Chiến lược nén 10 năm vào 5 năm: lựa chọn táo bạo của Bắc Ninh
Chiến lược Bắc Ninh phát triển công nghiệp trong 5 năm tới là chủ trương dồn nguồn lực của cả một thập niên vào giai đoạn ngắn hơn, tập trung vào hạ tầng, cải cách hành chính và kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu để tăng tốc kinh tế Bắc Ninh, thu hút doanh nghiệp và duy trì tăng trưởng hai con số bền vững. Đây không phải khẩu hiệu, mà là cách phản ứng trước một cửa sổ cơ hội đang thu hẹp. Lãnh đạo thành phố thừa nhận Bắc Ninh cũng như Việt Nam chỉ còn khoảng 5 năm để khẳng định vị thế là trung tâm cung ứng quan trọng của thế giới. Sau giai đoạn 2031-2032, làn sóng dịch chuyển nhà máy quy mô lớn có thể giảm mạnh, đồng nghĩa với việc ai chậm chân sẽ bị bỏ lại. Vì vậy, việc “nén” 10 năm phát triển vào 5 năm là một canh bạc có tính toán: hoặc bứt tốc, hoặc chấp nhận tụt lại trong cuộc đua chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ba trụ cột: đủ điện, đủ đất, cải cách hành chính Bắc Ninh
Nếu phải chỉ ra điểm khác biệt trong kế hoạch tăng tốc kinh tế Bắc Ninh, đó là việc chính quyền tự ràng buộc mình bằng ba cam kết rất cụ thể: đủ điện, đủ đất và cải cách thủ tục hành chính. Về năng lượng, Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh khẳng định: “Chúng tôi cam kết sẽ đủ điện cho sản xuất… và hướng tới đủ điện xanh cho doanh nghiệp”. Thành phố kỳ vọng từ nay đến năm sau phát triển thêm 1.000MW điện mặt trời mái nhà, vừa đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng nhanh, vừa phù hợp định hướng phát triển bền vững. Về quỹ đất, Bắc Ninh đã điều chỉnh quy hoạch, chuyển một phần đất đô thị sang đất công nghiệp, nâng quỹ đất công nghiệp lên khoảng 30.000ha. Đồng thời, Ban Thường vụ Thành ủy kết luận bố trí đất tại khu, cụm công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, với mức giá tối đa không vượt quá 1,2% giá thành hạ tầng cho mỗi m2 đất sản xuất. Trụ cột thứ ba là cải cách hành chính Bắc Ninh: giải quyết thủ tục nhanh, quyết liệt, bắt kịp tốc độ ngành bán dẫn, dành cơ chế hỗ trợ đặc biệt cho các dự án tiên phong.
Hạ tầng khu công nghiệp Bắc Ninh: nền tảng để hút FDI và doanh nghiệp
Không có hạ tầng, mọi cam kết đều khó trở thành hiện thực. Bắc Ninh hiểu rõ điều đó nên đang đẩy mạnh huy động vốn, đầu tư hạ tầng và kết nối doanh nghiệp với chuỗi cung ứng toàn cầu. Hạ tầng sản xuất tại các khu công nghiệp Bắc Ninh được ưu tiên cải thiện, từ mặt bằng, điện, nước đến dịch vụ hỗ trợ. Tuy nhiên, để đưa quỹ đất công nghiệp 30.000ha vào khai thác hiệu quả, địa phương phải nỗ lực lớn trong giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư, huy động nguồn lực và nhanh chóng xây dựng hạ tầng công nghiệp để đón doanh nghiệp. Điểm đáng chú ý là cách Bắc Ninh dùng chính sách đất đai để tạo lợi thế chi phí dài hạn cho cả doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, thay vì ưu ái một nhóm. Khi chi phí sản xuất được kéo xuống, thời gian thuê đất được kéo dài, địa phương sẽ hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư đang cân nhắc giữa nhiều lựa chọn trong khu vực. Đây là nền tảng thực tế để thu hút FDI, chứ không chỉ dựa vào ưu đãi thuế.
Kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu: từ Foxconn đến cụm ngành bán dẫn
Trong chiến lược Bắc Ninh phát triển công nghiệp, kết nối doanh nghiệp với chuỗi cung ứng toàn cầu không phải phần phụ mà là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Lãnh đạo thành phố khẳng định: địa phương bắt buộc phải kết nối được với chuỗi cung ứng toàn cầu và đưa doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế nếu muốn duy trì tăng trưởng hai con số ổn định, bền vững. Câu chuyện Foxconn mong muốn nội địa hóa chuỗi cung ứng tại Bắc Ninh cho thấy cơ hội rất rõ: doanh nghiệp đầu chuỗi đang tìm nhà cung ứng tại chỗ, và nếu doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ không kịp nâng cấp, cơ hội sẽ trôi qua. Vì vậy, Bắc Ninh không dừng ở việc mời gọi từng dự án, mà hướng tới hình thành các cụm ngành đủ mạnh, đặc biệt trong công nghệ cao và bán dẫn. Khi cụm ngành hình thành, năng lực cạnh tranh không chỉ nằm ở một nhà máy, mà ở cả hệ sinh thái: từ đào tạo nhân lực, dịch vụ kỹ thuật đến logistics, kiểm thử, đóng gói. Đây là cách duy nhất để Bắc Ninh bước vào bản đồ chuỗi cung ứng toàn cầu với vai trò trung tâm, thay vì chỉ là điểm đặt nhà máy gia công.
Nhân lực và logistics: điều kiện để chiến lược tăng tốc không bị hụt hơi
Một chiến lược tăng tốc chỉ bền nếu có người và đường. Bắc Ninh đặt phát triển nguồn nhân lực là ưu tiên số một nếu buộc phải chọn. Thành phố đang hợp tác với các trường quốc tế, phát triển hệ thống cao đẳng nghề, tập trung đào tạo ngành công nghệ, bán dẫn. Hiện địa phương có nhiều cơ sở đào tạo quy mô lớn như Đại học Công nghệ Đông Á với khoảng 17.000 sinh viên, Cao đẳng Công nghệ Việt – Hàn khoảng 11.000 sinh viên, Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp khoảng 17.000 sinh viên và Cao đẳng Cơ điện khoảng 8.000 sinh viên, cung cấp nhân lực cho các nhà máy kiểm thử, đóng gói bán dẫn như Amkor. Song song, Bắc Ninh đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, vận tải và logistics: đường sắt liên vận quốc tế với hai chuyến tàu container mỗi ngày đi Trùng Khánh, hệ thống đường thủy nội địa và cảng cạn ICD Tân Cảng – Quế Võ phục vụ thông quan, cùng kế hoạch đưa Cảng hàng không quốc tế Gia Bình vào sử dụng từ 2027 và vận hành chính thức năm 2028. Nếu các mắt xích này được hoàn thiện đúng tiến độ, chiến lược dồn nguồn lực 10 năm vào 5 năm sẽ có cơ hội thành công, thay vì trở thành một tham vọng quá sức.
