượng bền vững nếu Việt Nam chỉ đứng ở vai trò thị trường, thay vì trở thành nơi sản xuất, vận hành và cải tiến công nghệ. Kết luận hợp lý là, hợp tác năng lượng với Hàn Quốc chỉ thành công lâu dài nếu tỷ lệ nội địa hóa và chất lượng đội ngũ kỹ sư Việt Nam tăng cùng nhịp với dòng vốn và dự án mới.
