“Longing - Thiên Cổ Tình”: khi nỗi nhớ trở thành trục cảm xúc cho cả một đêm nhạc
“Longing - Thiên Cổ Tình” là chương trình hòa nhạc Hà Nội do dàn nhạc SSO thực hiện tại Nhà hát Hồ Gươm, kết nối âm nhạc Việt và nhạc giao hưởng cổ điển quốc tế quanh chủ đề nỗi nhớ, sự mong mỏi và khát khao hướng về con người, thành phố, không gian tinh thần mà ta gắn bó. Đêm nhạc diễn ra lúc 20h00, thứ Sáu ngày 09/10/2026 tại số 40 – 40A Hàng Bài, Hà Nội, trong không khí hân hoan của Ngày Giải phóng Thủ đô. Điều làm chương trình này nổi bật không chỉ là dàn nhạc SSO được dẫn dắt bởi Giám đốc Âm nhạc – Nhạc trưởng Olivier Ochanine, mà còn là tham vọng dùng âm nhạc để trả lời câu hỏi: Hà Nội trong nỗi nhớ của ta hôm nay mang màu sắc gì – và nhạc giao hưởng cổ điển có thể nói thay trái tim người Việt đến đâu.
Từ “Hướng về Hà Nội” đến “Nhớ mùa thu Hà Nội”: bản đồ ký ức bằng âm thanh
Phần mở đầu “Thiên Cổ Tình” là một tuyên ngôn thẩm mỹ rõ ràng: âm nhạc cổ điển không xa lạ, nó có thể ôm trọn Hà Nội bằng thứ ngôn ngữ giàu cảm xúc. “Hướng về Hà Nội” của Hoàng Dương, qua bản chuyển soạn cho cello và dàn nhạc của Trần Mạnh Hùng, thay lời ca bằng tiếng cello trầm ấm, biến nhạc cụ thành một giọng hát không lời đầy da diết hướng về thành phố. Cellist Phan Đỗ Phúc – bè trưởng Cello khách mời, từng giữ vị trí tương tự tại dàn nhạc SSO, Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam và Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội – mang đến phần chơi chắc chắn, nội lực, khiến khán giả cảm nhận Hà Nội như một người thân vừa gần vừa xa. Khi “Nhớ mùa thu Hà Nội” của Trịnh Công Sơn vang lên, những chiếc lá thu vàng, mái ngói cũ, mặt nước Hồ Tây, hương hoa sữa… hiện ra như một cuốn album ký ức đang được lật bằng dàn dây và kèn gỗ.
Boris Giltburg và bản concerto của nỗi khát khao thầm kín
Tâm điểm của đêm nhạc, và cũng là khoảnh khắc khiến khán phòng Nhà hát Hồ Gươm lặng đi, là Piano Concerto số 2 cung Đô thứ, Op.18 của Sergei Rachmaninoff với phần độc tấu Boris Giltburg piano. Nghệ sĩ người Israel gốc Nga này vốn gắn chặt tên tuổi với Rachmaninoff: các album Rachmaninoff và Shostakovich của anh từng nhận giải thưởng Opus Klassik và Diapason d’Or – hai dấu mốc cho thấy mức độ uy tín của cách anh đọc nhạc Nga. Ở Hà Nội, Giltburg không phô diễn kỹ thuật như một cuộc thi, mà kể câu chuyện trở lại sau khủng hoảng của chính Rachmaninoff bằng những chuỗi hợp âm dày, giàu nội tâm. Điều đáng nói là dàn nhạc SSO đã giữ được thế cân bằng khó – vừa nâng đỡ, vừa đối thoại với piano – để “longing” không trôi vào sướt mướt mà giữ được chiều sâu, cho thấy tiềm năng của một tập thể nhạc giao hưởng cổ điển đang trưởng thành nhanh trong đời sống âm nhạc thành phố.
Romeo và Juliet: nơi SSO phô bày sức mạnh giao hưởng và tham vọng kể chuyện
Nếu phần Việt Nam là bản đồ ký ức, Rachmaninoff là nhật ký nội tâm thì trích đoạn từ ballet Romeo and Juliet, Op.64 của Prokofiev ở cuối chương trình là cuốn tiểu thuyết bi kịch được viết bằng màu sắc nhạc cụ. Dựa trên bi kịch Shakespeare, Prokofiev tạo nên những tương phản mạnh mẽ: Juliet trẻ trung, giàu sức sống; những khoảnh khắc Romeo và Juliet trữ tình, dịu dàng; trong khi vũ hội nhà Capulet, mối thù hai gia tộc, cái chết của Tybalt lại nặng nề, dữ dội. Đây là phần nhạc để dàn nhạc SSO cho thấy bảng màu và sức mạnh của nhạc giao hưởng cổ điển: từ đường nét tinh tế của bộ dây, kèn gỗ đến sức nặng của bộ đồng, bộ gõ trong các cao trào kịch tính. Giá vé trải dài từ 500.000đ đến 2.000.000đ, một khoảng chi phí hợp lý nếu đặt bên cạnh trải nghiệm nghe – nhìn mà khán giả nhận được.
Hà Nội cần những mùa thu âm nhạc như thế
Điều đáng bàn nhất sau “Longing - Thiên Cổ Tình” không phải là việc chương trình có gây “sốc” hay không, mà là cách nó âm thầm đặt nền cho thói quen nghe nhạc giao hưởng cổ điển giữa lòng Hà Nội. Khi một dàn nhạc SSO có thể nối được Hoàng Dương, Trịnh Công Sơn với Rachmaninoff, Prokofiev trong một đêm, nghĩa là khoảng cách giữa những “đêm nhạc hàn lâm” và đời sống thị dân đang thu hẹp. Theo nguồn tin chương trình, toàn bộ chuỗi tác phẩm được kết nối bằng một mạch cảm xúc xuyên suốt “longing”: nỗi nhớ, sự mong mỏi và tình yêu hướng về một người, một nơi chốn. Đó cũng là lý do khán giả ra về với cảm giác vừa được đi qua Hà Nội, qua Nga, qua Verona, nhưng cuối cùng vẫn trở về quảng trường trước Nhà hát Hồ Gươm, như trở về một nhà ga tinh thần. Hà Nội cần những mùa thu như thế để âm nhạc không chỉ là giải trí, mà trở thành phương tiện nhận diện chính mình.
