Khi lớp học STEM nông thôn trở thành thước đo giáo dục công bằng
Dự án Ươm hy vọng - Dựng tương lai là sáng kiến trách nhiệm xã hội do một tập đoàn hạ tầng phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và địa phương triển khai, nhằm mang lớp học STEM nông thôn cùng thiết bị y tế học sinh đến các vùng sâu, vùng xa, thu hẹp khoảng cách giáo dục và chăm sóc sức khỏe, tạo nền tảng cho giáo dục công bằng và phát triển bền vững cho thế hệ trẻ. Điểm đáng chú ý nhất của dự án không nằm ở nghi lễ trao tặng, mà ở thông điệp: giáo dục STEM vùng sâu và chăm sóc sức khỏe ban đầu phải được coi là quyền chứ không phải đặc ân. Ngày 20/8, tại xã Trung Chính, tỉnh Bắc Ninh, tập đoàn Stavian phối hợp cùng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và chính quyền địa phương tổ chức Lễ trao tặng lớp học STEM và thiết bị y tế thuộc dự án Ươm hy vọng - Dựng tương lai. Sự kiện này cho thấy nếu doanh nghiệp dám đặt học sinh nông thôn vào trung tâm, khoảng cách chất lượng giáo dục giữa thành thị – nông thôn hoàn toàn có thể được thu hẹp theo cách rất cụ thể, không còn dừng ở khẩu hiệu.
STEM vào trường làng: từ khẩu hiệu đến phòng học cụ thể
Trong bối cảnh chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc để học sinh nông thôn tiếp cận giáo dục STEM vùng sâu không còn là chuyện “cho có”. Nếu các em không được trang bị tư duy khoa học, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc với công nghệ ngay từ trung học cơ sở, mọi mục tiêu tham gia chuỗi giá trị toàn cầu đến năm 2045 sẽ khó trở nên thuyết phục. Hưởng ứng định hướng đó, dự án Ươm hy vọng đã đầu tư xây dựng và trao tặng phòng học STEM với hệ thống trang thiết bị hiện đại cho Trường THCS Trung Chính. Không chỉ là vài bộ máy tính hay mô hình thí nghiệm, phòng học được thiết kế theo mô hình STEM bài bản, có tư vấn chuyên môn, nội dung đào tạo và tập huấn giáo viên do Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đảm nhiệm. Điều này rất quan trọng: nếu chỉ mang thiết bị về rồi để đó, lớp học STEM nông thôn sẽ dễ biến thành “bảo tàng dụng cụ” thay vì không gian sáng tạo, thực hành, thử sai của học sinh.
Kết hợp giáo dục và y tế: một lựa chọn khôn ngoan cho vùng sâu
Điểm khác biệt của dự án Ươm hy vọng nằm ở cách nhìn học sinh như một con người toàn diện: các em cần cả tri thức lẫn sức khỏe. Song song với lớp học STEM, tập đoàn Stavian trao tặng các thiết bị y tế thiết yếu cho Trạm y tế xã Trung Chính, góp phần nâng cao điều kiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân địa phương. Ở những vùng nông thôn, trạm y tế xã thường là tuyến chăm sóc đầu tiên và duy nhất; việc tăng cường thiết bị y tế học sinh tại đây giúp các em được khám, theo dõi sức khỏe trong môi trường quen thuộc, giảm phụ thuộc vào cơ sở tuyến trên. Theo chia sẻ tại buổi lễ, doanh nghiệp này coi việc đầu tư cho giáo dục và chăm sóc sức khỏe là đầu tư cho tương lai, hướng đến tạo dựng nền tảng bền vững để học sinh có thêm cơ hội học tập, sáng tạo và phát triển, đồng thời giúp người dân tiếp cận điều kiện chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Đây là cách tiếp cận đáng khích lệ: thay vì chọn một mảng “dễ làm đẹp báo cáo”, dự án chấp nhận đi vào hai lĩnh vực khó, đòi hỏi gắn bó dài hạn với cộng đồng.
Giáo dục công bằng không chỉ là STEM, mà còn là cơ hội tiếp tục học
Dù có phòng STEM hay thiết bị y tế tốt đến đâu, giáo dục công bằng sẽ vẫn là khẩu hiệu trống rỗng nếu học sinh nghèo phải bỏ học vì không trụ nổi chi phí. Vì vậy, việc dự án Ươm hy vọng kết hợp trao học bổng cho các em có hoàn cảnh khó khăn thuộc Chương trình Cặp lá yêu thương mang ý nghĩa chính sách hơn là động tác truyền thông. Trong khuôn khổ sự kiện, tập đoàn Stavian trao tặng các suất học bổng với tổng trị giá 50 triệu đồng tới học sinh khó khăn của chương trình này. Những suất hỗ trợ đó không lớn nếu so với ngân sách của một doanh nghiệp, nhưng lại là “phao cứu sinh” với nhiều gia đình nông thôn. Khi giáo dục STEM vùng sâu được nâng cấp bằng phòng học hiện đại, sức khỏe học sinh được bảo vệ tốt hơn nhờ trạm y tế xã, và cơ hội tiếp tục học của trẻ nghèo được giữ bằng học bổng, bức tranh về giáo dục công bằng ở một xã nhỏ như Trung Chính bắt đầu có đường nét rõ ràng, không còn chỉ là định hướng trong văn bản.
Từ một xã Trung Chính đến bài thi trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
Không nên lãng mạn hóa một dự án Ươm hy vọng thành lời giải cho mọi vấn đề vùng sâu, nhưng cũng không nên xem nhẹ tính chất gợi mở của nó. Khi một tập đoàn hạ tầng chọn cách gắn định hướng phát triển với trách nhiệm xã hội, lấy con người làm trung tâm và phát triển bền vững làm kim chỉ nam trong mọi hoạt động, họ đang tự đặt mình vào bài thi khó: phải duy trì đầu tư cho những nơi ít lợi nhuận nhất. Trong thời gian tới, tập đoàn Stavian cho biết sẽ tiếp tục mở rộng các sáng kiến cộng đồng trong giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng, nhằm kiến tạo thịnh vượng và thúc đẩy một tương lai bền vững. Câu hỏi đặt ra cho phần còn lại của doanh nghiệp là: bao nhiêu tập đoàn sẽ chọn đi theo mô hình này, mang lớp học STEM nông thôn, thiết bị y tế học sinh và học bổng đến những vùng chưa nằm trong “bản đồ lợi nhuận” của họ? Chỉ khi số lượng những lựa chọn như vậy tăng lên, giáo dục công bằng mới thôi là một khẩu hiệu được lặp lại trong các chiến lược quốc gia, mà trở thành thực tế sống động trong từng ngôi trường làng.
