Đường băng sân bay Phù Cát: từ công trình kỹ thuật đến đòn bẩy phát triển vùng
Đường băng số 2 sân bay Phù Cát là đường cất hạ cánh mới dài hơn 3.000m, xây song song với đường băng hiện hữu, được đầu tư đồng bộ hệ thống thiết bị dẫn đường, đèn hàng không và khí tượng tự động, nhằm tăng công suất chuyến bay, nâng khả năng phục vụ hành khách và mở rộng kết nối hàng không cho khu vực miền Trung. Điểm đáng nói ở dự án này không chỉ nằm ở quy mô kỹ thuật, mà ở ý nghĩa chiến lược: hạ tầng hàng không Việt Nam đang chuyển mình từ chỗ “đủ dùng” sang “dám đón tăng trưởng”. Sau gần một năm thi công, đường băng số 2 tại sân bay Phù Cát đang hoàn thiện hạng mục cuối cùng, lắp đặt thiết bị và chuẩn bị bay hiệu chuẩn, hướng tới khai thác trong năm 2026. Hàng trăm kỹ sư, công nhân chia ca làm việc xuyên kỳ nghỉ lễ để kịp tiến độ, cho thấy áp lực nâng cấp sân bay miền Trung đã đến mức không thể trì hoãn thêm.
Bay hiệu chuẩn đầu tháng 9: bước kiểm tra an toàn hay bài test năng lực quản lý?
Theo Ban Quản lý dự án, các điều kiện cơ bản để tổ chức bay hiệu chuẩn cho đường băng số 2 đã được đáp ứng và đợt bay được dự kiến vào đầu tháng 9, thời điểm cụ thể phụ thuộc kế hoạch của Cục Hàng không. Đơn vị đầu tư cho biết đang phối hợp cùng Cục Hàng không Việt Nam và ACV để chốt lịch, với mốc tạm tính là ngày 3/9. Đây không chỉ là quy trình kỹ thuật bắt buộc, mà là thước đo cho năng lực điều phối của cả hệ thống hạ tầng hàng không. Bay hiệu chuẩn dùng máy bay chuyên dụng thực hiện nhiều lượt bay để kiểm tra độ chính xác của tín hiệu dẫn đường, góc chiếu sáng của hệ thống đèn và độ ổn định thiết bị, trước khi cho phép khai thác thương mại. Các thông số không đạt sẽ phải điều chỉnh và kiểm tra lại định kỳ trong suốt quá trình vận hành. Câu hỏi đặt ra là: liệu chúng ta có giữ được kỷ luật hiệu chuẩn nghiêm ngặt khi công suất chuyến bay tăng nhanh và áp lực khai thác ngày càng lớn?
Tăng công suất chuyến bay: thêm đường băng, giảm tắc nghẽn và mở mạng bay mới
Đường cất hạ cánh số 2 được xây song song với đường băng hiện hữu, cách khoảng 215m về phía Tây, kích thước 3.048m x 45m, đáp ứng khai thác máy bay Code C như Airbus A320, A321 và có thể tiếp nhận tàu bay thân rộng Code E khi đủ điều kiện. Khi đưa vào khai thác, đường băng mới sẽ tạo thêm dư địa vận hành, nâng khả năng phục vụ các dòng máy bay phổ biến và đáp ứng tốt hơn nhu cầu vận tải hàng không trong những năm tới. Theo quy hoạch thời kỳ 2021-2030, sân bay Phù Cát được định hướng đạt công suất khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm; tầm nhìn đến 2050 nâng lên 7 triệu hành khách và 27.000 tấn hàng hóa. Nghĩa là không có đường băng mới, các kế hoạch công suất chỉ nằm trên giấy. Việc có thêm đường cất hạ cánh là điều kiện tiên quyết để giảm ùn tắc hoạt động bay, tăng tần suất cất hạ cánh và cho phép các hãng mở rộng mạng nội địa, thay vì mãi "xoay xở" trên một đường băng duy nhất.
Từ cửa ngõ chiến lược đến hub kết nối miền Trung và Tây Nguyên
Phù Cát vốn được xây dựng từ thập niên 1960, từng là căn cứ không quân quan trọng của Mỹ tại miền Trung, rồi sau 1975 trở thành trung tâm huấn luyện phi công tiêm kích và từ 1984 chuyển dần sang khai thác dân dụng. Sau gần 60 năm, việc đầu tư đường cất hạ cánh số 2 mở ra giai đoạn phát triển mới, đưa sân bay này tiệm cận vai trò cửa ngõ hàng không của khu vực. Hạ tầng mới không chỉ tăng khả năng phục vụ các chuyến bay hiện hữu, mà còn tạo điều kiện mở rộng mạng bay, bao gồm cả các đường bay charter quốc tế và từng bước hướng tới chuyến bay quốc tế thường lệ. Điều này giúp Gia Lai, Bình Định và vùng Tây Nguyên – duyên hải Trung Bộ rút ngắn đáng kể khoảng cách với các trung tâm kinh tế lớn trong nước và quốc tế. Nếu biết tận dụng thời điểm nâng cấp sân bay miền Trung để đồng bộ với hạ tầng đường bộ, du lịch và logistics, Phù Cát có thể trở thành điểm trung chuyển hàng không chứ không chỉ là một sân bay địa phương.
Kết luận: Đường băng thứ 2 là phép thử cho tầm nhìn hạ tầng hàng không Việt Nam
Dự án đường băng số 2 sân bay Phù Cát, với tổng mức đầu tư hơn 3.200 tỉ đồng và thời gian thực hiện theo kế hoạch 10–12 tháng, cho thấy khi có quyết tâm, việc mở rộng hạ tầng hàng không không phải là câu chuyện kéo dài nhiều năm. Việc hàng trăm kỹ sư, công nhân làm việc xuyên lễ để kịp bay hiệu chuẩn đầu tháng 9 là hình ảnh đối lập với tình trạng chậm tiến độ thường thấy ở các dự án giao thông. Theo tôi, đường băng mới chỉ thật sự "có ý nghĩa" khi đi kèm tư duy khai thác mạnh dạn: mạnh tay tăng công suất chuyến bay, thu hút các hãng mở đường bay mới, coi Phù Cát như mắt xích trong mạng hạ tầng hàng không Việt Nam, chứ không là dự án đơn lẻ. Nếu ngành hàng không nắm bắt được cơ hội này, Phù Cát sẽ là ví dụ thuyết phục cho cách nâng cấp sân bay miền Trung gắn với tăng trưởng kinh tế vùng, thay vì chỉ là một công trình kỹ thuật đẹp trên bản vẽ quy hoạch.
