Việt Nam dẫn đầu du học sinh tại Hàn Quốc: bước ngoặt khu vực
Làn sóng du học sinh Việt Nam sang Hàn Quốc là hiện tượng nổi bật trong giáo dục khu vực, khi số sinh viên Việt Nam tăng mạnh và lần đầu vượt Trung Quốc, cho thấy sự dịch chuyển dòng sinh viên quốc tế, tác động sâu đến chính sách giáo dục Hàn Quốc, cơ hội học tập của người Việt và vị thế mới của tiếng Hàn trong hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam. Theo số liệu thống kê cơ bản về giáo dục do Bộ Giáo dục Hàn Quốc công bố, tổng số sinh viên nước ngoài theo học tại các cơ sở giáo dục đại học Hàn Quốc đạt 307.464 người, tăng 21,3% so với một năm trước, lần đầu vượt mốc 300.000. Trong đó, Việt Nam đứng đầu với 96.834 du học sinh, chiếm 31,5% tổng số, vượt Trung Quốc – nước giữ vị trí số một suốt nhiều năm. Đây không đơn thuần là “cú nhảy số liệu”, mà là dấu hiệu cho thấy người Việt đang thay đổi cách nhìn về giáo dục Hàn Quốc và cơ hội học tập ngoài nước.
Giáo dục Hàn Quốc đổi chiến lược: thiếu dân số, tăng tuyển sinh quốc tế
Nếu trước đây du học sinh Việt Nam xem Hàn Quốc chủ yếu là điểm đến văn hóa, thì nay họ đang trở thành lời giải cho bài toán nhân lực mà giáo dục Hàn Quốc phải đối mặt. Số trẻ em trong độ tuổi đi học tại Hàn Quốc giảm do tỷ lệ sinh thấp, kéo theo tổng số học sinh các cấp giảm còn 5,36 triệu em, trong khi nhóm học sinh có yếu tố di cư lại tăng lên 210.838, tăng 4,3% so với năm trước. Theo số liệu chính thức, các trường đại học Hàn Quốc đã đẩy mạnh Hàn Quốc tuyển sinh sinh viên quốc tế để bù đắp sự suy giảm nguồn tuyển trong nước. Ở góc độ chiến lược, việc mở rộng cửa với sinh viên quốc tế – trong đó du học sinh Việt Nam là nhóm lớn nhất – cho thấy giáo dục Hàn Quốc đang coi khu vực Đông Nam Á là thị trường trọng tâm, chứ không còn phụ thuộc vào một vài quốc gia truyền thống.
Tiếng Hàn được “nội địa hóa” trong trường học Việt Nam
Làn sóng sinh viên quốc tế từ Việt Nam sang Hàn Quốc không thể tách khỏi một thay đổi quan trọng: tiếng Hàn đã được đưa vào hệ thống giáo dục Việt Nam như một ngoại ngữ có vị thế chính thức. Từ năm 2020, tiếng Hàn trở thành ngoại ngữ thứ hai trong nhà trường; đến năm 2021 được chỉ định là ngoại ngữ thứ nhất và được lựa chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Bước đi táo bạo nhất là từ năm 2026, học sinh Việt Nam đạt chứng chỉ năng lực tiếng Hàn TOPIK cấp 3 trở lên được miễn phần thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, đồng thời điểm TOPIK được dùng trong tuyển sinh đại học. Khi ngoại ngữ gắn trực tiếp với lợi ích thi cử và cơ hội học tập, việc học tiếng Hàn trở nên thực dụng hơn, kéo theo việc du học Hàn Quốc không còn là giấc mơ xa vời mà là lựa chọn có tính toán của hàng chục nghìn gia đình Việt Nam.
Gia đình gốc Việt tại Hàn Quốc: cầu nối lâu dài cho sinh viên quốc tế
Một yếu tố ít được nói đến nhưng có ảnh hưởng dài hạn là sự lớn mạnh của cộng đồng gia đình gốc Việt tại Hàn Quốc. Trong nhóm học sinh có nền tảng di cư ở các trường phổ thông Hàn Quốc, Việt Nam là quốc gia có số cha mẹ xuất thân từ đó nhiều nhất, với 65.247 trường hợp, chiếm 30,9% tổng số. Một quan chức ngành giáo dục Hàn Quốc thừa nhận sự thay đổi này liên quan trực tiếp đến làn sóng phụ nữ Việt Nam kết hôn và di cư sang Hàn Quốc, và khi con của họ đến tuổi đi học, Việt Nam liên tục chiếm tỷ lệ lớn trong thống kê. Cộng đồng này vô hình trung tạo ra mạng lưới hỗ trợ cho du học sinh Việt Nam, giúp sinh viên quốc tế cảm thấy bớt xa lạ khi đặt chân tới Hàn Quốc và tạo thêm niềm tin cho các gia đình tại Việt Nam khi quyết định gửi con sang học.
Cơ hội học tập mở rộng và câu hỏi đặt ra cho Việt Nam
Khi Việt Nam trở thành quốc gia cung cấp nhiều sinh viên quốc tế nhất cho các trường đại học Hàn Quốc, vị thế của người học Việt trong bản đồ giáo dục khu vực buộc phải được nhìn lại. Theo các nhà phân tích, việc các trường Hàn Quốc mở rộng tuyển sinh quốc tế giúp sinh viên Việt Nam có thêm cơ hội học tập, nhiều lựa chọn về ngành, trường và lộ trình. Đồng thời, sự quan tâm ngày càng lớn đối với tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc biến du học sinh Việt Nam thành lực lượng giao lưu văn hóa đáng kể. Tuy nhiên, đi kèm cơ hội là thách thức: liệu Việt Nam có chiến lược đủ rõ ràng để biến làn sóng du học này thành nguồn nhân lực quay về, hay sẽ để dòng sinh viên quốc tế trôi đi mà không gắn với nhu cầu phát triển trong nước? Câu trả lời sẽ quyết định du học Hàn Quốc là lợi thế dài hạn hay chỉ là cơn sốt nhất thời.
