Sân bay Long Thành 2026: Đích khai thác tháng 12 và bài toán an toàn
Sân bay Long Thành 2026 là dự án cảng hàng không quốc tế mới của vùng Đông Nam Bộ, được kỳ vọng chia sẻ tải cho Tân Sơn Nhất, với mục tiêu vận hành thử từ quý IV và từng bước đưa vào khai thác thương mại theo lộ trình, nhưng chỉ được phép mở cửa nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn và tiến độ xây dựng then chốt của các hạng mục trọng yếu. Đích "khai thác tháng 12" không chỉ là mốc kỹ thuật, mà là phép thử năng lực tổ chức, điều phối và kiểm soát rủi ro của toàn bộ hệ thống từ chủ đầu tư, nhà thầu tới các cơ quan quản lý. Bất kỳ sự thỏa hiệp nào với an toàn đều đồng nghĩa chậm chuyến khởi hành lịch sử của sân bay Long Thành. Ngày 29/9, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) Nguyễn Cao Cường đã làm việc với Ban Quản lý dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành để rà soát tiến độ và chỉ đạo các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hoàn thiện dự án. Chỉ vài ngày sau, ngày 4/10, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cùng đoàn công tác Trung ương tiếp tục kiểm tra, làm việc với các đơn vị về tiến độ dự án và các tuyến giao thông kết nối sân bay. Những động thái dồn dập cho thấy Chính phủ không muốn Long Thành trở thành công trình "đội vốn, trễ hẹn" mà xã hội đã quá quen thuộc. Dự án hiện đã đạt hơn 80% khối lượng, với giá trị sản lượng gần 73.900 tỷ đồng, tương đương gần 86% giá trị hợp đồng. Theo báo cáo, giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 109.700 tỷ đồng, công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm – con số đủ cho thấy đây không thể là dự án chấp nhận "sai rồi sửa".
Tiến độ xây dựng: 80% khối lượng không có nghĩa là đã an toàn
Cảm giác yên tâm vì sân bay Long Thành đã hoàn thành hơn 80% khối lượng dễ khiến dư luận lầm tưởng "mọi thứ gần như xong". Thực tế, phần còn lại chính là vùng rủi ro cao nhất: tích hợp hệ thống, hoàn thiện thiết bị hàng không, thử nghiệm đồng bộ và chứng minh điều kiện an toàn. Theo cập nhật, dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư đã đạt gần 80% giá trị hợp đồng. Bốn gói thầu đã hoàn thành 100% khối lượng, gồm san nền, thoát nước, tường rào ranh giới, hệ thống giao thông kết nối tuyến số 1 và số 2. Nhiều hạng mục trọng điểm như đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ tàu bay đạt trên 99%; hệ thống cung cấp nhiên liệu đạt trên 98%; sân đỗ nhà ga hành khách hơn 96%; đường cất hạ cánh thứ hai và đường lăn trên 92%; công trình xử lý nước thải gần 92% khối lượng. Song chính các gói thầu nằm trên "đường găng" tiến độ mới là điểm nóng. Gói 5.10 (nhà ga hành khách), 4.8 (giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật), 7.8 (nhà ga hàng hóa số 1) và 11.5 (nhà để xe) đều được đánh giá cần tiếp tục tập trung cao độ, huy động bổ sung nguồn lực để không ảnh hưởng mục tiêu khai thác tháng 12. Gói 7.8 hiện vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư; nhà thầu phải cam kết rút ngắn tiến độ và cơ bản hoàn thành các hạng mục khi sân bay đưa vào khai thác. Việc ACV yêu cầu các nhà thầu lập lại đường găng, rút ngắn thời gian thi công để bảo đảm khai thác trong tháng 12/2026 cho thấy tiến độ xây dựng đang chạy ở ngưỡng căng thẳng, nơi bất cứ sự chậm trễ nhỏ nào cũng có thể đẩy mốc "khai thác tháng 12" thành lời hứa khó giữ.
Sức ép từ Chính phủ: Kiểm soát tiến độ từng ngày nhưng không được đánh đổi an toàn
Nếu bỏ qua sức ép chính trị – xã hội, khó hiểu vì sao Long Thành buộc phải về đích đúng "khai thác tháng 12". Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh, sân bay Long Thành có vị thế đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội và là công trình ý nghĩa lớn với ngành hàng không quốc gia. Không chỉ là một sân bay, Long Thành là bản cam kết về năng lực triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn. Bởi vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu phải tăng tốc, tổ chức thi công 24/7, kiểm soát tiến độ theo từng ngày, từng tuần, từng công việc và từng gói thầu. Đây là yêu cầu hiếm thấy, phản ánh mức độ sát sao chưa từng có. "Không đảm bảo an toàn, không đảm bảo đủ điều kiện thì không bay" – thông điệp được Phó Thủ tướng nêu rõ. Trước ngày 7/10, ACV phải báo cáo đầy đủ tình hình thực hiện, làm rõ khó khăn của nhà thầu, kế hoạch và mốc thời gian hoàn thành toàn bộ dự án, đồng thời nêu cụ thể phương án khai thác từng phần, các điều kiện an toàn cần thiết. Yêu cầu mọi báo cáo phải gắn giải pháp, xác định rõ trách nhiệm và tiến độ xử lý nhằm bảo đảm mỗi công việc đều có người chịu trách nhiệm, có hạn chót. Điều này không chỉ là kỹ thuật quản lý, mà là cách buộc từng bên liên quan phải đứng tên trước thành công hay thất bại của sân bay Long Thành 2026. Với các tuyến giao thông kết nối, Phó Thủ tướng yêu cầu Đồng Nai và TP.HCM khẩn trương thống nhất phương án tổ chức giao thông, sớm hoàn thiện kết nối giữa các tuyến cao tốc Long Thành – Dầu Giây, Bến Lức – Long Thành và Biên Hòa – Vũng Tàu. Bởi lẽ, một sân bay đạt chuẩn nhưng đường vào chưa thông suốt vẫn khó có thể gọi là đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn vận hành.
Lộ trình khai thác từng giai đoạn và tác động tới hành khách
Thay vì mở cửa toàn bộ ngay lập tức, ACV chọn phương án khai thác tăng dần quy mô – quyết định thận trọng nhằm giảm rủi ro khi đưa một cảng hàng không mới vào hoạt động. Theo lộ trình, sân bay Long Thành sẽ vận hành thử nghiệm trong các tháng 9–11/2026 trước khi hướng tới khai thác thương mại từ tháng 12. Từ tháng 9 đến tháng 12, dự án triển khai ba đợt thử nghiệm vận hành toàn diện (ORAT) để kiểm tra hệ thống ở chế độ gần như thật. Giai đoạn 1, từ tháng 12/2026 đến 3/2027, nhà ga hành khách sẽ khai thác cánh Tây và khu trung tâm, với sản lượng dự kiến – theo đăng ký của Vietnam Airlines và Vietjet – tương đương 6–10% công suất thiết kế, khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày, tập trung vào các đường bay nội địa và các chặng quốc tế ngắn. Khi các tuyến giao thông kết nối được đưa vào khai thác đồng bộ, mạng lưới cao tốc sẽ nối liền TP.HCM, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu và các địa phương lân cận với sân bay Long Thành. Từ sau tháng 10/2027, căn cứ lịch bay mùa đông, sân bay chính thức khai thác 100% công suất thiết kế, với đầy đủ mạng bay quốc tế và nội địa, bao gồm các tuyến vận chuyển hàng hóa đi châu Âu và Hoa Kỳ. Với hành khách, điều này đồng nghĩa lựa chọn mới bên cạnh Tân Sơn Nhất, giảm tình trạng quá tải và tạo cơ hội mở thêm đường bay thẳng tới các thị trường xa. Nhưng chỉ khi các điều kiện an toàn được chứng minh bằng vận hành thử nghiêm túc, người dân mới có thể tin rằng chuyến bay đầu tiên từ Long Thành tháng 12 không phải là cuộc thử nghiệm trên lưng họ.
Kết luận: Đã đến lúc ACV và nhà thầu chọn an toàn thay vì thành tích
Nhìn vào những con số tiến độ, có thể nói sân bay Long Thành đã đi qua phần khó khăn nhất của công tác xây dựng. 12/16 gói thầu xây lắp chính của dự án thành phần 3 cơ bản đáp ứng điều kiện về tiến độ phục vụ mục tiêu thương mại dự kiến từ ngày 24/12/2026. Chủ đầu tư ACV và các nhà thầu đang tập trung nguồn lực tháo gỡ vướng mắc, cam kết tăng cường nhân lực, máy móc và tổ chức thi công để đáp ứng tiến độ. Nhưng giai đoạn nước rút này không phải cuộc thi về khả năng chạy nhanh, mà là bài kiểm tra xem họ có dám dừng lại khi phát hiện một con ốc chưa siết chặt. Phó Thủ tướng đã nói rõ: không đảm bảo an toàn, không bay. Câu hỏi đặt ra không phải "Long Thành có kịp khai thác tháng 12?" mà là "Long Thành có đủ điều kiện an toàn để khai thác tháng 12?". Từ góc độ người sử dụng, một chuyến bay muộn vài tháng đáng giá hơn một chuyến bay sớm nhưng tiềm ẩn rủi ro. Long Thành là công trình biểu tượng; nếu bị gắn nhãn "vội vàng, thiếu an toàn", cái giá niềm tin sẽ lớn hơn bất kỳ khoản chậm tiến độ nào. Vì thế, ưu tiên lúc này phải rõ ràng: ACV, nhà thầu và các bộ ngành cần chấp nhận hy sinh thành tích nếu nó mâu thuẫn với điều kiện an toàn. Khi chỉ số tiến độ xây dựng được báo cáo từng ngày, các chỉ số về an toàn cũng phải được công khai và giám sát nghiêm như vậy. Chỉ khi đó, chuyến bay khai thác tháng 12 mới thực sự là cột mốc đáng tự hào cho cả ngành hàng không, chứ không phải màn "chạy nước rút" đầy rủi ro.
