Hai hình thức nghệ thuật, một cuộc gặp gỡ
Giao lưu Việt Nhật qua nghệ thuật là cuộc gặp gỡ giữa nghệ sĩ, tác phẩm và công chúng hai nước, trong đó âm nhạc cùng nghệ thuật thị giác mở ra cách chia sẻ văn hóa vượt khỏi lời nói. Tại Kanagawa, hai hoạt động nổi bật cho thấy một chương trình hòa nhạc và một triển lãm có thể bổ trợ nhau, thay vì chỉ là những điểm riêng lẻ trong lịch trình ngoại giao. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân tham dự chương trình Hòa nhạc hữu nghị Việt Nam–Nhật Bản tại tỉnh Kanagawa, chào mừng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam. Sự hiện diện ấy tạo sức nặng cho thông điệp hữu nghị, nhưng giá trị lâu dài nằm ở việc nghệ sĩ hai nước cùng biểu diễn, trao đổi và đặt tác phẩm cạnh nhau. Đây là hướng đi đáng chú ý cho mỗi sự kiện văn hóa Kanagawa: biến nghi thức thành một trải nghiệm chung.
Phát biểu khai mạc, Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu nhấn mạnh rằng sự hội tụ của các nghệ sĩ giàu kinh nghiệm, với những phong cách và hành trình riêng, tạo cơ hội giao lưu, học hỏi và cùng sáng tạo. Ý này quan trọng hơn lời giới thiệu về một đêm diễn đặc sắc: hợp tác văn hóa có ý nghĩa khi người tham gia thực sự làm việc cùng nhau. Thống đốc tỉnh Kanagawa Kuroiwa Yuji cũng nhắc lại mạch giao lưu đã hình thành qua Lễ hội Việt Nam tại Kanagawa, bắt đầu từ năm 2015, và Lễ hội Kanagawa tại Việt Nam tổ chức cùng Hà Nội năm 2018. Theo ông, những hoạt động văn hóa ấy góp phần mở rộng giao lưu kinh tế và kết nối con người. Hòa nhạc vì thế không đứng riêng, mà tiếp nối một quan hệ được vun đắp qua nhiều hình thức.
Hòa nhạc hữu nghị là cuộc phối hợp trên sân khấu
Điểm thuyết phục của chương trình nằm ở thành phần biểu diễn chung, không chỉ ở danh tiếng của từng nghệ sĩ. Các nghệ sĩ Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam cùng những nghệ sĩ đang hoặc từng biểu diễn với Dàn nhạc Giao hưởng NHK, Dàn nhạc Giao hưởng Tokyo, New Japan Philharmonic và Kanagawa Philharmonic đã cùng trình diễn các tác phẩm âm nhạc. Sự kết hợp ấy khiến hòa nhạc hữu nghị trở thành một không gian hợp tác cụ thể: nghệ sĩ phải lắng nghe, hòa nhịp và tạo nên một cách diễn giải chung. Nhạc trưởng Honna Tetsuji, người dành nhiều năm tâm huyết cho âm nhạc Việt Nam, giữ vai trò kết nối các lực lượng trên sân khấu. Thống đốc Kuroiwa cũng nhắc đến vở nhạc kịch “Công nữ Anio”, được biểu diễn tại Nhà hát Nghệ thuật Kanagawa vào tháng 9 năm đó, như một dấu mốc trong quan hệ nghệ thuật hai bên.
Âm nhạc có ưu thế tạo cảm giác đồng hành ngay trong khoảnh khắc biểu diễn; khán giả không cần biết hết bối cảnh của từng tác phẩm mới cảm nhận được sự phối hợp. Nhưng một buổi diễn chỉ phát huy hết ý nghĩa khi nó mở đường cho những cuộc gặp tiếp theo. Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho rằng chương trình, cùng hoạt động giao lưu thời trang và triển lãm điêu khắc nhỏ, có thể thúc đẩy biểu diễn chung, trao đổi chuyên môn và bồi dưỡng tài năng trẻ. Đây là kỳ vọng hợp lý: ngoại giao văn hóa nên tạo cơ hội làm việc bền bỉ giữa nghệ sĩ, chứ không dừng ở một buổi lễ. Từ sân khấu Kanagawa, giao lưu Việt Nhật hiện lên như quá trình cùng tạo ra tác phẩm, cùng học nghề và tiếp tục gặp lại.
“Đối thoại” biến tác phẩm thành điểm gặp
Triển lãm Điêu khắc nhỏ Việt Nam–Nhật Bản mang chủ đề “Đối thoại” do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức, với sự phối hợp của chính quyền tỉnh Kanagawa. Triển lãm được khởi xướng từ ý tưởng của Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; trưng bày 31 tác phẩm của 18 nghệ sĩ, gồm 13 nghệ sĩ Việt Nam và 5 nghệ sĩ Nhật Bản. Con số ấy cho thấy đây không phải một cuộc giới thiệu đơn tuyến, mà là sự đặt cạnh những thế hệ và cách nhìn khác nhau. Chiều 10/11 theo giờ địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân tham quan triển lãm tại Kanagawa, nghe giới thiệu tác phẩm và trao đổi với các nghệ sĩ. Triển lãm mở cửa miễn phí cho tất cả khách tham quan từ ngày 8 đến 11/11.
Tác phẩm được tạo nên từ nhiều chất liệu: đá, kim loại, gỗ, gốm thủ công, gỗ phủ sơn và những tổ hợp đa chất liệu. Sự đa dạng này giúp “Đối thoại” không áp đặt một câu trả lời duy nhất; mỗi chất liệu và hình khối gợi cách suy nghĩ riêng về con người, thiên nhiên và đời sống. Lãnh đạo Việt Nam và Phu nhân còn trao đổi trực tiếp với nghệ sĩ về ý tưởng cùng thông điệp thẩm mỹ trong từng sáng tác, một chi tiết khiến cuộc tham quan mang tính gặp gỡ hơn là nghi thức. Triển lãm và hòa nhạc vì thế bổ sung cho nhau: âm nhạc tạo nhịp điệu chung trong thời gian, còn điêu khắc cho phép người xem dừng lại trước những khác biệt. Khi cả hai cùng hiện diện, Kanagawa có thêm một hình thức giao lưu văn hóa gần gũi, nơi tình hữu nghị được cảm nhận qua trải nghiệm cụ thể.






