Mốc khai thác đã rõ, phần việc còn lại mới là phép thử
Sân bay Long Thành là cảng hàng không mới được quy hoạch vận hành theo từng giai đoạn, với hệ thống nhà ga, điều hành bay và dịch vụ mặt đất phải phối hợp đồng bộ để tiếp nhận chuyến bay thương mại. ACV báo cáo kế hoạch đưa giai đoạn 1 vào khai thác từ 0 giờ ngày 24/12/2026; Cục Hàng không xác định đây là mốc bắt buộc để các hạng mục cùng sẵn sàng.
Đây là hạn chót có ý nghĩa thực tế hơn một ngày đánh dấu trên lịch. Theo kế hoạch ban đầu, sân bay dự kiến tiếp nhận tối đa 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Với hành khách, điều đó mở ra lựa chọn đi lại mới, nhưng chỉ khi dịch vụ mặt đất, suất ăn, bảo dưỡng và các hệ thống kỹ thuật hoạt động ăn khớp. Vì vậy, tiến độ sân bay không thể chỉ được đo bằng phần nhà ga nhìn thấy; năng lực phục vụ phía sau mới quyết định chuyến bay có thể vận hành trơn tru.
Sáu công trình ưu tiên: tiến độ khá nhưng chưa thể chủ quan
Sáu công trình ưu tiên thuộc dự án thành phần 4 gồm các khu cung cấp suất ăn hàng không số 1 và 2, khu xử lý vệ sinh tàu bay và bảo trì phương tiện mặt đất số 1 và 2, cùng các cơ sở bảo trì tàu bay số 1, 2, 3 và 4. Các hạng mục này không trực tiếp tạo nên hình ảnh nhà ga, nhưng thiếu chúng thì sân bay khó bảo đảm những dịch vụ thiết yếu ngay từ ngày đầu.
Theo báo cáo, tiến độ các dự án đạt khoảng 70%–95% giá trị hợp đồng và dự kiến hoàn thành, đưa vào phục vụ trong tháng 12/2026. Tuy nhiên, hai công trình đã xong phần xây dựng cơ bản vẫn đang lắp thiết bị; bốn công trình còn lại chưa hoàn tất phần xây dựng cơ bản. Khoảng cách giữa tỷ lệ hoàn thành trên giấy và khả năng vận hành thực tế nằm ở tích hợp hệ thống, nghiệm thu, hiệu chỉnh và chạy thử. Bởi vậy, tỷ lệ cao là tín hiệu đáng mừng, không phải lý do để nới lỏng giám sát.
Ngày 23/12 là hạn sẵn sàng, không phải mốc để bắt đầu chạy đua
Cục Hàng không yêu cầu các công trình phải hoàn thành xây dựng, lắp đặt thiết bị và sẵn sàng vận hành chậm nhất ngày 23/12/2026. Nói cách khác, ngày khai thác thương mại không thể là ngày đầu tiên các đơn vị thử xem hệ thống có hoạt động hay không. Việc chạy thử, kiểm tra an toàn và xử lý lỗi phải được tính vào quỹ thời gian trước đó.
Một số nhà đầu tư đề nghị lùi phần việc sang năm 2027, viện dẫn thiếu nhân lực kỹ thuật, thời gian nhập thiết bị kéo dài và quy trình nghiệm thu phức tạp. Cơ quan chức năng không chấp thuận việc kéo dài này và yêu cầu các dự án liên quan hoàn tất trong năm 2026, để dịch vụ thiết yếu sẵn sàng đồng bộ trước ngày mở cửa. Đây là lựa chọn đúng: đưa một hạng mục vào hoạt động từng phần có thể là phương án dự phòng, nhưng không nên biến phần hoàn thiện còn lại thành rủi ro kéo dài cho khai thác.
Điều hành đồng bộ mới biến mốc dự kiến thành chuyến bay thật
Ngoài sáu công trình ưu tiên, ACV cho biết dự án thành phần 3 đạt khoảng 86%; phần lớn gói thầu đang triển khai được đánh giá có khả năng hoàn thành trong tháng 12/2026. Những hạng mục lớn như nhà ga hành khách, giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật vẫn cần được hoàn thiện và phối hợp chặt chẽ với các cơ sở dịch vụ thành phần 4. Mốc 24/12 vì thế phụ thuộc vào cả chuỗi công việc, không chỉ một công trình đơn lẻ.
Kế hoạch bay cũng đang được xây dựng giữa cơ quan quản lý, đơn vị khai thác và hãng hàng không, có tính đến lịch bay tại Long Thành và Tân Sơn Nhất. Các hãng trong nước dự kiến đưa hoạt động vào sân bay mới từng bước; Vietnam Airlines dự kiến khai thác tuyến Long Thành–Hà Nội và một số đường bay quốc tế, còn Vietjet lên kế hoạch nối Long Thành với các trung tâm kinh tế, du lịch. Sau khi được chấp thuận điều chỉnh tiến độ, Cục Hàng không sẽ đàm phán, sửa đổi hợp đồng với nhà đầu tư theo mốc mới. Kết luận cần giữ tỉnh táo: ngày bay đã được đặt ra, nhưng chỉ sự sẵn sàng đã kiểm chứng mới bảo đảm ngày đó có ý nghĩa.
