Miễn phí đi cùng bộ sách thống nhất
Sách giáo khoa miễn phí là chính sách dự kiến cấp sách cho học sinh trên cả nước, đồng thời đưa một bộ sách giáo khoa thống nhất vào sử dụng từ năm học 2028-2029. Đây không chỉ là thay đổi về cách chi trả: học sinh ở các địa phương sẽ cùng học theo một hệ thống tài liệu chung. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nêu lộ trình này tại phiên thảo luận kinh tế - xã hội của Quốc hội sáng 31-10.
Gắn hai chủ trương với nhau là lựa chọn đáng chú ý. Miễn phí giúp giảm khoản chi cho gia đình; thống nhất sách có thể hạn chế tình trạng khác biệt tài liệu giữa các địa phương. Theo kế hoạch được nêu, bộ sách sẽ được sử dụng thống nhất trên phạm vi cả nước, chứ không phải nhiều bộ cùng tồn tại theo lựa chọn riêng từng nơi. Vì vậy, hiệu quả chính sách sẽ phụ thuộc không chỉ vào việc cấp sách mà còn vào chất lượng và tính phù hợp của bộ sách chung.
Lộ trình đã được đẩy sớm một năm
Mốc triển khai được rút ngắn so với dự kiến trước đó: học sinh cả nước dự kiến được cấp sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2028-2029, sớm hơn một năm so với lộ trình cũ. Việc điều chỉnh nằm trong kế hoạch rà soát, sửa đổi và hoàn thiện đồng bộ chương trình giáo dục phổ thông cùng sách giáo khoa theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các nghị quyết của Chính phủ.
- Năm 2026: dự kiến hoàn thành sửa đổi chương trình giáo dục phổ thông.
- Năm 2027: dự kiến sửa đổi, hoàn thiện bộ sách giáo khoa.
- Năm học 2028-2029: đưa bộ sách vào sử dụng thống nhất và triển khai cấp miễn phí.
Lộ trình này có logic: chỉnh sửa chương trình trước, hoàn thiện sách sau, rồi mới tổ chức áp dụng trên diện rộng. Nhưng việc đẩy nhanh tiến độ chỉ có ý nghĩa nếu khâu biên soạn, thẩm định và chuẩn bị cung ứng theo kịp; mốc thời gian không nên lấn át yêu cầu về chất lượng.
Lợi ích thiết thực, nhưng cần chuẩn bị kỹ
Với gia đình, tác động dễ thấy nhất là giảm chi phí học tập, nhất là đối với hộ khó khăn hoặc đông con đang đi học. Bộ sách chung cũng có thể giúp học sinh chuyển trường thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện đồng bộ cho việc tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá và xây dựng học liệu hỗ trợ. Đây là lợi ích đáng kể, nhưng không nên hiểu rằng chỉ cần phát sách là đã bảo đảm công bằng giáo dục.
Điều kiện dạy học vẫn khác nhau giữa các địa phương. Nguồn tin cho biết gần 30.000 cán bộ quản lý giáo dục đã được chuyển sang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy sau quá trình sắp xếp, góp phần giảm thiếu giáo viên. Dù vậy, nhân lực và cơ sở vật chất vẫn cần được chuẩn bị đồng bộ, đặc biệt ở những nơi còn khó khăn. Các bộ, ngành và địa phương phải phối hợp để bảo đảm sách đến đúng học sinh, trường lớp có điều kiện sử dụng và giáo viên được hỗ trợ khi chương trình thay đổi.
Thành công nằm ở chất lượng thực thi
Một bộ sách thống nhất có thể giảm xáo trộn khi học sinh chuyển địa bàn và giúp việc tổ chức dạy học nhất quán hơn. Nhưng thống nhất không đồng nghĩa với việc có thể xem nhẹ khác biệt về điều kiện học tập hay nhu cầu hỗ trợ tại từng nơi. Nội dung sách cần được thẩm định chặt chẽ, bảo đảm tính khoa học và phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực học sinh; nhà trường và giáo viên cũng cần đủ thời gian, học liệu và điều kiện để triển khai.
Tóm lại, năm học 2028-2029 là mốc dự kiến để học sinh cả nước vừa sử dụng sách giáo khoa thống nhất, vừa được cấp sách miễn phí; lộ trình này sớm hơn kế hoạch trước đó một năm. Đây là hướng đi có lợi cho gia đình và sự đồng bộ giáo dục, nhưng giá trị cuối cùng sẽ được quyết định bởi chất lượng bộ sách, khả năng cung ứng và mức độ sẵn sàng của từng địa phương. Miễn phí là điểm khởi đầu, không phải thước đo duy nhất của thành công.
