AI trong đào tạo giáo viên: từ khẩu hiệu đến kỹ năng cụ thể
Đào tạo giáo viên AI là quá trình trang bị cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học, quản lý và nghiên cứu, giúp họ không chỉ biết dùng công cụ số mà còn hiểu cách tích hợp chúng vào bài giảng, hoạt động lớp học và định hướng nghề nghiệp cho người học một cách có trách nhiệm và phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số. Trong bức tranh này, các trường đại học Việt Nam đang đi trước, vừa thử nghiệm công nghệ, vừa dịch nó thành kỹ năng thực tế cho giáo viên phổ thông và giảng viên đại học. Điều đáng nói là cách tiếp cận không dừng ở lý thuyết, mà gắn với bài toán quản lý lớp, xây dựng bài giảng, đánh giá người học và phát triển chương trình STEM Việt Nam sao cho sát nhu cầu thị trường lao động hơn.
Gia sư AI Lịch sử: thí điểm táo bạo trong khối ngành xã hội
Việc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội ký kết hợp tác với một ngân hàng thương mại để nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai mô hình Gia sư AI dạy học Lịch sử Việt Nam là một bước đi mang tính tuyên bố: khối ngành khoa học xã hội không hề đứng ngoài cuộc chơi AI. Mô hình này được phát triển trên nền tảng dữ liệu lịch sử được kiểm chứng, nhằm đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử và hun đúc lòng yêu nước cho thế hệ trẻ. Thay vì để học sinh vật lộn với những mốc thời gian khô khan, gia sư AI dạy học có thể trở thành người bạn đồng hành, trả lời câu hỏi, gợi mở tranh luận. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, mô hình gia sư AI môn Lịch sử là một trong những sản phẩm trọng điểm, được kỳ vọng tạo tác động xã hội rộng lớn và mở đường cho nhiều sản phẩm AI giáo dục khác.
Hoa Sen University: đào tạo kỹ năng AI giáo dục từ thực tế lớp học
Trong khi khối sư phạm đẩy mạnh gia sư AI, Hoa Sen University chọn hướng đi sát sườn đời sống nghề giáo: dạy giáo viên dùng AI vào đúng chỗ cần thiết. Chương trình do trường phối hợp với Trường THPT Nguyễn Du tổ chức tập trung vào các tình huống gắn với công việc hằng ngày của giáo viên và cán bộ quản lý. Thông qua nội dung đào tạo, giáo viên được hướng dẫn cách áp dụng AI để tối ưu hóa các tác vụ quản lý, hành chính, từ đó giảm thời gian cho những việc lặp lại. Cách tiếp cận thực hành – để giáo viên trực tiếp trải nghiệm công cụ AI trong các tình huống dạy học và quản lý cụ thể – cho thấy một quan điểm đáng chú ý: AI không thay thế người thầy, mà trả lại thời gian để họ tập trung vào điều quan trọng nhất là người học. Đây mới là đào tạo giáo viên AI đúng nghĩa, chứ không phải các khóa "cưỡi ngựa xem hoa" công nghệ.
Đại học Công nghệ và chương trình STEM gắn AI: chuẩn bị nhân lực tương lai
Ở một đầu khác của hệ sinh thái, Trường Đại học Công nghệ khởi động chương trình nghiên cứu phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo và STEM để huy động giảng viên, học viên, sinh viên cùng tham gia các nhiệm vụ có tính ứng dụng cao. Đây không phải những đề tài kéo dài nhiều năm rồi nằm trong ngăn tủ, mà là các nhiệm vụ 6–12 tháng, hướng đến tạo ra sản phẩm dùng ngay trong đào tạo, nghiên cứu và quản trị đại học, cũng như giải quyết bài toán thực tế của cơ quan, tổ chức các cấp. Theo báo cáo "Giới thiệu chương trình nghiên cứu phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo và STEM", nhà trường đặt chương trình này trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ở đây, chương trình STEM Việt Nam không chỉ là phong trào, mà là nền tảng để sinh viên quen với dữ liệu, thuật toán và tư duy giải quyết vấn đề bằng AI.
Từ lớp học đến thị trường lao động: vì sao đại học phải đi trước?
Điểm chung giữa gia sư AI Lịch sử, chương trình đào tạo giáo viên AI tại Hoa Sen University và chương trình nghiên cứu STEM gắn AI của Đại học Công nghệ là sự chuyển dịch từ nghiên cứu sang ứng dụng. Ở cấp phổ thông, việc giáo viên được hướng dẫn dùng AI để xử lý công việc quản lý, chuẩn bị bài giảng nhanh hơn và hiệu quả hơn giúp học sinh hưởng lợi trực tiếp qua bài học được thiết kế kỹ hơn, hoạt động lớp học linh hoạt hơn. Ở cấp đại học, các nhiệm vụ nghiên cứu AI và phân tích dữ liệu được nhà trường định hướng để giải quyết các bài toán trong đào tạo và chuyển đổi số, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Nói thẳng: nếu đại học không chủ động đào tạo kỹ năng AI giáo dục, cả hệ thống sẽ bị động trước tốc độ thay đổi cách con người tiếp cận tri thức và công việc. Đưa AI vào trường lớp là cần, nhưng biến nó thành kỹ năng sống và nghề cho người thầy và người học mới là mục tiêu phải nhắm đến.
