Thỏa thuận VinMetal – Danieli: bước mở màn cho tham vọng đường sắt
Thỏa thuận giữa VinMetal và tập đoàn luyện kim Italy Danieli về việc cung cấp thiết bị lõi cho dây chuyền cán thép ray đường sắt và thép hình tại Tổ hợp Gang thép VinMetal Hà Tĩnh là bước đi chiến lược nhằm xây dựng năng lực sản xuất thép ray quy mô lớn, phục vụ các dự án đường sắt tốc độ cao và hạ tầng trọng điểm trong nước, đồng thời mở ra cơ hội trở thành nhà cung cấp quan trọng cho khu vực Đông Nam Á.
Điểm đáng nói không phải là một hợp đồng thiết bị, mà là lựa chọn chiến lược: tỷ phú Phạm Nhật Vượng muốn VinMetal sản xuất các dòng thép chuyên dụng thay vì chỉ dừng ở thép xây dựng phổ thông. Theo hợp đồng, Danieli sẽ thiết kế, chế tạo, cung cấp và chạy thử dây chuyền cán thép ray và thép hình với công suất hơn 700.000 tấn/năm tại Hà Tĩnh. Đây là hạng mục then chốt trong tổ hợp gang thép tại Khu kinh tế Vũng Áng, giai đoạn 1 thiết kế khoảng 6 triệu tấn/năm và định hướng mở rộng lên 20 triệu tấn/năm. Nếu vận hành đúng tiến độ, VinMetal không chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có dư địa xuất khẩu cho các dự án đường sắt cao tốc Đông Nam Á.
Danieli công nghệ: vũ khí để VinMetal đi thẳng vào phân khúc cao cấp
Lý do VinMetal chọn Danieli không nằm ở cái mác “hơn 100 năm tuổi” mà ở bộ công nghệ thép ray đã được chứng minh trên các thị trường khó tính. Danieli là một trong những tập đoàn luyện kim hàng đầu thế giới, đã tham gia hơn 1.000 dự án dây chuyền luyện, đúc và cán thép, trong đó có các nhà máy thép ray của Voestalpine (Áo), Mechel (Nga) hay Rocky Mountain Steel Mills (Mỹ).
Điểm khác biệt nằm ở các giải pháp như hệ thống cán ray SQR, công nghệ cán tinh chính xác PSP và công nghệ tôi cứng đầu ray RH², giúp kiểm soát chặt chẽ kích thước, biên dạng, cơ tính và tăng khả năng chống mài mòn của thép ray đường sắt. Với những yêu cầu khắt khe về độ thẳng, độ chính xác hình học và độ bền cơ học của ray tốc độ cao, việc “đi thẳng” vào công nghệ cao cấp là cách VinMetal rút ngắn khoảng cách với các nhà sản xuất châu Âu thay vì chấp nhận đi từ phân khúc thấp. Theo báo cáo niên độ 2025–2026, Danieli ghi nhận doanh thu 3,83 tỷ euro, cho thấy quy mô và sức nặng của nhà cung cấp công nghệ này trên bản đồ luyện kim toàn cầu.
Cuộc đua với Hòa Phát và SMS Group: Việt Nam tự chủ thép ray
Thỏa thuận VinMetal – Danieli diễn ra trong bối cảnh trước đó Hòa Phát đã bắt tay SMS Group (Đức) để xây dựng dây chuyền thép ray và thép hình công suất 700.000 tấn/năm tại Dung Quất, Quảng Ngãi, dự kiến ra sản phẩm ray đầu tiên vào quý I/2027. Cả SMS Group và Danieli đều là những “chiến thần” luyện kim châu Âu, có lịch sử lâu đời và từng cung cấp nhiều dây chuyền thép ray trên thế giới.
Việc hai tập đoàn tư nhân lớn nhất ngành thép và công nghiệp Việt Nam chọn hai nhà cung cấp khác nhau tạo nên thế cạnh tranh lành mạnh: SMS Group với kinh nghiệm cung cấp 14 dây chuyền thép ray cho Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, châu Âu và Trung Đông; Danieli với thế mạnh công nghệ cán ray tinh và tôi cứng đầu ray. Về phía người dùng cuối – từ chủ đầu tư đường sắt đô thị đến các dự án đường sắt tốc độ cao – điều này đồng nghĩa Việt Nam đang tiến tới tự chủ nguồn thép ray đường sắt, giảm rủi ro phụ thuộc nhập khẩu và biến động nguồn cung toàn cầu.
Lợi ích cho hạ tầng và đời sống: không chỉ là câu chuyện của ngành thép
Khi VinMetal sản xuất được hơn 700.000 tấn thép ray và thép hình mỗi năm, cộng với công suất tương đương của Hòa Phát, thị trường nội địa sẽ có một nền tảng vật liệu mới cho các dự án hạ tầng. Trong bối cảnh đầu tư vào đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, cảng biển và các công trình công nghiệp đang được đẩy mạnh, năng lực sản xuất thép ray và thép hình trong nước giúp chủ động nguồn cung, giảm phụ thuộc nhập khẩu và nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng hạ tầng quốc gia.
Với người dân, tác động không nằm ở tên nhà máy mà ở chất lượng hạ tầng: đường sắt cao tốc ổn định hơn, ít phải dừng sửa chữa vì ray xuống cấp; logistics rẻ hơn khi cầu, cảng, kho bãi được xây bằng thép hình phù hợp tiêu chuẩn. Nếu Việt Nam tận dụng được lợi thế này để tham gia cung ứng cho các tuyến đường sắt cao tốc Đông Nam Á, từ những dự án như Bangkok – Chiang Mai đến các trục xuyên biên giới, thì thép ray “made by VinMetal” có thể xuất hiện trong hành trình di chuyển hàng ngày của hàng triệu người trong khu vực.
Kết luận: VinMetal đang đặt nền móng cho vai trò nhà cung cấp khu vực
Nhìn tổng thể, hợp tác với Danieli là bước đi cho thấy Phạm Nhật Vượng không muốn VinMetal dừng ở vai trò nhà sản xuất thép phổ thông mà nhắm tới vị thế nhà cung cấp vật liệu chiến lược cho đường sắt cao tốc Đông Nam Á. Công suất hơn 700.000 tấn/năm thép ray và thép hình chỉ là bước khởi đầu trong bức tranh 20 triệu tấn/năm mà tổ hợp Vũng Áng hướng tới.
Câu hỏi còn lại không phải “có làm được không” mà là “làm nhanh và chuẩn đến mức nào”. Nếu VinMetal kiểm soát được chất lượng theo chuẩn châu Âu, đồng thời bám sát tiến độ các dự án đường sắt trong nước và khu vực, Việt Nam có cơ hội lần đầu tiên bước lên tầng cao hơn của chuỗi giá trị hạ tầng – từ người mua thép ray trở thành người bán thép ray cho cả khu vực.
