Tài chính bền vững ASEAN: Cuộc chơi Việt Nam không thể đứng ngoài
Tài chính bền vững ASEAN là quá trình đưa các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị vào hệ thống tài chính khu vực, nhằm bảo đảm hội nhập tài chính khu vực gắn với mục tiêu phát triển dài hạn và khả năng chống chịu trước rủi ro khí hậu, thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng ngắn hạn. Chiều 14/9 tại Hạ Long, Quảng Ninh, Phiên họp lần thứ 11 của Nhóm đặc trách về tài chính bền vững (SLC-TF) được tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị Ủy ban cấp cao về Hội nhập tài chính ASEAN (SLC) lần thứ 32, do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Trung ương Indonesia đồng chủ trì. Đây không chỉ là một sự kiện kỹ thuật; nó cho thấy Việt Nam chủ động “bước vào trung tâm bàn tròn” của tài chính bền vững ASEAN, thay vì giữ vai trò người tham gia thụ động. Khi tài chính xanh trở thành chuẩn mực toàn cầu, việc dẫn dắt sáng kiến tài chính bền vững ASEAN là lựa chọn chiến lược chứ không phải một nghĩa vụ mang tính hình thức.
Vai trò đồng chủ trì: Ngân hàng trung ương Việt Nam ở vị trí “nhạc trưởng”
Việc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đồng chủ trì SLC và SLC-TF giai đoạn 2024-2026 đặt cơ quan này vào đúng vị trí “nhạc trưởng” của hợp tác tài chính – ngân hàng ASEAN. Nhiệm kỳ này chứng kiến trọng tâm là tài chính bền vững, nghĩa là tiếng nói của Việt Nam trực tiếp ảnh hưởng tới cách khu vực thiết kế khung chính sách cho các dòng vốn xanh, quản lý rủi ro khí hậu và chuẩn hóa tiêu chí đầu tư bền vững. Phiên họp lần thứ 11 diễn ra trong bối cảnh SLC-TF chuẩn bị bước sang giai đoạn mới thuộc Project Revive – dự án cải tổ cơ chế hợp tác tài chính ASEAN, đánh dấu bước chuyển quyền lực từ một cơ cấu cồng kềnh sang mô hình tinh gọn, hiệu quả hơn. Nếu Việt Nam tận dụng được vai trò này để bảo vệ tính liên tục của chương trình tài chính bền vững ASEAN, chúng ta không chỉ bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn giúp khu vực tránh nguy cơ “đứt gãy” chính sách khi cấu trúc hợp tác thay đổi.
Hội nhập tài chính khu vực và bài toán năng lực: SCCB nhìn từ lợi ích Việt Nam
Cùng ngày 14/9, cuộc họp Ủy ban tăng cường năng lực hỗ trợ hội nhập tài chính ASEAN (SCCB) diễn ra tại Quảng Ninh, tập trung vào cập nhật các hoạt động nâng cao năng lực để hỗ trợ tiến trình hội nhập tài chính ASEAN. Các đại biểu rà soát chương trình đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm và nghiên cứu dành cho ngân hàng trung ương Campuchia, Lào và Việt Nam, cũng như lộ trình học tập của các nhóm công tác về tự do hóa tài khoản vốn, phát triển thị trường vốn, hệ thống thanh toán, tự do hóa dịch vụ tài chính, hội nhập ngân hàng và tài chính toàn diện. Đây là điểm mấu chốt: vai trò dẫn dắt chỉ có ý nghĩa khi năng lực điều hành trong nước đủ mạnh để hấp thụ kiến thức, chuyển hóa thành cải cách cụ thể. Nếu Việt Nam tiếp cận các chương trình SCCB như nguồn hỗ trợ kỹ thuật để đẩy nhanh chuẩn hóa hạ tầng thanh toán, quản lý tài khoản vốn và tài chính toàn diện, chúng ta sẽ có nền tảng vững chắc để gắn tài chính bền vững vào trục hội nhập tài chính khu vực, thay vì coi đó là một “dự án bên lề”.
Khung kiểm tra sức chịu đựng khí hậu và Bộ phân loại ASEAN: Thước đo năng lực điều phối của Việt Nam
Trong chương trình nghị sự tài chính bền vững ASEAN, hai sáng kiến nổi bật đang thử thách năng lực điều phối của Việt Nam là Khung chung về kiểm tra sức chịu đựng rủi ro khí hậu (CRST) và Bộ phân loại ASEAN về tài chính bền vững. Khung CRST tạo nền tảng để các ngân hàng trung ương ASEAN cùng đánh giá tác động của rủi ro khí hậu lên hệ thống tài chính, thay vì mỗi nước tự “đo đếm” theo chuẩn riêng lẻ. Bộ phân loại ASEAN về tài chính bền vững lại là công cụ để xác định hoạt động kinh tế nào thực sự xanh và bền vững, tránh tình trạng gắn mác tài chính xanh một cách hình thức. Việc cập nhật tiến độ hai sáng kiến này ngay trước thềm Hội nghị SLC lần thứ 32 cho thấy Việt Nam hiểu rằng: nếu không giữ nhịp, cải tổ cơ cấu hợp tác dưới Project Revive có thể khiến chương trình tài chính bền vững ASEAN bị kéo lùi. Câu hỏi không còn là có làm hay không, mà là Việt Nam sẽ ép tốc độ triển khai nhanh đến mức nào để bắt kịp các chuẩn mực công bố rủi ro khí hậu đang hình thành trên thế giới.
Từ Project Revive đến tương lai tài chính bền vững: Việt Nam phải chọn “đi trước” hay “đi cùng”
Một trọng tâm của phiên họp lần thứ 11 là thảo luận cách bảo đảm tính liên tục cho các sáng kiến tài chính bền vững khi SLC-TF kết thúc hoạt động theo cơ cấu hiện hành. Các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu duy trì kết quả đã đạt được, tránh gián đoạn chương trình nghị sự tài chính bền vững trong quá trình chuyển đổi sang cơ cấu mới của Project Revive. Nói thẳng: cải tổ luôn đi kèm nguy cơ mất mát, và vai trò đồng chủ trì buộc Việt Nam phải chủ động thiết kế cơ chế “chuyển tiếp mềm” cho các sáng kiến đang triển khai. Thông qua việc tiếp tục thúc đẩy hợp tác về rủi ro khí hậu, tài chính bền vững và tăng cường phối hợp giữa các thành viên, ASEAN hướng tới nâng cao khả năng thích ứng của khu vực tài chính trước thách thức mới, đồng thời bảo đảm mục tiêu tài chính bền vững được thực hiện liên tục trong giai đoạn hợp tác tiếp theo. Nếu Việt Nam chọn “đi trước” bằng việc nội luật hóa sớm các chuẩn mực khung CRST và bộ phân loại ASEAN, chúng ta không chỉ giữ vai trò dẫn dắt trong tài chính bền vững ASEAN mà còn tạo bệ phóng để tiệm cận các chuẩn mực toàn cầu về minh bạch rủi ro khí hậu và đầu tư bền vững.
