Từ lợi thế giao thông đến tham vọng cực tăng trưởng mới
Mạng lưới giao thông đa chiều của Đồng Nai là chiến lược phát triển đồng bộ các loại hình vận tải gồm hàng không, đường bộ, đường sắt, đường thủy và metro, nhằm kết nối chặt chẽ sân bay Long Thành với hệ thống cao tốc, vành đai, cảng biển và các đô thị, qua đó tái cấu trúc không gian kinh tế – đô thị và đưa địa phương này trở thành cực tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đồng Nai giao thông hiện không còn là câu chuyện từng dự án đơn lẻ, mà là bức tranh tổng thể nơi hạ tầng được xem như công cụ tái tổ chức lãnh thổ và phân bố lại động lực phát triển. Khi một địa phương sở hữu đủ 5 loại hình giao thông, câu hỏi không phải là "có gì" mà là "dùng chúng để dẫn dắt tương lai như thế nào". Chính ở điểm này, Đồng Nai đang đi theo hướng khác: biến hạ tầng thành chiến lược, không chỉ thành công trình.
Sân bay Long Thành và chuỗi cao tốc: thiết lập “trái tim trung chuyển”
Điểm nhấn lớn nhất trong cơ sở hạ tầng Đồng Nai là Cảng hàng không quốc tế Long Thành – dự án mà giai đoạn 1 dự kiến khai thác vào cuối năm 2026. Cùng với đó, tuyến chính cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu đã được đưa vào khai thác sau khoảng 3 năm xây dựng, tạo trục đường bộ trực tiếp từ sân bay Long Thành tới cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, hai động lực tăng trưởng của vùng kinh tế phía Nam. Theo Phó Bí thư Thành ủy Đồng Nai Võ Tấn Đức, việc đồng loạt triển khai sân bay Long Thành cùng các tuyến cao tốc và đường vành đai đã đặt Đồng Nai vào vị trí "trái tim trung chuyển" của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đây là tuyên bố chiến lược: Đồng Nai không muốn chỉ là điểm dừng chân, mà là nơi tổ chức và phân phối dòng hành khách, hàng hóa trong khu vực.
Tuyến metro Đồng Nai: xương sống mới của không gian đô thị
Nếu sân bay và cao tốc tạo thế khu vực thì tuyến metro Đồng Nai sẽ quyết định chất lượng sống và hình thái đô thị. Ngày 27/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 255/NQ-CP về công trình cấp bách kéo dài tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đến trung tâm hành chính thành phố Đồng Nai và sân bay Long Thành. Metro được kỳ vọng trở thành một trong những "xương sống" của giao thông đô thị hiện đại, giúp tái cấu trúc không gian, giảm áp lực cho đường bộ và tạo động lực hình thành các khu đô thị, thương mại, dịch vụ mới dọc hành lang giao thông công cộng. Đồng Nai đang phối hợp triển khai thêm đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và tuyến Thủ Thiêm – Long Thành, nhằm bảo đảm vùng sân bay không bị bế tắc vì ô tô mà được hỗ trợ bởi giao thông khối lượng lớn. Đây là cách tiếp cận coi hạ tầng đường sắt – metro là công cụ quy hoạch đô thị, không chỉ là giải pháp kỹ thuật.
Quy hoạch tích hợp: gắn đô thị sân bay với đô thị ven sông
Điều làm phát triển đô thị Đồng Nai khác biệt là tư duy quy hoạch tích hợp, được xác định rõ trong Nghị quyết 16. Nghị quyết yêu cầu tổ chức không gian phát triển mở, hạ tầng giao thông đa chiều, cấu trúc đô thị đa tầng, đa trung tâm hiện đại, lấy hệ thống sông và hệ sinh thái tự nhiên làm trục cảnh quan chủ đạo; phát triển giao thông thông minh, đô thị thông minh, xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Long Thành được định hướng trở thành đô thị sân bay đẳng cấp quốc tế, là cực tăng trưởng mới của thành phố và toàn vùng Đông Nam Bộ. Ở phía sông, phường Biên Hòa với diện tích khoảng 21km², gần 10km bờ sông Đồng Nai và hơn 82.000 dân được xem là hạt nhân để tổ chức không gian đô thị xanh, hiện đại, hạnh phúc. Chiến lược không đặt sân bay đối nghịch với dòng sông, mà kết nối chúng trên một trục sinh thái – kinh tế liên tục.
Hành lang chiến lược và lợi ích người dân trong kịch bản tăng trưởng mới
Các dự án Đồng Nai giao thông được đặt trong mạng lưới hành lang chiến lược chứ không vận hành riêng lẻ. Từ trục Thành phố Hồ Chí Minh – Biên Hòa – Long Thành – khu bến cảng Phước An cho đến các hướng kết nối Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ hay Campuchia – ASEAN lục địa, hạ tầng đang được thiết kế để gắn kinh tế đô thị với kinh tế hàng không, cảng biển, cửa khẩu và nội địa. Khu vực Long Thành – Nhơn Trạch được định hướng quy mô dân số 2–2,5 triệu người, báo hiệu một không gian đô thị hoàn toàn mới xoay quanh sân bay và logistics. Tuy nhiên, quy hoạch chỉ có ý nghĩa nếu người dân là đối tượng được hưởng lợi. Nghị quyết đã nhấn mạnh: chất lượng sống là thước đo hiệu quả quy hoạch, còn hạ tầng chỉ là phương tiện. Kết luận ở đây khá rõ ràng: Đồng Nai có cơ hội trở thành cực tăng trưởng mới, nhưng thành công sẽ được đánh giá bằng mức độ dễ sống, dễ đi lại và cơ hội sinh kế mà mạng lưới giao thông đa chiều mang lại cho cư dân.
