Mục tiêu quốc tế hóa cần đi cùng năng lực khai thác
Nâng cấp sân bay Phù Cát là kế hoạch tăng năng lực khai thác và hiện đại hóa cảng hàng không, đồng thời cải thiện kết nối đường bộ để biến mục tiêu đón khách quốc tế thành lợi ích thiết thực cho khu vực. Chiều 29/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự lễ khánh thành đường cất hạ cánh số 2 và sự kiện sân bay đón chuyến bay quốc tế tại Gia Lai. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng một chuyến bay quốc tế đơn lẻ chưa đồng nghĩa Phù Cát đã sẵn sàng vận hành như một sân bay quốc tế thường xuyên. Phó Thủ tướng đề nghị tỉnh tiếp tục ưu tiên nguồn lực nâng cấp, hiện đại hóa sân bay, hướng tới mục tiêu trở thành cảng hàng không quốc tế trước năm 2030. Định hướng này có cơ sở: đường băng mới tăng khả năng tiếp nhận tàu bay và hỗ trợ an toàn khai thác. Song, tham vọng quốc tế hóa chỉ thuyết phục nếu đi kèm lịch bay, dịch vụ và kết nối đủ thuận tiện.
Đường băng là bước đầu, không phải đích đến
Đường cất hạ cánh số 2 có tổng mức đầu tư hơn 3.245 tỷ đồng, được thiết kế tiếp nhận các loại tàu bay Code C như Airbus A320, A321 và tương đương; với tàu bay Code E, việc khai thác phụ thuộc nhu cầu và điều kiện kỹ thuật, quy định liên quan. Theo quy hoạch, đến năm 2030, Phù Cát dự kiến đạt công suất khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Quy mô ấy đặt ra yêu cầu lớn hơn một công trình trên sân bay: cần khai thác an toàn, thu hút hãng bay và duy trì các đường bay có nhu cầu thực. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu địa phương phối hợp với các bộ, ngành và đơn vị khai thác, đồng thời làm việc với hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành và đối tác quốc tế để tăng tần suất, mở rộng đường bay. Nếu thiếu những mắt xích này, năng lực đường băng mới có thể không chuyển thành lượng khách và hoạt động kinh tế tương xứng.
ĐT638 nối sân bay với các trung tâm kinh tế
Phần còn lại của bài toán nằm ngoài hàng rào sân bay. Ngày 1/11, UBND tỉnh Gia Lai thông tin đã thông qua chủ trương nâng cấp, mở rộng tuyến phía Tây tỉnh ĐT638, đoạn nối từ quốc lộ 19 đến Cảng hàng không Phù Cát. Dự án dài khoảng 18 km, tổng mức đầu tư hơn 866 tỷ đồng, dự kiến xây dựng trong giai đoạn 2028–2031. Tuyến được thiết kế kết hợp mở đường mới, cải tạo đường hiện hữu và tận dụng một số đoạn thuộc các công trình đã có kế hoạch, nhằm hạn chế chồng lấn. Khi hoàn thiện, ĐT638 sẽ liên kết quốc lộ 19, quốc lộ 19B, cao tốc Bắc – Nam phía Đông, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và sân bay. Với hành khách, điều đó có thể rút ngắn và làm thuận tiện hơn hành trình giữa nhà ga, đô thị và các điểm đến; với doanh nghiệp, mạng lưới liền mạch hơn hỗ trợ vận chuyển hàng hóa.
Đầu tư đồng bộ mới tạo ra giá trị
Phù Cát cho thấy nâng cấp sân bay không thể được đánh giá chỉ bằng số đường băng hay công suất thiết kế. Đường cất hạ cánh mới tăng năng lực phía trong; dự án ĐT638 hướng tới cải thiện lối tiếp cận phía ngoài. Hai phần việc bổ trợ nhau, nhất là khi Gia Lai muốn tăng liên kết giữa Tây Nguyên và duyên hải, đồng thời phát triển du lịch, logistics và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, dự án đường bộ mới ở giai đoạn chủ trương và dự kiến xây dựng từ năm 2028 đến 2031, trong khi mục tiêu đưa Phù Cát thành sân bay quốc tế được đặt trước năm 2030. Khoảng lệch tiến độ này cần được tính đến trong kế hoạch khai thác và tổ chức vận tải, thay vì xem kết nối mặt đất là việc có thể để sau. Muốn biến chuyến bay quốc tế thành cửa ngõ hoạt động thường xuyên, địa phương cần đồng thời chuẩn bị dịch vụ, đường bay và phương án đi lại đáng tin cậy.
Kết luận, Phù Cát đã có thêm nền tảng hàng không để hướng tới vai trò quốc tế, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào việc kết nối nhà ga với các trung tâm kinh tế có theo kịp hay không. Ưu tiên nguồn lực cho cả hạ tầng hàng không lẫn đường kết nối sân bay là lựa chọn đúng; điều quan trọng tiếp theo là phối hợp tiến độ, khai thác đường bay thực chất và bảo đảm lợi ích đến được với hành khách, doanh nghiệp trong vùng.
