Trung tâm xuất sắc AI: bước đi chiến lược, không chỉ là một dự án hợp tác
Trung tâm xuất sắc AI tại TP.HCM là mô hình liên kết giữa SIHUB, Đại học Kinh tế TP.HCM và Plug & Play Singapore, được xây dựng như điểm tập trung nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, ươm tạo startup, thử nghiệm và triển khai các giải pháp AI vào quản lý đô thị, hoạt động doanh nghiệp và đời sống người dân. Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB), Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) và Plug & Play Singapore đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác để nghiên cứu, xây dựng và từng bước triển khai Trung tâm xuất sắc về Trí tuệ nhân tạo vào ngày 30.9 trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia. Điều quan trọng không phải là thêm một cái tên mới trong danh sách các trung tâm, mà là cách TP.HCM chọn đặt AI vào trung tâm chiến lược phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, với mục tiêu rất rõ: ý tưởng phải được thử nghiệm, giải pháp phải đi vào thực tiễn, và giá trị phải quay lại phục vụ người dân, doanh nghiệp và chính thành phố.
Vì sao Plug & Play là mắt xích then chốt trong hệ sinh thái AI TP.HCM?
Nếu TP.HCM muốn xây dựng hệ sinh thái AI đủ tầm quốc tế, việc chọn hợp tác Plug & Play không phải quyết định mang tính biểu tượng, mà là lựa chọn thực dụng. Plug & Play là nền tảng đổi mới sáng tạo toàn cầu, kết nối startup với tập đoàn, nhà đầu tư, trường đại học và cơ quan chính phủ, vận hành các chương trình tăng tốc và đầu tư mạo hiểm, với mạng lưới hơn 100.000 startup và hơn 550 đối tác doanh nghiệp tại hơn 60 địa điểm trên toàn thế giới. Thông qua kênh “ngoại giao công nghệ”, Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại San Francisco đã kết nối hợp tác giữa TP.HCM và Plug & Play, mở ra một cửa ngõ trực tiếp để thành phố bước vào cộng đồng công nghệ toàn cầu. Quan trọng hơn, việc giới thiệu AI COE tại Plug and Play Silicon Valley November Summit dự kiến từ 03–05/11/2026 tại Sunnyvale, California cho thấy TP.HCM không muốn đứng ngoài; thành phố chủ động kể câu chuyện đổi mới sáng tạo của mình trước cộng đồng quốc tế và tìm đối tác, nguồn lực, giải pháp cho hệ sinh thái AI TP.HCM.
Ba trụ cột của Trung tâm xuất sắc AI: từ khung năng lực đến bài toán thực tiễn
Điểm thuyết phục nhất của Trung tâm xuất sắc AI là cách các bên thiết kế ba trụ cột rất cụ thể thay vì một mô hình chung chung. Trụ cột thứ nhất, Trung tâm năng lực (Capability Center), tập trung xây dựng chiến lược, khung năng lực và lộ trình hoạt động của Trung tâm xuất sắc AI, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo về AI và đổi mới sáng tạo cho sinh viên, giảng viên, cán bộ quản lý nhà nước và nhân sự doanh nghiệp. Trụ cột thứ hai, chương trình tăng tốc khởi nghiệp (Acceleration Track), nhắm thẳng đến startup AI theo từng nhóm, xoay quanh các lĩnh vực ưu tiên của thành phố – một hướng đi khôn ngoan, vì giúp tập trung nguồn lực vào những bài toán có nhu cầu rõ ràng. Trụ cột thứ ba, chương trình Venture Client và thử nghiệm giải pháp (PoC), đi vào phần khó nhất: xác định bài toán cụ thể từ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, sau đó chọn startup và công nghệ phù hợp để thử nghiệm trong môi trường vận hành thực tế, đánh giá khả năng hoàn thiện, nhân rộng và thương mại hóa giải pháp. Đây là những cấu phần mà nếu vận hành đúng, Trung tâm xuất sắc AI có cơ hội trở thành “cỗ máy” chuyển hóa nghiên cứu trí tuệ nhân tạo thành giá trị kinh tế – xã hội thật sự.
Tác động dự kiến đến người dân, doanh nghiệp và hệ sinh thái AI TP.HCM
Không khó để thành lập một trung tâm; khó là làm sao nó mang lại thay đổi cho người đang sống và làm ăn tại TP.HCM. Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh: người có ý tưởng sẽ có nơi để bắt đầu, người có công nghệ có nơi để thử nghiệm, doanh nghiệp có bài toán có nơi để tìm giải pháp, nhà đầu tư có cơ hội tìm kiếm dự án tiềm năng, và thành phố có thêm giải pháp thiết thực để phục vụ người dân và doanh nghiệp. Ông cũng thẳng thắn: điều thành phố quan tâm không chỉ là có bao nhiêu ý tưởng mới, mà quan trọng hơn là bao nhiêu ý tưởng được thử nghiệm, bao nhiêu giải pháp được ứng dụng và bao nhiêu giá trị mới được tạo ra cho người dân, doanh nghiệp và TP.HCM. Đó là cách nhìn khá thực tế: AI không phải khẩu hiệu công nghệ, mà là phương thức giải quyết công việc – từ quản lý đô thị, môi trường, giao thông, y tế, giáo dục đến chuyển đổi số tại phường, xã, đặc khu – nếu bài toán được nhận diện đúng, nguồn lực kết nối đúng và giải pháp được thử nghiệm ngay trong thực tiễn.
Thách thức phía trước: từ MOU đến một hệ sinh thái AI trưởng thành
Tuy mang ý nghĩa chiến lược, Trung tâm xuất sắc AI hiện vẫn mới ở giai đoạn Biên bản ghi nhớ. Sau khi ký MOU, SIHUB, UEH và Plug & Play sẽ phải xây dựng thỏa thuận triển khai chi tiết, làm rõ mô hình tổ chức, cơ chế vận hành, trách nhiệm, nguồn lực, kinh phí, KPI và lộ trình triển khai AI COE. Các bên đặt mục tiêu hoàn thiện thỏa thuận này trong khoảng 30 ngày và công bố chương trình tại sự kiện Plug and Play Silicon Valley November Summit. Mốc thời gian gấp cho thấy quyết tâm, nhưng cũng phơi bày thách thức: nếu cơ chế không đủ rõ, Trung tâm xuất sắc AI có nguy cơ trở thành không gian thử nghiệm rời rạc, khó tạo tác động diện rộng. Ngược lại, nếu thành phố kiên trì với định hướng “nhận diện nhu cầu – xác định bài toán – tìm công nghệ – thử nghiệm – ứng dụng – nhân rộng” ở cả cấp thành phố và cơ sở, kết hợp một cách thực chất với mạng lưới hơn 100.000 startup và 550 đối tác doanh nghiệp toàn cầu của Plug & Play, Trung tâm xuất sắc AI có thể trở thành hạt nhân của một hệ sinh thái AI trưởng thành, nơi nhân tài quốc tế và trong nước coi TP.HCM là điểm đến tự nhiên cho các dự án trí tuệ nhân tạo có ý nghĩa.
