Khu công nghiệp xanh: Lựa chọn chiến lược chứ không phải khẩu hiệu
Khu công nghiệp xanh tại Cần Thơ là mô hình phát triển khu công nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và lộ trình phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây không còn là lựa chọn mang tính hình thức, mà là chiến lược cạnh tranh mới của thành phố trong cuộc đua thu hút vốn đầu tư chất lượng cao. Cần Thơ hiện được giao quản lý 15 khu công nghiệp, trong đó có 10 khu đang hoạt động và 5 khu đang bồi thường, giải phóng mặt bằng, cùng 2 cụm công nghiệp tập trung, 1 Trung tâm Điện lực Sông Hậu và 1 Trung tâm Điều hành Khu công nghiệp Sông Hậu. Con số này đủ lớn để thành phố buộc phải chọn một hướng đi khác biệt nếu muốn khu công nghiệp Cần Thơ không bị chìm trong “biển” lựa chọn của nhà đầu tư trong khu vực. Thông điệp chính của thành phố là rõ ràng: tăng trưởng kinh tế không còn được đo chỉ bằng diện tích lấp đầy, mà bằng chất lượng dự án, hàm lượng công nghệ và hiệu quả môi trường – xã hội mà khu công nghiệp mang lại.
Điều chỉnh kịch bản tăng trưởng: Áp lực ngắn hạn, cơ hội dài hạn
Khi Thường trực UBND thành phố Cần Thơ họp với các sở, ngành ngày 6/10 để rà soát và điều chỉnh kịch bản tăng trưởng quý IV và cả năm 2026, trọng tâm được đặt rõ vào doanh nghiệp lớn, dự án công nghiệp và hạ tầng khu công nghiệp. Đây không chỉ là động tác kỹ thuật, mà là bước khóa chặt liên kết giữa chính sách công nghiệp và chiến lược khu công nghiệp xanh. GRDP quý III/2026 tăng 9,29%, kéo mức tăng 9 tháng lên 7,89%, đứng thứ 2/5 địa phương vùng ĐBSCL nhưng vẫn thấp hơn 0,72 điểm phần trăm so với kịch bản đề ra. Câu chuyện không phải Cần Thơ tăng trưởng kém, mà là thành phố đặt kỳ vọng cao hơn, gắn tăng trưởng với cấu trúc lại mô hình công nghiệp. Đòi hỏi GRDP quý IV tăng tới 16,08% để đạt mục tiêu 10,07%, hoặc tối thiểu 10,18% để đạt 8,5% tăng trưởng cả năm, là mục tiêu đầy thách thức và buộc các dự án khu công nghiệp phải trở thành động lực thực sự, chứ không chỉ nằm trên giấy. Việc yêu cầu từng sở, ngành chuyển từ đánh giá chung sang xác định cụ thể từng dự án, doanh nghiệp, chỉ tiêu và sự kiện đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng cho thấy một cách tiếp cận đáng hoan nghênh: tăng trưởng phải được “lượng hóa”, và khu công nghiệp xanh phải chứng minh được giá trị kinh tế chứ không dừng ở khẩu hiệu môi trường.
Chính sách công nghiệp mới: Từ hạ tầng xanh đến tài chính xanh
Trọng tâm của chiến lược khu công nghiệp Cần Thơ lúc này là thiết kế lại chính sách công nghiệp theo hướng ưu tiên mô hình hiện đại, sinh thái. Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Cần Thơ đã thẳng thắn nêu các nút thắt: hạ tầng giao thông và logistics chưa đồng bộ, suất đầu tư cao khiến giá cho thuê đất tăng, thu hút dự án công nghệ hiện đại chưa đạt kỳ vọng, và thiếu cơ chế hỗ trợ chuyển đổi khu công nghiệp hiện hữu sang khu công nghiệp sinh thái. Ở chiều ngược lại, các đề xuất chính sách khá cụ thể: hướng dẫn mô hình PPP và thu hút đầu tư tư nhân vào hạ tầng năng lượng, cấp nhiệt, xử lý nước thải tái sử dụng trong khu công nghiệp; cơ chế xác nhận dự án xanh để tiếp cận tín dụng xanh; ưu tiên đầu tư luồng, cảng thủy nội địa kết nối khu công nghiệp; và thiết lập cơ chế điều phối liên tỉnh về logistics xanh ĐBSCL. Một phát biểu đáng trích dẫn là: “Các khu công nghiệp được định hướng phát triển sinh thái, xanh, tuần hoàn, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp mục tiêu phát triển bền vững và lộ trình phát thải ròng bằng ‘0’ vào năm 2050”. Điểm cần nhấn mạnh là nếu không có gói chính sách công nghiệp đồng bộ – từ quy hoạch, hạ tầng, tài chính đến công cụ khuyến khích – thì khẩu hiệu phát triển bền vững sẽ khó biến thành lợi thế cạnh tranh hữu hình cho khu công nghiệp Cần Thơ.
Cạnh tranh khu vực bằng tiêu chuẩn xanh
Trong bối cảnh các khu công nghiệp trong khu vực Đông Nam Á cùng chạy đua hút dòng vốn FDI thế hệ mới, Cần Thơ đang chọn cho mình chiến lược cạnh tranh bằng tiêu chuẩn xanh. Việc các khu công nghiệp được định hướng sinh thái, tuần hoàn, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các tập đoàn đa quốc gia, mà còn giúp thành phố giảm rủi ro “bẫy ô nhiễm” trong dài hạn. Điểm lợi thế của Cần Thơ là có thể gắn khu công nghiệp với hệ thống vận tải thủy nội địa để phát triển logistics xanh, giảm phát thải trong vận chuyển hàng hóa. Đây là lợi thế tự nhiên mà không phải địa phương nào cũng có. Tuy nhiên, nếu hạ tầng kết nối một số khu công nghiệp vẫn còn thiếu đồng bộ, lợi thế này có nguy cơ bị bỏ lỡ. Ở góc độ chính sách, việc đoàn công tác Ban Chính sách, chiến lược Trung ương yêu cầu hoàn thiện kiến nghị bằng văn bản để trình cấp thẩm quyền xem xét, hỗ trợ Cần Thơ phát huy vai trò trung tâm, động lực vùng ĐBSCL cho thấy chiến lược xanh của thành phố không chỉ là câu chuyện địa phương, mà còn là phép thử cho mô hình công nghiệp phát thải thấp của cả vùng.
Kết luận: Muốn bền vững phải dám khác biệt
Cần Thơ đang đứng trước ngã rẽ quan trọng: hoặc tiếp tục mở rộng khu công nghiệp theo mô hình cũ, hoặc chấp nhận đi con đường khó hơn – khu công nghiệp xanh, hiện đại, sinh thái. Việc cập nhật kịch bản tăng trưởng, với hai phương án 10,07% và 8,5% tăng trưởng GRDP cả năm, gắn chặt với việc xác định cụ thể từng dự án công nghiệp, hạ tầng khu công nghiệp và doanh nghiệp lớn làm động lực, là tín hiệu cho thấy thành phố chọn con đường thứ hai. Nhưng để chiến lược đó thành công, ba yếu tố phải đồng thời hội tụ: chính sách công nghiệp rõ ràng, hạ tầng xanh thực chất và cơ chế tài chính hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi. Nếu không, phát triển bền vững sẽ chỉ là khẩu hiệu đẹp trên giấy. Ngược lại, nếu Cần Thơ kiên trì với tiêu chuẩn xanh và biết biến lợi thế tự nhiên, vị trí trung tâm vùng thành sức hút đầu tư, thì khu công nghiệp Cần Thơ hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu mới cho công nghiệp phát thải thấp ở đồng bằng sông Cửu Long.
