Long Thành bước vào giai đoạn kiểm tra cuối cùng: bài thi tốt nghiệp của một cảng hàng không quốc tế mới
Sân bay Long Thành là cảng hàng không quốc tế mới của Việt Nam, đang bước vào giai đoạn kiểm tra hạ tầng, thử nghiệm vận hành và hiệu chuẩn thiết bị quan trọng trước khi khai thác thương mại, với mục tiêu chứng minh khả năng hoạt động an toàn, liên tục và phối hợp hiệu quả giữa các hệ thống kỹ thuật, quy trình điều hành và lực lượng nhân sự trên thực địa.
Điểm mấu chốt lúc này không còn là xây thêm bê tông hay dựng thêm nhà ga, mà là trả lời câu hỏi: Long Thành đã đủ "chín" để trở thành cảng hàng không quốc tế hay chưa. Chuỗi thử nghiệm ORAT, bay hiệu chuẩn ILS/DME và diễn tập khẩn nguy đang diễn ra dồn dập cho thấy dự án đã chuyển từ tư duy xây dựng sang tư duy vận hành. Đây là bước ngoặt: nếu vượt qua bài thi này, Long Thành không chỉ mở cửa khai thác thương mại từ tháng 12 mà còn đặt nền cho cách Việt Nam thiết kế và kiểm tra các sân bay lớn trong tương lai.
ORAT và kiểm tra hạ tầng: vì sao Long Thành phải soi từng mét đường băng
Ngày 14/10, Cảng HKQT Long Thành kích hoạt buổi thử nghiệm thứ 5 thuộc chương trình ORAT với kịch bản 1TO-28, tập trung đánh giá năng lực quản lý khu vực di chuyển tàu bay. Đây không phải là cuộc diễn tập hình thức; nó là phép thử xem mọi mắt xích vận hành có ăn khớp hay không. Đội kỹ thuật rà soát bề mặt đường cất hạ cánh, đường lăn, dải bảo hiểm, vạch sơn, biển báo và giàn đèn hiệu hàng không, đồng thời mô phỏng liên lạc vô tuyến, cấp phép di chuyển nội bộ và tuần tra thu gom vật ngoại lai (FOD).
Theo cơ quan quản lý, từ cuối tháng 9 đến hết tháng 11, Long Thành bước vào giai đoạn chạy thử nghiệm và kiểm tra tích hợp hệ thống liên tục, làm tiền đề cho khai thác thương mại bước đầu từ tháng 12 đến tháng 3. Cùng lúc, các đợt kiểm thử chất lượng mạng bộ đàm PMR được triển khai trên diện rộng để xóa bỏ "vùng lõm" tín hiệu trong nhà ga và khu vực ngoài trời. Quan điểm vận hành thể hiện rõ: không chấp nhận bất kỳ điểm nghẽn kỹ thuật hay độ trễ thông tin nào trong ngày mở cửa. Đây là cách tiếp cận đáng hoan nghênh, bởi một sân bay mới chỉ thật sự "hoàn thành" khi quy trình vận hành được chuẩn hóa, không phải khi công trình xây xong.
Máy bay đặc biệt và bay hiệu chuẩn: tín hiệu cho giai đoạn chạy nước rút
Rạng sáng 12/10, một dấu mốc kỹ thuật quan trọng diễn ra khi Long Thành triển khai hoạt động bay kiểm tra, hiệu chuẩn hệ thống hạ cánh chính xác ILS/DME và hệ thống đèn tín hiệu trên đường cất hạ cánh 05R/23L. Những chuyến bay đặc biệt này không chở hành khách, mà mang nhiệm vụ đo đạc, kiểm chứng độ chính xác và tính ổn định của tín hiệu dẫn đường, tạo hành lang an toàn tối đa cho máy bay tiếp cận hạ cánh trong mọi điều kiện thời tiết.
Cục Hàng không Việt Nam đã phê duyệt kế hoạch bay kiểm tra, hiệu chuẩn định kỳ từ 00h ngày 11/10 đến 23h59 ngày 19/10, nhằm đánh giá tình trạng vận hành thiết bị sau một năm và bảo đảm hệ thống duy trì hoạt động ổn định, đáp ứng yêu cầu an toàn hàng không. "Hoạt động kiểm tra được triển khai từ 00h00 ngày 11/10 đến 23h59 ngày 19/10/2026, tập trung vào hệ thống dẫn đường ILS/DME và hệ thống đèn tín hiệu tại đường cất hạ cánh 05R/23L". Việc máy bay hiệu chuẩn xuất hiện trên bầu trời Long Thành là hình ảnh rõ ràng nhất cho thấy dự án đã bước vào giai đoạn chạy nước rút, nơi mọi sai số phải được phát hiện và sửa chữa trước khi chuyến bay thương mại đầu tiên cất cánh.
Tiến độ hạ tầng và diễn tập khẩn nguy: Long Thành đang xây vị thế bằng kỷ luật an toàn
Đợt bay hiệu chuẩn diễn ra trong bối cảnh nhiều hạng mục hạ tầng hàng không của Long Thành đã cơ bản hoàn thành. Hệ thống đường cất hạ cánh, đường lăn và sân đỗ tàu bay đạt khối lượng thực hiện hơn 99%; hệ thống cung cấp nhiên liệu tàu bay đạt trên 98%; sân đỗ khu vực nhà ga hành khách hoàn thành hơn 96%. Song song, nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hàng hóa số 1 và khu vực nhà để xe đang được tập trung thi công. Từ cuối tháng 9, chương trình thử nghiệm vận hành toàn diện (ORAT) đã đưa vào chạy thử hệ thống xử lý hành lý, máy soi chiếu an ninh, cầu ống lồng, thang cuốn và đèn hiệu hàng không.
Không chỉ kiểm tra hạ tầng, Long Thành còn làm việc chuyên sâu với lực lượng công an tỉnh Đồng Nai để hoàn thiện phương án phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và chuẩn bị diễn tập thực binh quy mô lớn. Các kịch bản bám sát Bộ kế hoạch khẩn nguy sân bay, mô phỏng sự cố cháy nổ hoặc va chạm hàng không có tính sát thương cao, nhằm tối ưu hóa cơ chế phối hợp liên ngành và rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường. Cách Long Thành ưu tiên an toàn và diễn tập khẩn nguy cho thấy tham vọng trở thành một cảng hàng không quốc tế không chỉ hiện đại về hạ tầng, mà còn kỷ luật về vận hành – yếu tố quyết định để xây dựng uy tín trong khu vực.
Từ kiểm tra đến khai thác thương mại: Long Thành đứng trước ngưỡng cửa mới
Theo kế hoạch, sân bay Long Thành sẽ tiếp tục các đợt thử nghiệm vận hành từ nay đến tháng 12 để đánh giá rủi ro, kiểm tra khả năng phối hợp và xác nhận mức độ sẵn sàng của hạ tầng, thiết bị cùng đội ngũ nhân sự. Lộ trình vận hành được phân kỳ: chạy thử và kiểm tra tích hợp hệ thống từ tháng 9 đến hết tháng 11, sau đó chuyển sang giai đoạn khai thác thương mại bước đầu từ tháng 12 đến tháng 3. Sân bay dự kiến bắt đầu khai thác thương mại từ ngày 24/12, mở cửa khu vực cánh Tây và lõi trung tâm nhà ga hành khách.
Điều quan trọng là Long Thành đang chọn cách đi lên bằng kiểm tra nghiêm ngặt, thay vì khai trương bằng mọi giá. Khi một cảng hàng không quốc tế mới chấp nhận dành nhiều tháng cho ORAT, bay hiệu chuẩn và diễn tập khẩn nguy, đó là tín hiệu tích cực cho văn hóa an toàn trong ngành hàng không. Nếu giai đoạn kiểm tra cuối cùng này được thực hiện đến nơi đến chốn, Long Thành có cơ hội bước vào khai thác thương mại không phải với tâm thế "thử xem sao", mà với sự tự tin rằng hạ tầng, quy trình và con người đã được kiểm chứng trên thực địa. Đó mới là nền tảng bền vững để sân bay này xây dựng vị thế trong khu vực.
