Trung tâm Xuất sắc AI là gì và vì sao TP.HCM cần ngay lúc này?
Trung tâm Xuất sắc AI (AI COE) tại TP.HCM là một đầu mối liên kết Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, được thiết kế để nghiên cứu, đào tạo, ươm tạo startup và thử nghiệm những ứng dụng AI thực tiễn, nhằm rút ngắn quãng đường từ ý tưởng công nghệ đến sản phẩm phục vụ đời sống và hoạt động của cơ quan, doanh nghiệp.
Ngày 30/9, trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB), Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) và Plug & Play Singapore đã ký biên bản ghi nhớ xây dựng và từng bước triển khai Trung tâm Xuất sắc về Trí tuệ nhân tạo tại TP.HCM. Điều đáng nói không phải là thêm một trung tâm mới, mà là cách thành phố công khai đặt cược vào mô hình liên kết ba bên để xây dựng hệ sinh thái AI TP.HCM. Trong bối cảnh khoảng cách từ ý tưởng đến sản phẩm vận hành thực tế vẫn là thách thức lớn cho doanh nghiệp và nhóm nghiên cứu, AI COE xuất hiện như một “bệ phóng thể chế” hơn là một dự án trưng bày công nghệ.
Cách tiếp cận này ăn khớp với chương trình hỗ trợ khoảng 200 doanh nghiệp chuyển đổi số toàn diện và thúc đẩy ứng dụng AI theo từng ngành, lĩnh vực mà TP.HCM đang triển khai. Nếu thành công, Trung tâm Xuất sắc AI sẽ trở thành nơi các nguồn lực hiện đang rời rạc – cơ quan quản lý, trường, viện, doanh nghiệp, startup AI Việt Nam – có thể cùng ngồi lại, cùng thử nghiệm và cùng chia sẻ rủi ro.
Ba trụ cột: từ đào tạo năng lực đến ứng dụng AI thực tiễn
Điểm mạnh nhất của Trung tâm Xuất sắc AI không nằm ở khẩu hiệu, mà ở cấu trúc ba trụ cột được thiết kế khá thực dụng. Trụ cột Trung tâm Năng lực đặt nền cho nguồn lực nhân sự, trụ cột Tăng tốc khởi nghiệp giải bài toán phát triển startup AI Việt Nam, còn trụ cột Venture Client/PoC là cánh cửa đưa ứng dụng AI thực tiễn vào môi trường vận hành thật.
Trung tâm Năng lực sẽ xây chiến lược, khung năng lực và lộ trình hoạt động của AI COE, đồng thời tổ chức chương trình đào tạo AI và đổi mới sáng tạo cho sinh viên, giảng viên, cán bộ quản lý nhà nước và nhân sự doanh nghiệp. Đây là bước đi đúng, vì nếu thiếu người hiểu công nghệ lẫn bài toán quản trị, mọi cuộc nói chuyện về chuyển đổi số chỉ dừng lại ở powerpoint.
Quan trọng hơn, Trung tâm Năng lực còn được giao nhiệm vụ kết nối trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, startup, nhà đầu tư và đối tác quốc tế. Việc bổ sung hackathon, cuộc thi và dự án ứng dụng AI thực tế giúp nhu cầu doanh nghiệp không còn bị bỏ quên phía sau phòng lab. Nói cách khác, đây là trụ cột biến khẩu hiệu "kết nối doanh nghiệp AI" thành những hợp đồng, đề bài và dự án cụ thể.
Tăng tốc startup AI Việt Nam: từ sân chơi tới đường băng cất cánh
Nếu Trung tâm Năng lực lo phần “chuẩn bị người”, thì Chương trình Tăng tốc khởi nghiệp là nơi “chuẩn bị doanh nghiệp”. Các chương trình tăng tốc sẽ dành riêng cho startup AI trong những lĩnh vực ưu tiên của TP.HCM, kèm quy trình tuyển chọn, đào tạo, cố vấn, Demo Day và kết nối với nhà đầu tư, doanh nghiệp trong nước và quốc tế.
Về bản chất, đây là nỗ lực nâng cấp hệ sinh thái AI TP.HCM từ mức độ “sân chơi cuộc thi” lên “đường băng tăng tốc”. Startup AI Việt Nam không chỉ cần mentor, mà còn cần bài toán thật, khách hàng đầu tiên và dòng doanh thu đủ để sống sót. Khi chương trình tăng tốc gắn liền với mạng lưới doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, cơ hội tìm thấy những “pilot” sớm sẽ tăng lên đáng kể.
Thông điệp của lãnh đạo thành phố khá rõ: “Người có ý tưởng có nơi để bắt đầu; người có công nghệ có nơi để thử nghiệm; doanh nghiệp có bài toán có nơi để tìm kiếm giải pháp; nhà đầu tư có cơ hội tìm kiếm những dự án tiềm năng”. Đây chính là bản tóm tắt ngắn gọn nhất cho vai trò của Trung tâm Xuất sắc AI trong chuỗi giá trị khởi nghiệp.
Venture Client và PoC: thước đo thật cho giá trị công nghệ
Trụ cột Venture Client/Proof of Concept (PoC) là phần thể hiện rõ nhất tham vọng coi AI là công cụ giải bài toán thật, không phải đề tài trừu tượng. Chương trình này tập trung xác định nhu cầu cụ thể từ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề, sau đó tìm startup và công nghệ phù hợp để thử nghiệm trong môi trường vận hành thực tế.
Cách làm này nếu được triển khai nghiêm túc sẽ thay đổi “văn hóa mua sắm công nghệ” của cả khu vực nhà nước lẫn tư nhân. Thay vì chọn sản phẩm theo thương hiệu hay quan hệ, đơn vị sử dụng có thể đánh giá giải pháp dựa trên dữ liệu vận hành từ các PoC. Kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở để hoàn thiện, nhân rộng và thương mại hóa giải pháp. Khi đó, khái niệm ứng dụng AI thực tiễn không còn dừng ở slide thuyết trình, mà được đo bằng thời gian xử lý hồ sơ, chi phí vận hành hay mức độ hài lòng của người dân và khách hàng.
Với doanh nghiệp, tham gia chương trình Venture Client nghĩa là có cơ hội tiếp cận sớm với giải pháp AI mới, thử nghiệm với chi phí và rủi ro chia sẻ cùng hệ sinh thái. Còn với startup AI Việt Nam, đây là cơ hội hiếm có để chứng minh công nghệ trước những khách hàng đầu tiên mà không phải tự tìm từng cánh cửa.
Cửa ngõ toàn cầu và những bước tiếp theo của hệ sinh thái AI TP.HCM
Yếu tố khiến Trung tâm Xuất sắc AI khác với nhiều chương trình trước đây nằm ở đối tác Plug and Play – nền tảng đổi mới sáng tạo có mạng lưới hơn 100.000 startup, hơn 550 đối tác doanh nghiệp và hiện diện tại hơn 60 địa điểm toàn cầu. Với mạng lưới này, AI COE không chỉ là sân chơi nội địa, mà là “phòng chờ” để startup Việt cất cánh ra thị trường quốc tế.
Các bên dự kiến tổ chức thêm hội thảo, tọa đàm, triển lãm, hoạt động kết nối nhà đầu tư và chuyên gia quốc tế, giúp startup và chuyên gia Việt Nam tiếp cận các chương trình và sự kiện trong mạng lưới Plug and Play. Đây là cách thiết thực để kết nối cộng đồng startup Việt với mạng lưới toàn cầu, thay vì chỉ mời chuyên gia ngoại đến phát biểu rồi… ai về nhà nấy.
Biên bản ký ngày 30/9 mới là bước khởi đầu. SIHUB, UEH và Plug and Play sẽ tiếp tục xây dựng thỏa thuận chi tiết về mô hình tổ chức, cơ chế vận hành, nguồn lực và chỉ số đánh giá. Mục tiêu là kịp hoàn thiện thỏa thuận để giới thiệu AI COE tại sự kiện Plug and Play Silicon Valley November Summit từ ngày 3–5/11/2026 tại Sunnyvale, California. Nếu lộ trình này được giữ đúng nhịp, hệ sinh thái AI TP.HCM không chỉ có thêm một trung tâm mới, mà có thể có thêm một “địa chỉ tin cậy” để thế giới tìm đến khi nói về kết nối doanh nghiệp AI và startup Việt Nam.
