Cuộc thi ảnh biển đảo không chỉ là thi ảnh, mà là tuyên ngôn về biển
Cuộc thi ảnh biển đảo “Tổ quốc bên bờ sóng” là một cuộc thi và triển lãm ảnh nghệ thuật cấp quốc gia được tổ chức định kỳ hai năm một lần, tạo không gian sáng tác tập trung vào thiên nhiên, con người, đời sống và chủ quyền nơi biển đảo, đồng thời dùng nhiếp ảnh làm phương tiện tuyên truyền sinh động về vị trí chiến lược của biển trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Điểm đáng nói là cuộc thi này do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, tổ chức đều đặn mỗi hai năm, không phải một sân chơi đơn lẻ rồi… để đó. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy nhiếp ảnh biển Việt Nam đang được nhìn nhận như một công cụ tuyên truyền dài hạn chứ không chỉ là thú vui nghệ thuật. Ngay từ khi công bố thể lệ lần thứ III, thời gian nhận tác phẩm từ ngày 10/3/2025 đến hết ngày 10/7/2025, thông điệp đã rất rõ: ai yêu biển, yêu nhiếp ảnh, đều có cơ hội góp tiếng nói của mình vào câu chuyện chung về biển đảo.
“Triển lãm ảnh Tổ quốc” như một bản đồ cảm xúc về biển đảo
Nếu bản đồ chủ quyền được vẽ bằng đường kẻ và số liệu, thì triển lãm ảnh Tổ quốc được vẽ bằng ánh sáng, khuôn hình và cảm xúc. Nội dung cuộc thi yêu cầu tác phẩm phải chạm đến những mảng đề tài rất cụ thể: vẻ đẹp thiên nhiên biển, đảo Việt Nam với rừng ngập mặn, rạn san hô, bãi biển, vịnh, đảo và quần đảo; đời sống lao động, lễ hội, phong tục của ngư dân; hoạt động của Hải quân, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng khác trong bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Không gian sáng tác trải dài 28 tỉnh, thành phố ven biển từ Quảng Ninh đến Kiên Giang, biến cuộc thi ảnh biển đảo này thành một “chuyến đi dài” cho các nhiếp ảnh gia. Tác phẩm đoạt giải và triển lãm còn được Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tính điểm cấp quốc gia, nghĩa là đây không chỉ là sân chơi phong trào mà còn là nấc thang nghề nghiệp. Nhìn dưới góc độ đó, triển lãm ảnh Tổ quốc là nơi những bức ảnh đẹp được nâng cấp thành luận cứ mềm cho câu chuyện bảo vệ biển đảo.
Nhiếp ảnh – vũ khí mềm trong cuộc chiến bảo vệ biển đảo và tài nguyên biển
Ban tổ chức xác định rõ mục đích: cuộc thi nhằm đổi mới nội dung, hình thức, đa dạng hóa phương thức tuyên truyền, thông tin đối ngoại về chủ quyền biển, đảo; giới thiệu và quảng bá tiềm năng, vẻ đẹp của thiên nhiên, con người vùng biển đảo đến công chúng trong và ngoài nước. Nói cách khác, mỗi khung hình là một thông điệp ngoại giao mềm, một lời kể dễ nhớ hơn bất kỳ báo cáo dày cộp nào.
Thông qua nghệ thuật nhiếp ảnh, cuộc thi góp phần khẳng định chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, truyền tải lòng yêu nước và ý chí bảo vệ biển đảo của nhân dân Việt Nam. Phong trào sáng tác ảnh nghệ thuật về biển đảo được thúc đẩy, phản ánh sinh động lao động ngư dân, hoạt động của các lực lượng bảo vệ chủ quyền, tạo lan tỏa trong cộng đồng. Đây là ví dụ rõ ràng cho thấy nhiếp ảnh không chỉ mô tả mà còn tham gia bảo vệ tài nguyên biển: khi người dân hiểu hơn về hệ sinh thái, về du lịch biển gắn với phát triển bền vững, họ sẽ khó có thể thờ ơ trước rác thải, khai thác tận diệt hay hành vi hủy hoại môi trường.
“Quỹ vì biển, đảo Việt Nam” 2026: tầng hỗ trợ mới cho tuyên truyền bằng hình ảnh
Tại Vùng 4 Hải quân ở Khánh Hòa, một hội nghị thông tin, tuyên truyền về biển, đảo và “Quỹ vì biển, đảo Việt Nam” năm 2026 đã được tổ chức với sự tham dự của 350 đại biểu thuộc các cơ quan Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, Ban Tuyên giáo, lãnh đạo địa phương và lực lượng Hải quân. Việc gắn hoạt động tuyên truyền với vận động Quỹ vì biển, đảo Việt Nam cho thấy một bước đi chiến lược: tạo nguồn lực lâu dài cho các chương trình truyền thông, trong đó nhiếp ảnh chắc chắn là một mũi nhọn.
Hội nghị nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong bảo vệ chủ quyền bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đồng thời góp phần phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Ở đây, những bức ảnh về lực lượng Cảnh sát biển tuyên truyền pháp luật, hỗ trợ ngư dân vươn khơi có thể trở thành minh chứng thuyết phục hơn bất kỳ khẩu hiệu nào. Khi các sáng kiến về quỹ, tuyên truyền và cuộc thi ảnh biển đảo cùng được triển khai, chúng bổ trợ nhau, tạo nên mạng lưới truyền thông đa tầng, từ hội nghị chính quy đến những triển lãm gần gũi với công chúng.
Cơ hội rộng mở, nhưng kỷ luật nghề nghiệp cũng rất chặt chẽ
Một điểm đáng khen của cuộc thi là đối tượng dự thi rất rộng: tất cả công dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên trong và ngoài nước, cùng với người nước ngoài đang công tác và sinh sống tại Việt Nam đều có thể tham gia. Đây là cách mở cửa để cả cộng đồng cùng kể câu chuyện biển đảo. Tuy nhiên, mở cửa không đồng nghĩa dễ dãi: tác phẩm phải được sáng tác bằng phương pháp hiện thực, không chấp nhận ảnh chắp ghép, thêm bớt làm sai lệch thực tế, và những ảnh có chèn chữ, bo viền, hiển thị tên hay địa danh đều bị coi là không hợp lệ.
Kỷ luật còn được đẩy lên một nấc cao hơn với hội viên Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam: nếu vi phạm, Ban tổ chức có quyền hủy toàn bộ tác phẩm dự thi, không xét tước hiệu, danh hiệu xuất sắc và không hỗ trợ sáng tác trong năm 2025. Đổi lại, hệ thống giải thưởng cũng rất xứng đáng: 02 giải Nhất với biểu trưng pha lê, chứng nhận và tiền thưởng 20.000.000 đồng mỗi giải; 04 giải Nhì, mỗi giải 15.000.000 đồng; 10 giải Khuyến khích, mỗi giải 5.000.000 đồng. Đây không chỉ là khoản hỗ trợ vật chất mà còn là lời khẳng định rằng nỗ lực kể chuyện biển đảo bằng hình ảnh xứng đáng được tôn vinh.
Kết luận: Biển đảo cần những người kể chuyện có trách nhiệm
Nhìn tổng thể, cuộc thi ảnh biển đảo “Tổ quốc bên bờ sóng” lần thứ III là sự kết nối hiếm thấy giữa nghệ thuật, tuyên truyền và chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững. Nó không dừng ở việc tôn vinh những bức ảnh đẹp, mà còn hướng tới việc khẳng định chủ trương, đường lối của Đảng về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển, triển khai Nghị quyết Đại hội XIII và nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của biển đảo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trong bối cảnh đó, nhiếp ảnh gia – dù chuyên hay nghiệp dư – không chỉ là người chụp hình, mà là người kể chuyện có trách nhiệm. Họ ghi lại không chỉ bình minh trên biển, mà cả nụ cười và nỗi nhọc nhằn của ngư dân, sự bền bỉ của lực lượng bảo vệ chủ quyền, những thử nghiệm phát triển du lịch biển gắn với bảo tồn. Khi hình ảnh chân thực và giàu cảm xúc gặp được những sáng kiến như Quỹ vì biển, đảo Việt Nam 2026, chúng ta có quyền kỳ vọng vào một thế hệ công dân hiểu biển hơn, yêu biển hơn và sẵn sàng hành động để bảo vệ biển đảo.
