Khi lụa Bảo Lộc kể câu chuyện mưa Huế giữa Paris
Lụa Bảo Lộc Paris trong bộ sưu tập “Numéro 6: Vũ khúc cố đô” là việc nhà thiết kế Nguyễn Phúc Tuấn dùng chất liệu lụa tơ tằm Bảo Lộc, kỹ nghệ thủ công truyền thống Huế và ký ức cá nhân về Cố đô để dựng nên 31 thiết kế mang tính thời trang di sản, đưa câu chuyện bản địa của Việt Nam bước vào đối thoại trực diện với ngôn ngữ thời trang quốc tế trên sàn diễn Paris Fashion Week Việt. Điểm đáng nói ở đây không phải là việc một thương hiệu Việt xuất hiện ở Paris, mà là cách xuất hiện: tự tin, có chủ đề, có cấu trúc và có luận điểm thẩm mỹ riêng. Tối 30/9, tại Maison de l’Amérique Latine trên đại lộ Saint-Germain, Nguyễn Phúc Tuấn trình diễn trọn vẹn 31 mẫu thay vì 25 như kế hoạch ban đầu. Quyết định tăng số lượng thiết kế ngay trong lần chào sân cho thấy tham vọng của anh: không chỉ “có mặt” mà phải kể trọn vẹn câu chuyện Huế bằng ngôn ngữ couture. Những ai còn nghĩ thời trang Việt chỉ nên khiêm nhường trước sân chơi quốc tế hẳn sẽ phải xem lại.
Ba hồi Vũ khúc cố đô: từ ký ức mưa đến cấu trúc thời trang
“Vũ khúc cố đô” bắt đầu từ một cách chơi chữ rất Huế: “vũ” là mưa, cũng là vũ điệu. Bộ sưu tập được xây dựng trong gần hai năm, lấy cơn mưa Huế làm mạch cảm hứng và chia thành ba chương Khởi vũ, Chính vũ, Quang vũ. Đây không phải kiểu lấy phong cảnh làm tranh minh họa; đó là một cấu trúc cảm xúc được chuyển hóa thành cấu trúc trang phục. Khởi vũ mở ra bằng chiếc áo dài cách tân trắng, phom dài, cổ cao, bề mặt đính kết tinh tế, đi cùng bảng màu trắng, beige, vàng mỡ gà, xanh nhạt – bầu trời Huế trước mưa. Chính vũ dồn nén bằng sắc đen, xanh rêu, tím than, bạc, trong những phom dáng có cấu trúc sắc nét. Quang vũ là sự hồi sinh với vàng gold, hồng phấn, xanh sương, tím pastel, trắng ngà. Theo nhà thiết kế, “việc sử dụng lụa Bảo Lộc xuyên suốt 31 thiết kế không chỉ là lựa chọn chất liệu mà là cách đặt một chất liệu Việt vào hệ ngôn ngữ thiết kế đương đại”.
Cuộc đối thoại Việt – Pháp trên nền lụa và kỹ nghệ thủ công
Nếu Huế là linh hồn thì lụa Bảo Lộc là thân thể của bộ sưu tập. Toàn bộ 31 thiết kế dùng các biến thể lụa tơ tằm Bảo Lộc như organza, organza satin, taffeta, nhung tơ tằm, kết hợp voan lưới, lông vũ, pha lê, kim sa. Đây không phải mảng “trang trí chất liệu Việt” được dán thêm cho có; lụa là nền tảng vật chất, buộc tư duy thiết kế phải tương tác sâu với nó. Xuất thân từ ngành kiến trúc, Nguyễn Phúc Tuấn thiết kế từ tỷ lệ, cấu trúc, hệ khung trước khi nghĩ đến trang trí. Kỷ luật dựng phom, xếp lớp, cắt chéo, cấu trúc gọng được xử lý để lụa có độ đứng mà vẫn giữ độ rủ và khả năng bắt sáng riêng. Ở đây diễn ra cuộc đối thoại Pháp – Việt đúng nghĩa: nguyên tắc dựng phom phương Tây đặt cạnh “tính khí” mềm mại của lụa Việt, buộc nhà thiết kế đi tìm điểm cân bằng mới thay vì sao chép công thức sẵn có. Kỹ thuật dựng phom 3D, cắt voan bằng tay, vẽ sơn dầu trên lụa, tạo hình lông vũ cho thấy một nền thủ công truyền thống Huế được tái sinh trong bối cảnh couture quốc tế.
Huế dưới góc nhìn hậu duệ Nhà Nguyễn: di sản như chất liệu sống
Điểm mạnh nhất của Nguyễn Phúc Tuấn thiết kế trong “Vũ khúc cố đô” là thái độ với di sản. Anh là hậu duệ hoàng tộc triều Nguyễn, từng học kiến trúc tại Huế, nên mối liên hệ với Cố đô không thể hời hợt. Thay vì sao chép hoa văn cung đình, anh dùng ký ức cực kỳ riêng: cơn mưa của đứa trẻ đạp xe quanh Đại Nội, cỏ lau bên sông Hương, đàn chuồn chuồn bay thấp trước giông, chiếc áo mưa đen của mẹ. “Tôi không mượn cơn mưa để làm một chủ đề cho đẹp. Cơn mưa là tuổi thơ của tôi, và cũng là cách tôi tự gột rửa mình sau những năm tháng nhiều áp lực”. Chính sự cụ thể của ký ức giúp Huế hiện diện mà không rơi vào cảm giác minh họa di sản. Mây không còn là mây, mà thành những khối phom; chuồn chuồn được cắt thủ công từ organza; cỏ lau hiện lên bằng lông vũ nhuộm màu; chuỗi pha lê buông khỏi thân váy thành những hạt mưa chuyển động theo cơ thể. Những “dấu vết” Việt Nam nằm trong lớp lụa, đường cắt, màu sắc, chuyển động hơn là trong các biểu tượng dễ nhận dạng. Đây là thời trang di sản theo nghĩa đúng nhất: di sản trở thành chất liệu sống, không phải logo văn hóa.
Sau Paris Fashion Week, vị thế mới cho thời trang Việt
Sự kiện một bộ sưu tập thời trang di sản dùng toàn bộ lụa Bảo Lộc Paris bước lên sàn diễn trong khuôn khổ Paris Fashion Week Việt không thể bị xem nhẹ. Sau đêm diễn tại Maison de l’Amérique Latine, bộ sưu tập tiếp tục được trưng bày hai ngày 2–3/10 tại showroom Barocc’o, khách sạn Le Meurice, để giới mộ điệu có thời gian xem kỹ từng bề mặt lụa, đường đính kết, cấu trúc phom. Đó là bước tiếp theo của cuộc đối thoại: từ runway cảm xúc đến khoảng lặng chiêm nghiệm tay nghề. Điều quan trọng hơn là tiền lệ. “Numéro 6: Vũ khúc cố đô” chứng minh một nhà thiết kế Việt có thể đi ra thế giới bằng chính ký ức địa phương, thủ công truyền thống Huế và chất liệu Việt, thay vì phải nhập khẩu ngôn ngữ của người khác. Nó đặt ra chuẩn mực mới: muốn hiện diện ở những sàn diễn lớn, thời trang Việt phải kể được câu chuyện riêng, có cấu trúc, có kỹ thuật và có căn cước rõ ràng. Khi ký ức Huế gặp Paris bằng lụa Bảo Lộc, vị thế của thời trang Việt không còn là “khách mời”, mà là một người đối thoại ngang hàng.
