Bức tranh lợi nhuận: phục hồi không đồng đều nhưng đầy sức bật
Ngành hàng hải lợi nhuận tại Đông Nam Á là giai đoạn các doanh nghiệp cảng biển và vận tải trong khu vực ghi nhận doanh thu, lợi nhuận tăng mạnh nhờ phục hồi thị trường logistics, tái cơ cấu đội tàu và tối ưu khai thác, song vẫn tồn tại sự phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp đang dẫn đầu và nhóm còn chậm nhịp. Quý 2/2026, nhiều doanh nghiệp cảng biển báo cáo doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng đáng kể khi sản lượng hàng hóa và container qua cảng cải thiện cùng nguồn thu tài chính khởi sắc. Báo cáo tài chính quý II và lũy kế 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy bức tranh kinh doanh nhiều gam sáng của ngành hàng hải với loạt doanh nghiệp tăng trưởng tích cực về doanh thu và lợi nhuận. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng này là câu chuyện chiến lược: ai dám thay đổi cấu trúc đội tàu và mô hình vận hành thì bứt phá, ai bảo thủ thì tụt lại.
Kỷ lục lợi nhuận: khi cảng biển ăn nên làm ra
Điểm đáng nói trong làn sóng phục hồi hiện nay là kỷ lục lợi nhuận liên tiếp ở khối cảng biển. Một tập đoàn cảng biển hàng đầu ghi nhận doanh thu thuần gần 1.762 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế 1.285 tỷ đồng, cao gấp 2,2 lần so với quý 2 năm trước. Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ sản lượng hàng hóa, container mà còn từ nguồn thu tài chính đột biến, với doanh thu tài chính 747 tỷ đồng, gấp 8,2 lần. Đây là minh chứng rõ ràng rằng chiến lược tái cấu trúc danh mục đầu tư, song song với tối ưu khai thác cảng, có thể tạo cú nhảy lợi nhuận vượt xa biên độ thông thường. Các doanh nghiệp cảng lớn khác cũng đồng loạt báo cáo doanh thu và lợi nhuận tăng mạnh trong quý 2, cho thấy phân khúc cảng biển đang trở thành “máy in tiền” của chuỗi giá trị hàng hải, nếu doanh nghiệp biết chủ động cơ cấu thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giá cước.
Tái cơ cấu đội tàu: quyết định thắng thua trên mặt biển
Nếu cảng biển thắng lớn nhờ sản lượng và tài chính, thì doanh nghiệp vận tải biển thắng nhờ dám tái cơ cấu đội tàu. Một công ty vận tải biển cho biết đã tái cơ cấu mạnh đội tàu, bán các tàu Vosco Star, Vosco Unity và trả tàu dầu sản phẩm Đại Phú trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 4/2026. Đồng thời, doanh nghiệp đầu tư và thuê mới một loạt tàu hàng rời Supramax như Vosco Starlight, Vosco Sunlight, Vosco Jubilant, Vosco Prosper, Vosco Defender, Vosco Trader, Vosco Unity cùng tàu hóa chất Đại Vinh. Việc bổ sung đội tàu kịp thời đã giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng và củng cố năng lực tài chính. Đây là bài học chiến lược: tái cơ cấu đội tàu không chỉ là thay cũ đổi mới, mà là tái định vị vào phân khúc có biên lợi nhuận tốt hơn, phù hợp với nhịp phục hồi của thị trường hàng khô và container, thay vì cố bám vào các tàu, tuyến đã lỗi thời.
Phục hồi thị trường logistics: cơ hội không chờ kẻ chậm chân
Đà phục hồi thị trường logistics khu vực đang khá rõ nét, và đó là lý do tại sao những doanh nghiệp biết “bắt nhịp” lại bứt phá. Đà tăng của sản lượng hàng hóa qua cảng là nền tảng cho kết quả kinh doanh tích cực của nhiều doanh nghiệp trong nửa đầu năm. Kết quả kinh doanh khởi sắc cũng phản ánh sự phục hồi của thị trường hàng hải thế giới; chỉ số cước vận tải container thế giới (WCI) tăng 23% ngay trong tuần đầu tháng 6, lên 3.433 USD/FEU. Do mùa cao điểm đến sớm, ùn tắc cảng kéo dài và rủi ro địa chính trị làm thu hẹp năng lực vận tải thực tế, giá cước tăng là cơ hội vàng cho các doanh nghiệp đã chuẩn bị sẵn đội tàu linh hoạt và mạng lưới khách hàng. Những đơn vị chậm mở rộng, thiếu năng lực khai thác về cơ bản đang nhìn cơ hội trôi qua, dù thị trường khách quan là thuận lợi.
Phân hóa lợi nhuận: cảnh báo cho các doanh nghiệp “đi sau”
Dù toàn ngành đang trên sóng phục hồi, sự phân hóa giữa các doanh nghiệp ngày càng rõ. Một số doanh nghiệp vận tải báo lãi tăng mạnh, thậm chí chuyển từ lỗ sang lãi nhờ tận dụng đà phục hồi thị trường tàu hàng khô từ cuối tháng 3/2026 để nâng cao hiệu quả khai thác. Trong khi đó, kết thúc quý II, một công ty khác đạt doanh thu thuần hơn 50,3 tỷ đồng nhưng vẫn lỗ hơn 1,1 tỷ đồng, trái ngược cùng kỳ năm trước khi lãi hơn 20 tỷ đồng. Doanh nghiệp này buộc phải đặt kế hoạch tiếp tục tối ưu khai thác đội tàu, mở rộng khách hàng và nguồn hàng, nâng giá cước, đồng thời cắt giảm chi phí vận hành và quản lý để cải thiện hiệu quả kinh doanh. Tín hiệu này là lời nhắc thẳng thắn: phục hồi thị trường logistics không tự động mang lại hàng hải lợi nhuận; chỉ những doanh nghiệp dám tái cơ cấu đội tàu, linh hoạt mô hình khai thác và quản trị chi phí mới giữ được chỗ trên đường cong tăng trưởng.
