Từ người đi học sang nguồn lực chiến lược của giáo dục quốc tế
Làn sóng du học sinh Việt Nam sang Hàn Quốc và Đài Loan là xu hướng người học Việt chọn các trung tâm giáo dục quốc tế trong khu vực châu Á, nơi có chi phí phù hợp, chất lượng đào tạo cao và cơ hội việc làm gắn chặt với các dòng đầu tư khu vực, qua đó biến việc du học thành bước đi chiến lược để xây dựng nguồn nhân lực cho cả Việt Nam lẫn các nước tiếp nhận. Điểm đáng nói không phải chỉ là con số, mà là việc Việt Nam đã bước từ vị thế “người gửi sinh viên” sang vai trò một nguồn lực then chốt trong chiến lược giáo dục của Hàn Quốc và Đài Loan. Khi cơ cấu du học Hàn Quốc và du học Đài Loan đổi trục theo hướng ưu tiên sinh viên Việt, bản đồ giáo dục quốc tế ở Đông Á cũng dịch chuyển theo. Đây không còn là câu chuyện “đi học nước ngoài”, mà là quá trình định hình lại tương quan nhân lực và ảnh hưởng văn hóa trong khu vực.
Hàn Quốc: du học sinh Việt Nam chiếm hơn 30%, lần đầu vượt Trung Quốc
Theo thống kê do Bộ Giáo dục Hàn Quốc và Viện Phát triển giáo dục Hàn Quốc công bố ngày 26.8, số du học sinh Việt đã tăng hơn 28% so với cùng kỳ năm trước, đạt 96.834 người, tương đương 31,5% tổng số người học quốc tế tại nước này. Đây là lần đầu Việt Nam vượt Trung Quốc để giữ ngôi đầu, khi Trung Quốc xếp sau với 78.890 người, chiếm 25,7%. Quotable: “Mức này tăng vọt gần gấp đôi so với kỳ thống kê năm 2024 và tăng hơn 21 lần so với 2015 – khi lần đầu Việt Nam vào top 5 nước đông du học sinh nhất Hàn Quốc”. Hàn Quốc cũng lần đầu vượt mốc 300.000 người học quốc tế, sớm hơn một năm so với mục tiêu của chính phủ. Cấu trúc học tập của du học sinh Việt Nam ở đây cho thấy chiến lược dài hơi: khoảng 44,8% học tiếng Hàn, 43,4% học bậc cử nhân, còn thạc sĩ và tiến sĩ chiếm trên 10% tính đến đầu tháng 4.2025.
Đài Loan: du học Đài Loan bùng nổ nhờ công nghệ và học phí dễ chịu
Trong khi Hàn Quốc nổi bật nhờ là đối tác đầu tư hàng đầu ở Việt Nam, Đài Loan lại hấp dẫn du học sinh Việt Nam bằng thế mạnh công nghệ và cấu trúc giáo dục gắn với nhu cầu nhân lực chất lượng cao. Truyền thông Đài Loan cho biết, năm học 2025-2026, du học sinh Việt dẫn đầu với 52.970 người, tăng 33,4% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 37,7% tổng số người học quốc tế tại đây. Con số này bỏ xa Indonesia (13,3%), Malaysia và Nhật Bản (cùng 6,2%) và Philippines (3,9%). Theo ông Nguyễn Trắc Bá, nhu cầu du học Đài Loan tăng nhờ ngành công nghệ phát triển, chất lượng giáo dục tốt cùng mức học phí, sinh hoạt phí tương đối phù hợp với khả năng của người học Việt. Đài Loan đang ở mức cao nhất mọi thời về số lượng người học quốc tế, tăng 17% so với cùng kỳ, đồng thời đặt mục tiêu thu hút 320.000 du học sinh vào năm 2030. Điều này biến du học Đài Loan thành một trục chính trong chiến lược giáo dục quốc tế của hòn đảo.
Vì sao Đông Á và vì sao là người Việt?
Lựa chọn du học Hàn Quốc và Đài Loan không ngẫu nhiên, mà phản ánh sự tính toán rất thực tế của người học Việt Nam. Với Hàn Quốc, yếu tố then chốt là vị thế đối tác đầu tư hàng đầu ở Việt Nam, mở ra mạng lưới doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng nhân lực am hiểu cả hai thị trường. Chi phí du học Hàn Quốc được đánh giá là “dễ thở” hơn nhiều nước nói tiếng Anh, cộng với khả năng đi làm thêm để tự trang trải. Ở Đài Loan, ưu thế nằm ở các ngành khoa học – công nghệ, chất lượng đào tạo và mức học phí, sinh hoạt phí tương đối phù hợp. Đồng thời, các doanh nghiệp Đài Loan đã đầu tư vào Việt Nam từ rất sớm và hiện thuộc nhóm năm nguồn vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất, tạo thêm cầu nối việc làm sau tốt nghiệp tại cả hai bên. Bên cạnh bậc cao đẳng, đại học, Hàn Quốc còn ghi nhận 65.247 học sinh có cha mẹ mang quốc tịch Việt Nam tại các cơ sở phổ thông, chiếm 30,9% tổng số học sinh có cha mẹ là người nhập cư. Điều này cho thấy sự ăn sâu của mối liên hệ người Việt – Hàn cả trong giáo dục lẫn xã hội.
Từ làn sóng du học đến tái cấu trúc giáo dục và nhân lực khu vực
Nếu nhìn xa hơn câu chuyện du học sinh Việt Nam, Hàn Quốc và Đài Loan đang dùng giáo dục quốc tế như một công cụ chủ động tái cấu trúc nguồn nhân lực. Đài Loan phải đối mặt với già hóa dân số nhanh, khi khoảng 1/5 dân số đã trên 65 tuổi. Thu hút người học và người lao động nước ngoài vì thế không chỉ để lấp chỗ trống trên giảng đường, mà để duy trì lực lượng lao động, củng cố hạ tầng công cộng và giữ năng lực cạnh tranh với các nền kinh tế khác. Hàn Quốc, trong khi đó, tập trung tuyển chọn những người học “được kiểm chứng” và có khả năng đóng góp thực chất, đồng thời xây dựng chiến lược thu hút nhân tài để người học ưu tú chọn Hàn Quốc làm điểm đến. Lời khuyên cho du học sinh Việt Nam là phải có kế hoạch học tập rõ ràng và chọn trường có chất lượng, uy tín quản lý người học quốc tế, vì đó là yếu tố quyết định tỷ lệ chấp thuận visa. Ở Đài Loan, việc mở thêm trung tâm khảo thí TOCFL ở Đại học Cần Thơ giúp thí sinh miền Tây không cần lên TP.HCM dự thi, cùng với việc tăng số học bổng cho Việt Nam (74 suất chương trình cấp bằng và 36 suất tiếng Hoa), cho thấy người Việt đang được ưu tiên trong chiến lược học bổng và tuyển sinh quốc tế. Quotable: “Việt Nam hiện là quốc gia được phân bổ nhiều học bổng của Cơ quan Giáo dục Đài Loan nhất – với tổng 74 suất cho chương trình cấp bằng và 36 suất học bổng tiếng Hoa”. Sự kết hợp giữa nhu cầu du học sinh Việt Nam và chiến lược của hai nước đã biến thanh niên Việt thành lực lượng không thể thiếu trong câu chuyện giáo dục quốc tế ở Đông Á.
