Đường băng số 2: Từ dự án hạ tầng đến biểu tượng đổi mới hàng không Tây Nguyên
Đường băng số 2 tại sân bay Phù Cát là dự án xây dựng đường cất hạ cánh mới cùng các công trình đồng bộ trong khu bay, được đầu tư để thay thế đường băng cũ đã khai thác hơn 60 năm, qua đó nâng cao an toàn khai thác hàng không và mở rộng năng lực tiếp nhận máy bay cho tỉnh Gia Lai và vùng Tây Nguyên nói chung. Đây không chỉ là một hạng mục kỹ thuật, mà là bước ngoặt về tư duy phát triển sân bay Phù Cát – từ một cảng hàng không nội địa, từng là căn cứ không quân do Mỹ xây dựng trong thập niên 1960, trở thành đầu mối kết nối mới trong mạng lưới hàng không khu vực. Quan điểm phải rõ ràng: đây là dự án mang tính chiến lược, không đơn thuần là sửa chữa hạ tầng đã xuống cấp.
Tiến độ, quy mô và năng lực khai thác: con số biết nói
Tính đến cuối tháng 9, dự án đường băng số 2 sân bay Phù Cát đã hoàn thành khoảng 95% khối lượng, gồm đường băng, đường lăn, sân đỗ, hệ thống điện chiếu sáng và đèn tín hiệu. Đường băng mới dài 3.048 m, rộng 45 m, chạy song song và cách đường băng hiện hữu 215 m về phía tây, đủ khả năng tiếp nhận tàu bay code C như A320, A321 và có thể tiếp nhận tàu bay code E khi cần. Dự án có tổng mức đầu tư 3.245 tỷ đồng, bao gồm toàn bộ hạng mục xây lắp và giải phóng mặt bằng cho khu bay. Bay hiệu chuẩn đã được triển khai trong tháng 9/2026 và cho kết quả thuận lợi, đặt nền tảng để khai thác thương mại từ ngày 29/10/2026 như kế hoạch đăng ký với cơ quan chức năng. Một câu quotable cho thấy tầm vóc: "Dự án đầu tư xây dựng đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại khu bay sân bay Phù Cát có tổng mức đầu tư 3.245 tỷ đồng".
Áp lực an toàn và bài toán nâng cấp cảng hàng không lâu năm
Việc đẩy nhanh hoàn thiện đường băng số 2 không thể tách rời bối cảnh đường băng số 1 đã khai thác liên tục khoảng 60 năm, dài gấp ba lần tuổi thọ thiết kế và xuất hiện nhiều hư hỏng, gây sức ép về an toàn khai thác. Nếu chỉ vá víu, Gia Lai sẽ tiếp tục phụ thuộc vào một hạ tầng đã quá tuổi, làm giảm sức cạnh tranh trong mạng lưới khai thác hàng không. Lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu Ban Quản lý dự án giao thông và dân dụng kiểm tra, rà soát toàn bộ các hạng mục, bảo đảm đủ điều kiện đưa đường cất hạ cánh số 2 vào khai thác thương mại đúng mốc 29/10/2026. Chính thái độ "làm mới để phát triển" thay vì "duy trì cho đủ dùng" cho thấy Gia Lai đang chớp thời điểm chuyển mình, khi nhiều sân bay địa phương khác vẫn loay hoay với nâng cấp nhỏ lẻ.
Cơ hội charter quốc tế: Gia Lai không thể mãi đứng ngoài cuộc chơi
Đường băng số 2 là điều kiện kỹ thuật cần thiết, nhưng ý nghĩa kinh tế chỉ xuất hiện khi Gia Lai dám bước vào sân chơi chuyến bay quốc tế không thường lệ (charter). Việc đưa đường băng mới vào hoạt động được kỳ vọng tăng năng lực khai thác, tạo điều kiện để địa phương mở đường bay charter đưa khách quốc tế đến Gia Lai. Trên nền tảng đó, tỉnh đang xây dựng chính sách chưa có tiền lệ: hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp lữ hành quốc tế đưa khách bằng charter đến Cảng hàng không Phù Cát, kèm ưu đãi quảng bá và giảm 50% phí, giá vé tham quan một số điểm như Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo, Tháp Đôi, Tháp Bánh Ít. Tổng kinh phí dự kiến cho chính sách thu hút khách quốc tế qua charter trong giai đoạn 2026–2027 lên tới gần 95 tỷ đồng mỗi năm, thể hiện quyết tâm biến nâng cấp hạ tầng thành tăng trưởng khách thực tế.
Từ di sản chiến tranh đến động lực phát triển dài hạn
Sân bay Phù Cát, từng là căn cứ không quân của Mỹ trong thập niên 1960, đã chuyển mình thành sân bay dân dụng từ năm 1984 và nay bước vào giai đoạn hiện đại hóa sâu rộng. Theo quy hoạch 2021–2030, sân bay này đặt mục tiêu công suất 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm, cùng kế hoạch xây mới nhà ga hành khách T3 công suất khoảng 3,5 triệu khách. Đến năm 2050, công suất được định hướng nâng lên 7 triệu hành khách và 27.000 tấn hàng hóa mỗi năm, kèm mở rộng nhà ga T3. Nếu đường băng số 2 vận hành đúng tiến độ và chính sách charter quốc tế được triển khai nhất quán, Phù Cát sẽ không chỉ là cửa ngõ của Gia Lai mà còn là một điểm tựa quan trọng trong kết nối miền Trung và Tây Nguyên. Kết luận thẳng thắn: bỏ lỡ cơ hội này, địa phương sẽ mất cả một thế hệ tăng trưởng hàng không.
