Cảng biển Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng mới
Cảng biển Việt Nam đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới khi sản lượng hàng hóa, đặc biệt là hàng container và hàng nội địa, tăng mạnh nhờ bùng nổ xuất nhập khẩu, tái định tuyến chuỗi cung ứng và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hàng hải, kéo theo lợi nhuận doanh nghiệp cảng biến động tích cực và làm thay đổi cán cân lợi thế trong toàn bộ ngành logistics. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng hàng hóa qua hệ thống cảng biển và cảng, bến thủy nội địa đạt hơn 944,184 triệu tấn, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, hàng hóa nội địa tăng trên 28%, lên hơn 526 triệu tấn. Con số này cho thấy xung lực tăng trưởng không chỉ đến từ thương mại quốc tế mà còn từ nhu cầu vận chuyển trong nước đang nóng lên.
Xuất nhập khẩu Q3 2026: động cơ lợi nhuận cho doanh nghiệp cảng
Động lực lợi nhuận của các doanh nghiệp cảng hiện nằm ở chính đà tăng xuất nhập khẩu Q3 2026. Theo báo cáo của CTCP Chứng khoán MB, tính đến giữa tháng 9, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng khoảng 29,6% so với cùng kỳ. Song hành với đó, tổng lưu lượng hàng hóa qua hệ thống cảng biển trong quý III được dự báo tăng 21,7% năm trước. Đây là mức tăng mà ít ngành dịch vụ hạ tầng nào đạt được. Làn sóng dịch chuyển sản xuất theo mô hình “Trung Quốc+1”, sự phục hồi các thị trường xuất khẩu trọng điểm và nhu cầu tích trữ hàng tồn kho trước mùa mua sắm cuối năm đang tạo xung lực kép cho dòng chảy thương mại. Khi hàng hóa qua cảng tăng, doanh thu cảng tăng trực tiếp; quan trọng hơn, biên lợi nhuận cải thiện nhờ hiệu suất khai thác cầu bến, thiết bị và dịch vụ giá trị gia tăng được đẩy lên.
Cảng nước sâu: tâm điểm tái định tuyến và siêu lợi nhuận
Trong cuộc đua mới, lợi thế rõ ràng nghiêng về các cụm cảng nước sâu như Lạch Huyện, Cái Mép - Thị Vải. Dòng chảy tái định tuyến và cơn sốt hàng hóa đang giúp những cảng nước sâu bứt tốc siêu lợi nhuận. Tại các cầu cảng này, hệ thống cẩu giàn hoạt động gần như liên tục để giải phóng lượng container khổng lồ từ những siêu tàu mẹ quốc tế. Tình trạng ùn tắc tại một số cảng trung chuyển trong khu vực cùng bất ổn địa chính trị khiến các hãng tàu điều chỉnh mạng lưới, phân bổ thêm tuyến về các cụm cảng có hiệu suất ổn định như Hải Phòng và TP.HCM. Theo CTCP Chứng khoán MB, tổng sản lượng qua hai cụm cảng này được ước tính tăng lần lượt 9,7% và 8,6% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là câu chuyện tăng sản lượng, mà là sự tái định vị cảng biển Việt Nam trong bản đồ tuyến vận tải khu vực.
Lợi nhuận doanh nghiệp cảng phân hóa, logistics phải tái chiến lược
Đà bứt phá sản lượng đang chuyển hóa rất nhanh thành lợi nhuận doanh nghiệp cảng. Gemadept được dự báo đạt 587 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế công ty mẹ trong quý III, tăng 86% so với cùng kỳ. Lũy kế cả năm, lợi nhuận có thể chạm mốc 2.726 tỷ đồng, tăng 55%. Cảng Hải Phòng được kỳ vọng đạt 430 tỷ đồng lợi nhuận quý III, tăng 65%, và có thể cán mốc 1.240 tỷ đồng cho cả năm với mức tăng hơn 50%. Thông điệp ở đây khá rõ: tăng trưởng chủ yếu tập trung vào nhóm sở hữu cảng nước sâu, được hưởng lợi từ chính sách tăng phí xếp dỡ và xu hướng tàu ngày càng lớn. Trong khi nhà vận hành cảng hưởng lợi, nhóm bưu chính – chuyển phát lại chịu áp lực biên lợi nhuận do giá nhiên liệu neo cao, ước tăng tới 52,3% so với cùng kỳ. Ngành logistics bước vào giai đoạn phân hóa đậm nét buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc danh mục dịch vụ và đầu tư.
Cải cách thể chế và chiến lược nội địa: nền tảng cho chặng đường tiếp theo
Đằng sau những con số bứt phá của cảng biển Việt Nam là tầng nền thể chế đang thay đổi. Cơ quan quản lý đã chỉ đạo Cảng vụ và doanh nghiệp cảng đẩy nhanh giải phóng hàng, giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho tàu, thuyền và hàng hóa qua cảng biển. 100% thủ tục được tiếp nhận qua hệ thống một cửa điện tử, đồng thời hàng chục điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa được đề xuất cắt giảm. Hàng hóa nội địa tăng hơn 28%, vượt xa tốc độ tăng của hàng xuất khẩu và nhập khẩu. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường trong nước có thể trở thành điểm tựa quan trọng khi chu kỳ ngoại thương đảo chiều. Các doanh nghiệp cảng nước sâu đang đầu tư mô hình cảng thông minh, nâng cấp thiết bị để duy trì biên lợi nhuận gộp cao, đặc biệt từ các dịch vụ ngoài bốc dỡ như nâng hạ và lưu kho. Chặng đường tiếp theo sẽ thuộc về những đơn vị vừa biết tận dụng cơn sóng hàng hóa, vừa chủ động củng cố năng lực vận hành và gắn mình sâu hơn vào chuỗi giá trị logistics.
