Lợi nhuận kỷ lục: tín hiệu phục hồi rõ nét của ngành hàng hải
Ngành hàng hải Đông Nam Á là hệ thống các doanh nghiệp vận tải biển, khai thác cảng và dịch vụ liên quan, đóng vai trò cầu nối luồng hàng hóa quốc tế, nơi chiến lược tái cơ cấu đội tàu, tối ưu khai thác cảng và điều chỉnh giá cước vận tải quyết định trực tiếp đến lợi nhuận cảng biển quý 2 và tốc độ phục hồi thị trường vận tải sau giai đoạn suy giảm dài hạn. Điểm nhấn của quý 2 là lợi nhuận cảng biển quý 2 tăng mạnh trên nền sản lượng hàng hóa và container cải thiện, cùng nguồn thu tài chính bứt phá. Bức tranh kinh doanh không chỉ sáng màu mà còn cho thấy ai thích ứng nhanh sẽ là người chiến thắng. Khi tổng khối lượng hàng hóa thông qua cảng biển trên cả nước đạt 687,4 triệu tấn, tăng 18% so với cùng kỳ; riêng container đạt 18 triệu TEU, tăng 12%, nền tảng vận hành đã thay đổi theo hướng tích cực rõ rệt. Đây không phải may mắn bất ngờ, mà là kết quả của lựa chọn chiến lược: cơ cấu lại đội tàu, tăng linh hoạt khai thác và chấp nhận tái thiết mô hình kinh doanh.
Cảng biển ăn nên làm ra: sức bật từ hàng hóa và tài chính
Nhóm doanh nghiệp cảng biển đang là tâm điểm của làn sóng lợi nhuận mới. Quý 2, nhiều đơn vị báo cáo doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng đáng kể nhờ sản lượng hàng hóa qua cảng tăng và nguồn thu tài chính cải thiện sau giai đoạn khó khăn. Gemadept ghi nhận doanh thu thuần gần 1.762 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng kỳ, trong khi lãi sau thuế đạt 1.285 tỷ đồng, cao gấp 2,2 lần quý 2 năm trước. Động lực tăng trưởng nằm ở doanh thu tài chính 747 tỷ đồng, gấp 8,2 lần, chủ yếu từ lãi chuyển nhượng các khoản đầu tư dài hạn. Cảng Hải Phòng cũng phá kỷ lục khi doanh thu thuần quý 2 đạt gần 950 tỷ đồng, tăng 44% và vượt khoảng 20% so với mức cao nhất trước đây, lợi nhuận sau thuế 486 tỷ đồng – mức cao nhất kể từ khi niêm yết. Viconship báo doanh thu quý 2 là 861 tỷ đồng, lãi sau thuế 244 tỷ đồng, lần lượt tăng gần 7% và 64%. Câu chuyện ở đây rất rõ: ai dám đầu tư nâng cấp khai thác cảng, đồng thời quản trị tài chính tích cực, người đó biến dòng tiền thành động cơ lợi nhuận.
Tái cơ cấu đội tàu: nước cờ thay đổi cuộc chơi
Nếu cảng biển hưởng lợi từ dòng chảy hàng hóa, thì các doanh nghiệp vận tải biển đang cho thấy sức mạnh của chiến lược tái cơ cấu đội tàu. Lợi nhuận cảng biển quý 2 chỉ là phần nổi; phần chìm là cách các "ông lớn" điều chỉnh cấu trúc tàu theo nhịp phục hồi thị trường vận tải. Công ty CP Vận tải biển Việt Nam (Vosco) là ví dụ điển hình: từ trạng thái lỗ hơn 43,4 tỷ đồng cùng kỳ năm trước đã chuyển sang lãi sau thuế hơn 42,8 tỷ đồng nhờ tái cơ cấu mạnh đội tàu. Trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 4/2026, Vosco lần lượt bán các tàu Vosco Star, Vosco Unity, trả tàu dầu sản phẩm Đại Phú, đồng thời đầu tư và thuê mới hàng loạt tàu hàng rời cỡ Supramax như Vosco Starlight, Vosco Sunlight, Vosco Jubilant, Vosco Prosper, Vosco Defender, Vosco Trader, Vosco Unity cùng tàu hóa chất Đại Vinh. "Sự chủ động tái cơ cấu đội tàu đã giúp Vosco đảo chiều kết quả kinh doanh từ lỗ sang lãi trong vòng một năm". Đây là lời cảnh tỉnh cho những doanh nghiệp còn chần chừ: cấu trúc đội tàu lạc nhịp thị trường sẽ giết biên lợi nhuận nhanh hơn bất kỳ biến động giá nhiên liệu nào.
Linh hoạt khai thác trong thị trường phục hồi và phân hóa
Kết quả kinh doanh tích cực của các doanh nghiệp vận tải biển phản ánh rõ ràng sự phục hồi thị trường vận tải, khi thị trường hàng hải thế giới đảo chiều theo hướng thuận lợi hơn. Chỉ số cước vận tải container thế giới (WCI) tăng 23% ngay trong tuần đầu tháng 6, lên 3.433 USD/FEU (approx. ₫86,000,000), tạo biên giá tốt hơn cho các hãng tàu. Các hãng vận tải container đã kịp thời điều chỉnh giá cước và áp dụng phụ phí mùa cao điểm trên hầu hết tuyến Đông – Tây, qua đó cải thiện đáng kể kết quả kinh doanh. Tuy vậy, bức tranh không hề đồng đều. Công ty CP Hàng hải Đông Đô đạt doanh thu 50,3 tỷ đồng nhưng vẫn lỗ hơn 1,1 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lãi hơn 20 tỷ đồng. Doanh nghiệp cho biết sẽ tận dụng cơ hội thị trường, tối ưu khai thác đội tàu, mở rộng khách hàng và nguồn hàng, đồng thời tiết giảm chi phí vận hành và quản lý để cải thiện hiệu quả kinh doanh. Chính sự phân hóa này cho thấy: thị trường đang thưởng cho những mô hình vận hành linh hoạt, còn các đơn vị thụ động sẽ bị tụt lại dù chu kỳ đã bước sang giai đoạn phục hồi.
Triển vọng và bài toán chiến lược cho các "ông lớn" hàng hải
Nhìn về phía trước, ngành hàng hải Đông Nam Á nói chung và các doanh nghiệp trong khu vực đang bước vào giai đoạn mới: tăng trưởng dựa trên cấu trúc chứ không dựa trên chu kỳ may rủi. Đà tăng sản lượng hàng hóa là nền tảng quan trọng cho kết quả kinh doanh tích cực nửa đầu năm, và dự báo sẽ còn duy trì khi sản lượng container qua cảng cả năm được ước tính có thể đạt khoảng 36,7 triệu TEU, tăng 15% so với cùng kỳ. Song song, sự phục hồi của thị trường tàu hàng khô từ cuối tháng 3 và khả năng điều chỉnh giá cước, phụ phí của các hãng container đang tạo "cửa sổ" lợi nhuận mà không phải chu kỳ nào cũng có. Trong bối cảnh đó, chiến lược đúng cho các "ông lớn" hàng hải không chỉ là mở rộng quy mô, mà là thiết kế lại mô hình: tái cơ cấu đội tàu theo từng phân khúc sinh lời, khai thác cảng linh hoạt theo luồng hàng, chủ động quản trị tài chính thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hoạt động vận tải. Ngành có sự phân hóa – sẽ tiếp tục có doanh nghiệp tụt lại – nhưng xu hướng chung là phục hồi mạnh mẽ. Ai coi giai đoạn này là cơ hội tái tạo chiến lược sẽ bước ra khỏi chu kỳ với vị thế mới; ai chỉ xem đây là "mùa cao điểm" để kiếm thêm ngắn hạn sẽ lỡ nhịp chuyển đổi dài hạn của toàn ngành.
